સનાતન ધર્મમાં શરદ પૂનમની રાત્રિને અત્યંત પવિત્ર અને ફળદાયી માનવામાં આવે છે. માન્યતા છે કે આ રાત્રે ચંદ્ર પોતાની 16 કળાઓથી પરિપૂર્ણ હોય છે અને તેના કિરણોમાંથી અમૃતની વર્ષા થાય છે. આ વર્ષે શરદ પૂનમ 25 ઓક્ટોબર 2026ના રોજ ઉજવવામાં આવશે.
આ દિવસે ચંદ્રદેવની પૂજા અને અર્ઘ્ય આપવા ઉપરાંત દાન-પુણ્યનું પણ વિશેષ મહત્વ છે. એવી માન્યતા છે કે શરદ પૂનમ પર કેટલીક ખાસ વસ્તુઓનું દાન કરવાથી માતા લક્ષ્મીની કૃપા વરસે છે અને ઘરમાં ધન-ધાન્યની સમૃદ્ધિ આવે છે.
શરદ પૂનમ પર કઈ 5 વસ્તુઓનું દાન શુભ માનવામાં આવે છે તે જોઈએ:
1. સફેદ વસ્ત્રો: શરદ પૂનમ પર સફેદ કપડાંનું દાન કરવું શુભ માનવામાં આવે છે. ધાર્મિક માન્યતાઓમાં સફેદ રંગને શાંતિ, પવિત્રતા અને ચંદ્ર સાથે જોડવામાં આવે છે. તેથી આ દિવસે જરૂરિયાતમંદ વ્યક્તિને સફેદ વસ્ત્રો ભેટમાં આપી શકાય છે. પોતાની શ્રદ્ધા અને ક્ષમતા મુજબ બ્રાહ્મણને પણ વસ્ત્ર દાન કરવાની પરંપરા છે.
2. ચોખા અને ખીરની સામગ્રી: શરદ પૂનમની રાત્રે ચંદ્રના પ્રકાશમાં ખીર રાખવાની પરંપરા ખૂબ પ્રચલિત છે. માન્યતા છે કે આ રાત્રે ખીર પર ચંદ્રના અમૃત સમાન કિરણો પડે છે. આ ધાર્મિક વિશ્વાસના કારણે આ દિવસે ચોખા, દૂધ અને ખાંડ જેવી ખીર બનાવવાની સામગ્રીનું દાન કરવું શુભ માનવામાં આવે છે.
3. ચાંદીના વાસણો: ધાર્મિક માન્યતાઓ અનુસાર ચાંદીનો સંબંધ ચંદ્ર સાથે માનવામાં આવે છે. શરદ પૂનમ પર ક્ષમતા મુજબ ચાંદી અથવા સફેદ ધાતુના વાસણોનું દાન કરવું શુભ માનવામાં આવે છે. તેને માનસિક શાંતિ અને જીવનમાં સુખ-સમૃદ્ધિની કામના સાથે જોડીને જોવામાં આવે છે.
4. સફેદ મીઠાઈ અને ફળ: આ પવિત્ર તિથિ પર સફેદ મીઠાઈઓ અને મોસમી ફળોનું દાન પણ કરી શકાય છે. માન્યતા છે કે જરૂરિયાતમંદોને મીઠાઈ અને ફળ આપવાથી પુણ્ય મળે છે. આ પરંપરા બીજાઓ સાથે ખુશીઓ વહેંચવા અને સેવા ભાવના રાખવાનો સંદેશ પણ આપે છે.
5. ભોજન અને દક્ષિણા: શરદ પૂનમ પર જરૂરિયાતમંદ લોકોને ભોજન કરાવવું પણ પુણ્યનું કામ છે. પોતાની ક્ષમતા મુજબ ભોજન સાથે દક્ષિણા આપવી પણ શુભ માનવામાં આવે છે. સનાતન ધર્મની માન્યતાઓ અનુસાર અન્નદાનથી જીવનમાં સુખ-સમૃદ્ધિ અને બરકતની કામના કરવામાં આવે છે. તેથી આ દિવસે દેખાડાને બદલે શ્રદ્ધાથી દાન કરો અને જરૂરિયાતમંદોની મદદને પ્રાથમિકતા આપો.
(અસ્વીકરણ: અહીં આપેલી માહિતી ધાર્મિક માન્યતાઓ અને લોકમાન્યતાઓ પર આધારિત છે. તેના માટે કોઈ વૈજ્ઞાનિક પુરાવા નથી.)