સુપ્રીમ કોર્ટે 4 નવેમ્બરે ધરપકડ અને અટકાયત અંગે મહત્વપૂર્ણ ચુકાદો આપ્યો છે. કોર્ટે સ્પષ્ટ કર્યું કે બંધારણના અનુચ્છેદ 22(2) હેઠળનો 24 કલાકનો નિયમ તોડી શકાતો નથી. જસ્ટિસ ઉજ્જવલ ભૂયાન અને અતુલ એસ. ચાંદુરકરની બેન્ચે જણાવ્યું કે 24 કલાકની ગણતરી ઔપચારિક ધરપકડથી નહીં, પરંતુ વ્યક્તિની સ્વતંત્રતા છીનવાઈને તેને કસ્ટડીમાં લેવાય તે ક્ષણથી શરૂ થશે.
કોર્ટે કહ્યું કે પોલીસ તપાસ, જપ્તી કે પૂછપરછના નામે ઔપચારિક ધરપકડમાં વિલંબ કરીને આ સમયગાળો લંબાવી શકે નહીં. અટકાયત અને ધરપકડ વચ્ચે કૃત્રિમ ભેદ પાડવો બંધારણીય રીતે અન્યાયી છે. જો 24 કલાકની મર્યાદાનું ઉલ્લંઘન થાય તો આરોપીને તાત્કાલિક મુક્ત કરવો જોઈએ. કોર્ટે મેજિસ્ટ્રેટ માટે પણ માર્ગદર્શિકા જાહેર કરી છે.
ભારતીય નાગરિક સુરક્ષા સંહિતા (BNSS)ની કલમ 56 અને બંધારણના અનુચ્છેદ 22(2)માં આ જોગવાઈ છે. જો પોલીસ આ નિયમનું ઉલ્લંઘન કરે તો કોર્ટ કાનૂની કાર્યવાહી કરી શકે છે, જેમાં પોલીસ સામે વિભાગીય કાર્યવાહી અને દંડનો સમાવેશ થાય છે. ફોજદારી કાર્યવાહી સંહિતાની કલમ 127(2) હેઠળ દોષિત પોલીસ અધિકારીને એક વર્ષ સુધીની કેદ અને રૂ. 5,000 દંડ થઈ શકે છે. જ્યારે કલમ 127(3) હેઠળ ત્રણ દિવસ કે તેથી વધુ ગેરકાયદે અટકાયત પર ત્રણ વર્ષ સુધીની કેદ અને રૂ. 11,000 દંડ થઈ શકે છે.
તાજેતરમાં ઉત્તર પ્રદેશ હાઈકોર્ટે પણ ગેરકાયદે અટકાયત પર પોલીસને રૂ. 35,000નો દંડ ફટકાર્યો હતો. આ વર્ષે અટકાયત સંબંધિત કેસોમાં યુપી પોલીસને રૂ. 2.7 મિલિયનનો દંડ કરવામાં આવ્યો છે. નિષ્ણાતો કહે છે કે આ ચુકાદો પોલીસ તપાસમાં પારદર્શિતા અને નાગરિક અધિકારોનું રક્ષણ કરવામાં મદદરૂપ થશે.
(નોંધ: આ માહિતી કોર્ટના ચુકાદાઓ અને કાયદાની જોગવાઈઓ પર આધારિત છે. કોઈ ચોક્કસ કેસ માટે વકીલની સલાહ લેવી યોગ્ય રહેશે.)