જે રોકાણકારો ગોલ્ડ, સિલ્વર કે ઇક્વિટી ETFમાં રોકાણ કે ટ્રેડિંગ કરે છે, તેમના માટે એક મહત્વપૂર્ણ સમાચાર છે. બજાર નિયામક સેબી (SEBI) દ્વારા ETF ટ્રેડિંગ સંબંધિત નવા નિયમો 7 સપ્ટેમ્બર 2026થી લાગુ કરી દેવામાં આવ્યા છે. આ નિયમોનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય ETFની બજાર કિંમત અને તેની વાસ્તવિક કિંમત (NAV) વચ્ચેનો તફાવત ઘટાડવાનો છે, જેથી બજારમાં મોટા ઉતાર-ચઢાવ વચ્ચે પણ રોકાણકારોને યોગ્ય ભાવ મળી શકે.
અત્યાર સુધી એક્સચેન્જો ETFની આધાર કિંમત (બેઝ પ્રાઇસ) નક્કી કરવા માટે બે દિવસ જૂની NAV (T-2 NAV)નો ઉપયોગ કરતી હતી. ગોલ્ડ, ઇક્વિટી કે બોન્ડ એમ તમામ ETF માટે 20 ટકાની એકસમાન કિંમત મર્યાદા (પ્રાઇસ બેન્ડ) લાગુ પડતી હતી. આના કારણે જો બજારમાં અચાનક મોટી હિલચાલ થાય, તો ETFનો ભાવ તેની સાચી કિંમત સુધી પહોંચતા અટકી જતો હતો, જેના કારણે રોકાણકારોને નુકસાન થતું હતું.
હવે સેબીના નવા નિયમો અનુસાર, ETFની આધાર કિંમત છેલ્લા કામકાજના દિવસની છેલ્લી 30 મિનિટના વોલ્યુમ-વેટેડ એવરેજ પ્રાઇસ (VWAP)ના આધારે નક્કી કરવામાં આવશે. આનો અર્થ એ થયો કે આજના ટ્રેડિંગની મર્યાદા ગઈકાલે સાંજના વાસ્તવિક કારોબારથી નક્કી થશે. આ સિવાય ઇક્વિટી અને ડેટ ETF માટે દિવસની શરૂઆત 10 ટકાના ભાવ મર્યાદાથી થશે. જો બજારમાં મોટી હલચલ હોય, તો 15 મિનિટના ઠંડક સમયગાળા (કૂલિંગ-ઓફ પીરિયડ) પછી આ મર્યાદા તબક્કાવાર રીતે વધારીને 20 ટકા સુધી કરી શકાશે.
ગોલ્ડ અને સિલ્વર ETF માટે શરૂઆતી મર્યાદા 6 ટકા રાખવામાં આવી છે. વૈશ્વિક બજારમાં સોના-ચાંદીનો કારોબાર 24 કલાક ચાલતો હોવાથી, રાતોરાત આવેલી મોટી તેજી-મંદીને સમાયોજિત કરવા માટે આ મર્યાદા કોઈ ઉપલી મર્યાદા વિના 3-3 ટકાના તબક્કામાં આગળ વધતી રહેશે. લિક્વિડ અને ઓવરનાઇટ ETFમાં વધુ ઉતાર-ચઢાવ ન હોવાથી તેમની મર્યાદા 5 ટકા નક્કી કરવામાં આવી છે.
આ નિયમો સાથે, શેરોની જેમ હવે ગોલ્ડ અને સિલ્વર ETFમાં પણ શરૂઆતી હરાજી (પ્રી-ઓપન કોલ ઓક્શન) યોજાશે. આનાથી બજાર ખુલતાની સાથે જ પહેલો ઓર્ડર ભાવને બગાડી શકશે નહીં, પરંતુ સામૂહિક માંગ-પુરવઠાના આધારે યોગ્ય શરૂઆતી ભાવ નક્કી થશે.
નોંધનીય છે કે, આ નિયમો મૂળરૂપે 1 સપ્ટેમ્બરથી લાગુ કરવાના હતા, પરંતુ એક્સચેન્જોને સિસ્ટમ તૈયાર કરવાનો સમય આપવા માટે સેબીએ તેની તારીખ લંબાવી હતી. સેબીની યોજના મુજબ, 1 એપ્રિલ 2027થી ETFની આધાર કિંમત છેલ્લા દિવસની નજીકની NAV (ક્લોઝિંગ NAV)ના આધારે નક્કી થશે.
નિષ્ણાતોના મતે, સેબીના આ પગલાથી ETF ટ્રેડિંગની ખામીઓ દૂર થશે, પરંતુ રોકાણકારોએ હજુ પણ સતર્ક રહેવાની જરૂર છે. તેઓએ ટ્રેડ કરતા પહેલા ફંડ હાઉસ (AMC)ની વેબસાઇટ પર લાઈવ ઇન્ડિકેટિવ NAV (iNAV) ચકાસવી જોઈએ. તેમજ માર્કેટ ઓર્ડરને બદલે હંમેશા લિમિટ ઓર્ડર મૂકવો સલાહભર્યો છે, ખાસ કરીને બજાર ખુલે ત્યારે અને ગોલ્ડ/સિલ્વર ETFમાં.