ડિજિટલ પેમેન્ટનો ઉપયોગ વધતાં ઓનલાઇન છેતરપિંડીની પદ્ધતિઓ પણ બદલાઈ રહી છે. હવે છેતરપિંડી કરનારા લોકોના બેંક ખાતામાં નાની રકમ મોકલીને તેમને છેતરવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યા છે. આ પ્રકારની છેતરપિંડીને 'જમ્પડ ડિપોઝિટ સ્કેમ' (Jumped Deposit Scam) તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
આ યોજનામાં છેતરપિંડી કરનારા પહેલા કોઈ અજાણી વ્યક્તિના ખાતામાં પૈસા મોકલે છે અને પછી દાવો કરે છે કે તે ભૂલથી ટ્રાન્સફર થઈ ગયા હતા, તેથી તે પાછા માંગે છે. તાકીદની સ્થિતિ અને દબાણ ઊભું કરીને તેઓ પીડિત પાસે ઘણી મોટી રકમનું UPI પેમેન્ટ મંજૂર કરાવવાનો પ્રયાસ કરે છે.
'જમ્પડ ડિપોઝિટ સ્કેમ' કેવી રીતે કામ કરે છે?
આ છેતરપિંડી બેંક ખાતામાં અચાનક પૈસા આવવાથી શરૂ થાય છે. ત્યારબાદ કોઈ અજાણ્યા નંબર પરથી ફોન કોલ અથવા મેસેજ આવે છે. કોલ કરનાર વ્યક્તિ દાવો કરે છે કે તેણે ભૂલથી તમારા ખાતામાં પૈસા મોકલી દીધા છે અને તાત્કાલિક રિફંડ કરવાની વિનંતી કરે છે.
છેતરપિંડી કરનારા વિશ્વાસ જીતવા માટે નાની રકમનો ઉપયોગ કરે છે. ત્યારબાદ તેઓ પીડિત પર પૈસા ઝડપથી પાછા આપવા માટે દબાણ કરે છે. કેટલાક કિસ્સાઓમાં તેઓ પીડિતને UPI પેમેન્ટની વિનંતી મંજૂર કરવાનું કહે છે. જો વ્યક્તિ વિગતોની ચકાસણી કર્યા વિના મોટી રકમનું પેમેન્ટ મંજૂર કરે છે, તો તેમના ખાતામાંથી પૈસા કપાઈ શકે છે.
તેથી પૈસા પાછા આપવાની વિનંતી પર આંધળો વિશ્વાસ ન કરવો જોઈએ. પહેલા તમારા બેંક ખાતામાં વાસ્તવિક વ્યવહારની ચકાસણી કરો.
તમારો UPI PIN દાખલ કરતા પહેલા આ સમજી લો
UPI દ્વારા પૈસા મોકલવાની અને મેળવવાની પ્રક્રિયાઓ અલગ-અલગ હોય છે. કોઈને પૈસા મોકલવા માટે પેમેન્ટની વિગતો ચકાસવી અને તમારો UPI PIN દાખલ કરીને વ્યવહારને અધિકૃત કરવો જરૂરી છે.
નેશનલ પેમેન્ટ્સ કોર્પોરેશન ઓફ ઈન્ડિયા (NPCI) એ અગાઉ સ્પષ્ટ કર્યું છે કે માત્ર UPI અથવા બેંકિંગ એપ ખોલવાથી કોઈ પેમેન્ટ આપમેળે મંજૂર થતું નથી. વ્યવહાર પૂર્ણ કરવા માટે વપરાશકર્તાએ સંબંધિત પેમેન્ટ વિકલ્પ પસંદ કરવો અને તેને અધિકૃત કરવો પડે છે. આનો અર્થ એ છે કે અજાણી વ્યક્તિ દ્વારા કરવામાં આવેલી કોઈપણ પેમેન્ટ વિનંતી સ્વીકારવી જોઈએ નહીં. તમારો UPI PIN કોઈની સાથે શેર કરશો નહીં અને સ્ક્રીન પર દેખાતી રકમની કાળજીપૂર્વક તપાસ કરો.
SBI એ ગ્રાહકોને શું સલાહ આપી?
10 ઓક્ટોબર, 2026ના રોજ જાહેર કરાયેલા એક જાગૃતિ સંદેશમાં સ્ટેટ બેંક ઓફ ઈન્ડિયાએ ગ્રાહકોને 'જમ્પડ ડિપોઝિટ' કૌભાંડથી સાવધ રહેવાની સલાહ આપી હતી. બેંકે જણાવ્યું હતું કે અજાણ્યા વ્યક્તિઓ દ્વારા કરવામાં આવતા દાવાઓ પર આંધળો વિશ્વાસ ન કરવો જોઈએ, જેઓ કહે છે કે તેમણે ભૂલથી પૈસા મોકલ્યા છે અને તાત્કાલિક રિફંડની માંગ કરે છે.
જો તમારા ખાતામાં અચાનક પૈસા જમા થાય, તો સત્તાવાર બેંકિંગ માધ્યમો દ્વારા તે વ્યવહારની ચકાસણી કરો. કોઈપણ શંકાસ્પદ કોલરનો નંબર બ્લોક કરો અને આ બાબતની જાણ તમારી બેંકને કરો.
જો ભૂલથી તમારા ખાતામાં પૈસા જમા થાય તો તમારે શું કરવું જોઈએ?
સૌ પ્રથમ તમારા બેંક સ્ટેટમેન્ટ અથવા સત્તાવાર બેંકિંગ એપમાં વાસ્તવિક જમા રકમની ચકાસણી કરો. જો ખરેખર પૈસા મળ્યા હોય, તો તેને જાતે અન્ય કોઈ UPI નંબર પર ટ્રાન્સફર કરશો નહીં; તેના બદલે બેંકનો સંપર્ક કરો અને યોગ્ય પ્રક્રિયા અનુસરો.
જો તમે અજાણતામાં કોઈ શંકાસ્પદ પેમેન્ટને મંજૂરી આપી દીધી હોય, તો તરત જ બેંકને જાણ કરો. સાયબર નાણાકીય છેતરપિંડીના કિસ્સામાં નેશનલ સાયબર ક્રાઈમ હેલ્પલાઈન નંબર 1930 પર સંપર્ક કરો અથવા cybercrime.gov.in પર ફરિયાદ નોંધાવો.
યાદ રાખો, તમારા ખાતામાં પૈસા જમા થયા હોવાની સૂચના પોતે જ કોઈ કૌભાંડનો પુરાવો નથી. જો કે અજાણી વ્યક્તિ દ્વારા પૈસા ઝડપથી પાછા આપવા માટેનું દબાણ અને મોટી રકમની ચુકવણીની માંગણી ચેતવણીના સંકેતો હોઈ શકે છે. સતર્ક રહીને અને વ્યવહારોની ચકાસણી કરીને તમે તમારા બેંક ખાતાને સુરક્ષિત રાખી શકો છો.