શેરબજારમાં રોકાણકારોના હિતોનું રક્ષણ કરવા માટે ભારતીય સિક્યોરિટીઝ એન્ડ એક્સચેન્જ બોર્ડ (SEBI) નવા નિયમનકારી પગલાં લેવાની તૈયારી કરી રહ્યું છે. બ્રોકર્સના ટ્રેડિંગ ટર્મિનલના દુરુપયોગને રોકવા માટે કડક સુરક્ષા વ્યવસ્થા વિકસાવવામાં આવી રહી છે. આ ઉપરાંત શોર્ટ સેલિંગ, સિક્યોરિટીઝ લેન્ડિંગ, કોર્પોરેટ બોન્ડ, આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (AI) અને સાયબર સુરક્ષાને લગતા નિયમોમાં પણ સુધારા કરવાની યોજના છે.
SEBIના ચેરમેન તુહિન કાંત પાંડેએ 24 ઓક્ટોબરે મુંબઈમાં એસોસિયેશન ઑફ નેશનલ એક્સચેન્જ મેમ્બર્સ ઑફ ઇન્ડિયા (ANMI)ના 16મા ઇન્ટરનેશનલ કેપિટલ માર્કેટ કન્વેન્શનમાં આ યોજનાઓ અંગે માહિતી આપી હતી.
કેટલાક બ્રોકર્સના ટ્રેડિંગ ટર્મિનલનો ઉપયોગ નિયમોને બાજુ પર રાખીને વ્યક્તિગત ટ્રેડર્સને ટ્રેડિંગની સુવિધા આપવા માટે થતો હોવાની આશંકા છે. આ પ્રવૃત્તિમાં ફી અથવા નફામાં ભાગીદારીના બદલામાં ટ્રેડિંગ કરાવવામાં આવતું હોવાના આક્ષેપો પણ સામે આવ્યા છે. આવા કિસ્સાઓ પર નિયંત્રણ મેળવવા માટે SEBI ટ્રેડિંગ ટર્મિનલને MAC એડ્રેસ અને સ્ટેટિક IP એડ્રેસ સાથે જોડવા જેવા વિકલ્પો પર વિચાર કરી રહ્યું છે.
SEBI નાના અને મોટા બ્રોકર્સ માટે તેમની કામગીરી, ગ્રાહકોની સંખ્યા અને ટેકનોલોજી પરની નિર્ભરતાના આધારે અલગ-અલગ અનુપાલન નિયમો લાગુ કરવાની શક્યતા તપાસી રહ્યું છે. સાથે જ શોર્ટ સેલિંગ અને સિક્યોરિટીઝ લેન્ડિંગ એન્ડ બોરોઇંગ (SLB)ના નિયમોની સમીક્ષા કરવામાં આવશે, જેથી બજારમાં પ્રવાહિતા અને યોગ્ય ભાવ નિર્ધારણને પ્રોત્સાહન મળી શકે.
કોર્પોરેટ બોન્ડના સેકન્ડરી માર્કેટમાં ખરીદ-વેચાણ વધારવા માટે માર્કેટ મેકિંગ ફ્રેમવર્ક તૈયાર કરવામાં આવી રહ્યું છે. Demat 2.0 પહેલ હેઠળ ટોકનાઇઝ્ડ કોર્પોરેટ બોન્ડના સેકન્ડરી માર્કેટમાં ટ્રેડિંગની શક્યતાઓ પર પણ કામ ચાલી રહ્યું છે.
નવા AI ટૂલ્સની સુરક્ષિત ચકાસણી માટે SEBI AI સૅન્ડબોક્સ વિકસાવવા અને જવાબદાર AIના ઉપયોગ માટે માર્ગદર્શિકા તૈયાર કરવા પર વિચાર કરી રહ્યું છે. બ્રોકર્સને સાયબર સુરક્ષાને માત્ર IT ખર્ચ નહીં, પરંતુ વ્યવસાયની મહત્ત્વપૂર્ણ પ્રાથમિકતા ગણવાની સલાહ પણ આપવામાં આવી છે.
વિદેશી રોકાણકારો અને NRI માટે ડિજિટલ ઓનબોર્ડિંગ, સરળ KYC અને ઓછા કાગળકામની વ્યવસ્થા વિકસાવવાની યોજના છે. આ ઉપરાંત બાયબેક, ઑફર ફૉર સેલ (OFS), ડિપોઝિટરીના નિયમો અને રિપોર્ટિંગ પ્રક્રિયાને સરળ બનાવવા માટે પણ પગલાં લેવામાં આવી રહ્યાં છે.
SEBIના આ પ્રસ્તાવિત સુધારાઓનો મુખ્ય હેતુ શેરબજારમાં પારદર્શિતા વધારવાનો, છેતરપિંડીના જોખમને ઘટાડવાનો અને રોકાણકારોનો વિશ્વાસ મજબૂત કરવાનો છે. જોકે, આમાંથી અનેક પગલાં હજુ વિચારણા અથવા તૈયારીના તબક્કામાં છે અને તેના અંતિમ અમલીકરણ અંગેની વિગતોની રાહ જોવાઈ રહી છે.