ઘણા લોકોને ઠંડું પાણી પીતી વખતે, ગરમ ચાની ચૂસકી લેતી વખતે અથવા આઇસક્રીમ અને મીઠાઈ ખાતી વખતે દાંતમાં અચાનક ઝણઝણાટી કે તીવ્ર દુખાવો અનુભવાય છે. સામાન્ય રીતે આ સમસ્યાને દાંતની સંવેદનશીલતા એટલે કે ટૂથ સેન્સિટિવિટી તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. શરૂઆતમાં આ તકલીફ નાની લાગતી હોય છે, પરંતુ વારંવાર થતી ઝણઝણાટી ખાવા-પીવામાં અસુવિધા ઊભી કરી શકે છે.
દાંતની સંવેદનશીલતા પાછળ અનેક કારણો જવાબદાર હોઈ શકે છે. દાંતનું રક્ષણ કરતું ઇનેમલ ઘસાઈ જવું, પેઢાં પાછળ ખસી જવાથી દાંતનો મૂળ ભાગ ખુલ્લો પડવો, દાંતમાં સડો થવો અથવા દાંતમાં તિરાડ પડવી જેવા કારણોથી આ સમસ્યા થઈ શકે છે. જોકે, યોગ્ય કાળજી રાખવાથી કેટલીક પરિસ્થિતિઓમાં અસ્વસ્થતા ઘટાડવામાં મદદ મળી શકે છે.
જો ઠંડું પાણી, આઇસક્રીમ અથવા ખૂબ ગરમ ચા પીવાથી દાંતમાં ઝણઝણાટી થતી હોય, તો આવા ખોરાક અને પીણાંનું તાપમાન ધ્યાનમાં રાખો. સામાન્ય તાપમાનનું પાણી પીવું અને ખૂબ ગરમ પીણાંને થોડાં ઠંડાં થયા પછી પીવું વધુ અનુકૂળ બની શકે છે. જોકે, માત્ર તાપમાન બદલવાથી મૂળ સમસ્યા દૂર થતી નથી. જો દરેક વખતે ઠંડું કે ગરમ ખાવાથી દુખાવો થતો હોય, તો ડેન્ટિસ્ટ પાસે તપાસ કરાવવી જરૂરી છે.
બજારમાં સંવેદનશીલ દાંત માટે ખાસ તૈયાર કરવામાં આવેલી ટૂથપેસ્ટ ઉપલબ્ધ છે. આવી ટૂથપેસ્ટમાં રહેલા કેટલાક ઘટકો દાંતની સંવેદનશીલતા ઘટાડવામાં મદદ કરી શકે છે. નિયમિત ઉપયોગથી અસર અનુભવવામાં થોડા દિવસો કે અઠવાડિયાં લાગી શકે છે. ટૂથપેસ્ટનો ઉપયોગ તેના પેકેટ પર આપેલી સૂચના પ્રમાણે કરો. યોગ્ય ટૂથપેસ્ટની પસંદગી માટે ડેન્ટિસ્ટની સલાહ પણ લઈ શકાય છે. જો દાંતમાં સડો કે તિરાડ હોય, તો માત્ર ટૂથપેસ્ટથી સમસ્યાનો ઉકેલ આવવો જરૂરી નથી.
દાંત સાફ કરતી વખતે વધારે દબાણ આપવાની આદત દાંતના ઇનેમલ અને પેઢાંને નુકસાન પહોંચાડી શકે છે. તેથી સોફ્ટ બ્રિસલવાળા ટૂથબ્રશનો ઉપયોગ કરો અને હળવા હાથે દાંત સાફ કરો. દિવસમાં બે વાર ફ્લોરાઇડવાળી ટૂથપેસ્ટથી લગભગ બે મિનિટ સુધી બ્રશ કરવો સામાન્ય રીતે દાંતની સ્વચ્છતા માટે ભલામણ કરવામાં આવે છે. બ્રશ કરતી વખતે દાંતની બધી સપાટી સાફ થાય તેનું ધ્યાન રાખો. દાંતની વચ્ચેની સફાઈ માટે ફ્લોસ અથવા યોગ્ય ઇન્ટરડેન્ટલ ક્લીનરનો ઉપયોગ પણ મદદરૂપ થઈ શકે છે.
લીંબુ, સંતરા, ફળોના રસ અને અન્ય એસિડિક ખોરાક દાંતના ઇનેમલને અસર કરી શકે છે. આવા ખોરાક ખાધા કે પીધા પછી સાદા પાણીથી કોગળા કરો. ત્યારબાદ બ્રશ કરવા માટે લગભગ 30 મિનિટ રાહ જોવી યોગ્ય છે.
દાંતની ઝણઝણાટી દૂર કરવા માટે લોકો ઘણી વખત મીઠું, લીંબુ, કોલસો અથવા વિવિધ તેલથી દાંત ઘસવાના ઉપાયો અજમાવે છે. જોકે, આવા દરેક નુસખા અસરકારક કે સુરક્ષિત હોય એવું જરૂરી નથી. ખાસ કરીને લીંબુ જેવા એસિડિક પદાર્થો અને ઘર્ષણ કરતા પાઉડર દાંતના ઇનેમલને નુકસાન પહોંચાડી શકે છે.
જો દાંતમાં સતત દુખાવો રહેતો હોય, એક જ દાંતમાં તીવ્ર ઝણઝણાટી થતી હોય, પેઢાંમાં સોજો આવે અથવા ચાવવામાં તકલીફ પડે, તો ડેન્ટિસ્ટની સલાહ લેવી જરૂરી છે. દાંતમાં સડો, તિરાડ કે અન્ય સમસ્યા હોય તો તેની સારવાર કરાવવી પડે છે.
દાંતની સંવેદનશીલતા ઘટાડવા માટે રોજિંદી સફાઈની યોગ્ય ટેવ, સોફ્ટ ટૂથબ્રશ, સંવેદનશીલ દાંત માટેની ટૂથપેસ્ટ અને ખોરાકની પસંદગી પર ધ્યાન આપો. વારંવાર થતી ઝણઝણાટીને અવગણવાને બદલે તેનું કારણ જાણવું વધુ મહત્વનું છે.
ડિસ્ક્લેમર: આ લેખમાં આપેલી માહિતીના આધારે લેવામાં આવેલા કોઈપણ નિર્ણય કે તેના પરિણામો માટે TV9 ગુજરાતી જવાબદાર રહેશે નહીં. દાંતની સમસ્યા જણાય તો યોગ્ય નિદાન અને સારવાર માટે નિષ્ણાત ડેન્ટિસ્ટની સલાહ લેવી.