સોમવારના સત્રમાં ભારતીય શેરબજારે શરૂઆતમાં તેજી દર્શાવી હતી. પરંતુ બાદમાં વેચવાલી વધતાં બજારની દિશા બદલાઈ ગઈ. સેન્સેક્સ દિવસની ઊંચી સપાટીથી 1000 પોઈન્ટથી વધુ નીચે સરક્યો હતો. નિફ્ટી 22,400ની સપાટીની નીચે પહોંચ્યું હતું. બજારમાં થયેલી આ ઝડપી હિલચાલ અનિશ્ચિતતા અને નફારૂપી વેચવાલીનું દબાણ દર્શાવે છે.
બજારનો આ ઘટાડો માત્ર એક જ કારણથી થયો નથી. તેને વૈશ્વિક પરિબળો, રોકાણકારોના પ્રવાહ અને સ્થાનિક નાણાકીય પરિસ્થિતિના સંયુક્ત પરિણામ તરીકે જોવો જોઈએ. શરૂઆતમાં સેન્સેક્સ વધ્યા બાદ વેચવાલીના દબાણ હેઠળ આવી ગયો હતો. દિવસની ઊંચી સપાટીથી થયેલો મોટો ઘટાડો દર્શાવે છે કે ઊંચા સ્તરે ખરીદદારોનો વિશ્વાસ નબળો પડ્યો હતો. બજારમાં ફરી મજબૂતી માટે લાર્જકેપ શેરોમાં સતત ખરીદી અને સૂચકાંકની મુખ્ય સપાટીઓ ઉપર સ્થિરતા જરૂરી રહેશે. હાલના તબક્કે એક દિવસના ઉછાળા કે ઘટાડાને આધારે બજારની લાંબા ગાળાની દિશા નક્કી કરવી યોગ્ય નથી. નિફ્ટી ફ્યુચરમાં 22,300ની સપાટી મહત્વપૂર્ણ બની રહી છે. આ સ્તરની ઉપર પાછા ફરવામાં સફળતા મળે તો ટૂંકા ગાળામાં સુધારાનો પ્રયાસ થઈ શકે છે. બીજી તરફ, આ સપાટી નીચે નબળાઈ જળવાય તો વેચવાલીનું દબાણ વધુ વધી શકે છે.
બજારની શરૂઆતમાં ક્રૂડ ઓઈલના ભાવમાં નરમાઈ અને રૂપિયામાં થયેલી મજબૂતીથી રોકાણકારોને રાહત મળી હતી. ભારતીય રિઝર્વ બેન્ક દ્વારા ડોલરની માંગનું દબાણ ઘટાડવા માટે જાહેર કરાયેલાં પગલાં બાદ રૂપિયો શરૂઆતના વેપારમાં લગભગ 1 ટકા મજબૂત થયો હતો. આ ઉપરાંત, અગાઉના સત્રની રિકવરીને કારણે કેટલાક રોકાણકારોએ પસંદગીયુક્ત શેરોમાં ખરીદી ચાલુ રાખી હતી. જોકે, આ સકારાત્મક પરિબળો દિવસ દરમિયાન વેચવાલીના દબાણને સંપૂર્ણપણે રોકી શક્યાં નહોતાં.
બજારમાં ઘટાડાનું એક મુખ્ય કારણ ઊંચા સ્તરે થયેલી નફારૂપી વેચવાલી છે. શુક્રવારની તેજી બાદ કેટલાક રોકાણકારોએ નફો બુક કરતાં સૂચકાંકો ઉપર દબાણ વધ્યું હતું. આ સાથે બેન્કિંગ વ્યવસ્થાની લિક્વિડિટી અંગેની ચિંતાએ પણ બજારના સેન્ટિમેન્ટને અસર કરી હતી. અમેરિકન બોન્ડ યીલ્ડમાં વધારો અને વિદેશી રોકાણકારોની સતત વેચવાલીએ રોકાણકારોને વધુ સાવચેત બનાવ્યા હતા. પરિણામે, સવારની તેજી ટકી શકી નહોતી.
વૈશ્વિક બજારોમાં મિશ્ર વલણ જોવા મળ્યું હતું. અમેરિકન બોન્ડ યીલ્ડ ઊંચા રહેતાં શેરોના મૂલ્યાંકન ઉપર દબાણની ચિંતા વધી રહી છે. મધ્યપૂર્વમાં તણાવ અને ઊર્જા પુરવઠા અંગેની અનિશ્ચિતતા પણ વૈશ્વિક રોકાણકારોના નિર્ણયો ઉપર અસર કરી રહી છે. એશિયાના બજારોમાં એકસરખી દિશા ન હોવાથી ભારતીય બજારને મજબૂત વૈશ્વિક ટેકો મળ્યો નહોતો. આગામી દિવસોમાં અમેરિકાના આર્થિક આંકડા અને વૈશ્વિક વ્યાજદર અંગેના સંકેતો બજારની દિશા માટે મહત્વપૂર્ણ રહેશે.
ભારતીય રિઝર્વ બેન્કનાં રૂપિયાને સ્થિરતા આપવા માટેનાં પગલાં બાદ ચલણ બજારમાં સુધારો જોવા મળ્યો હતો, પરંતુ શેરબજારમાં તેનો લાભ મર્યાદિત રહ્યો. હવે રોકાણકારો મોંઘવારીના આગામી આંકડા, કંપનીઓનાં ત્રિમાસિક પરિણામો અને નાણાકીય પરિસ્થિતિ અંગેના સંકેતો ઉપર ધ્યાન આપશે. આર્થિક વૃદ્ધિ અને કંપનીઓની નફાકારકતા અંગે સકારાત્મક માહિતી મળે તો બજારને ટેકો મળી શકે છે. બીજી તરફ, ખર્ચમાં વધારો અથવા નફાના અંદાજમાં ઘટાડો થાય તો શેરવાર વેચવાલી વધી શકે છે.
સેક્ટરવાર હિલચાલ મિશ્ર રહી હતી. ઓટો, મીડિયા અને રિયલ્ટી સેક્ટરના કેટલાક શેરોમાં મજબૂતી જોવા મળી હતી, જ્યારે એફએમસીજી, આઈટી અને પીએસયુ બેન્કિંગ સેક્ટરમાં નબળાઈ નોંધાઈ હતી. ટેક મહિન્દ્રાના શેરમાં લગભગ 4 ટકા સુધીનો ઘટાડો નોંધાયો હતો. આથી સ્પષ્ટ થાય છે કે બજારમાં વેચવાલી હોવા છતાં કેટલાક ક્ષેત્રોમાં પસંદગીયુક્ત ખરીદી ચાલુ રહી હતી. આગામી સત્રોમાં કંપનીઓનાં પરિણામો અને શેરવિશેષ સમાચાર ક્ષેત્રવાર વલણ નક્કી કરવામાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવશે.
09 ઓક્ટોબરના ઉપલબ્ધ આંકડા મુજબ, વિદેશી સંસ્થાકીય રોકાણકારોએ આશરે રૂ. 3,569 કરોડની ચોખ્ખી વેચવાલી કરી હતી, જ્યારે સ્થાનિક સંસ્થાકીય રોકાણકારોએ આશરે રૂ. 4,743 કરોડની ચોખ્ખી ખરીદી કરી હતી. સ્થાનિક સંસ્થાઓની ખરીદી બજારને ટેકો આપી રહી છે, પરંતુ વિદેશી રોકાણકારોની સતત વેચવાલી મુખ્ય સૂચકાંકો ઉપર દબાણ વધારી શકે છે. આગામી સત્રોમાં વિદેશી મૂડીપ્રવાહમાં સુધારો થાય છે કે નહીં તે બજારની સ્થિરતા માટે મહત્વપૂર્ણ રહેશે.
ક્રૂડ ઓઈલના ભાવમાં સોમવારે થોડો ઘટાડો જોવા મળ્યો હતો, પરંતુ બ્રેન્ટ ક્રૂડ પ્રતિ બેરલ 100 ડોલરથી ઉપર રહેતાં ભારત માટે ખર્ચનું જોખમ યથાવત્ છે. ઊંચા ભાવને કારણે આયાત બિલ અને મોંઘવારી ઉપર દબાણ રહી શકે છે. બીજી તરફ, ક્રૂડ ઓઈલમાં સતત ઘટાડો થાય તો ભારતીય અર્થતંત્રને રાહત મળી શકે છે.