કાનમાં મેલ જામવો એ સામાન્ય બાબત છે. કાનની નળીમાં બનતો આ પદાર્થ, જેને આપણે ઈયરવેક્સ કહીએ છીએ, તે કુદરતી રીતે બને છે અને કાન માટે ઉપયોગી પણ છે. તે ધૂળ અને જંતુઓને કાનમાં ઘૂસતા રોકે છે. પરંતુ જ્યારે તે વધારે પડતો જમા થઈ જાય ત્યારે સાંભળવામાં તકલીફ થઈ શકે છે અથવા કાન ભારે લાગે છે.
ઘણા લોકો આ સ્થિતિમાં માચીસની સળી, પેનનું ઢાંકણું કે ઈયરબડ્સ કાનમાં નાખીને મેલ કાઢવાનો પ્રયત્ન કરે છે. આ અત્યંત જોખમી છે. તેનાથી કાનનો પડદો ફાટી શકે છે અથવા ચેપ લાગી શકે છે. બાળકોમાં આ સમસ્યા વધારે જોવા મળે છે.
ઘરે કાન સાફ કરવાની સુરક્ષિત રીતો
બેકિંગ સોડાનો ઉપયોગ: અડધી ચમચી બેકિંગ સોડાને 60 મિલીલીટર હૂંફાળા પાણીમાં બરાબર મિક્સ કરો. આ મિશ્રણને ડ્રોપરમાં ભરીને માથું એક તરફ નમાવીને 5 થી 10 ટીપાં કાનમાં નાખો. લગભગ એક કલાક સુધી તેને રહેવા દો. પછી સાફ પાણીથી કાનને ધોઈ લો. જ્યાં સુધી મેલ નીકળી ન જાય ત્યાં સુધી દિવસમાં એક વાર આ કરી શકાય.
કુદરતી તેલનો ઉપયોગ: બેબી ઓઈલ, નાળિયેર તેલ, મિનરલ ઓઈલ કે ઓલિવ ઓઈલમાંથી કોઈપણ એક તેલને હૂંફાળું કરો. ધ્યાન રહે કે તેલ ગરમ ન હોવું જોઈએ. ડ્રોપરથી થોડાં ટીપાં કાનમાં નાખો અને માથું 5 મિનિટ સુધી એક તરફ નમાવી રાખો. તેલ મેલને નરમ બનાવે છે જેથી તે સહેલાઈથી બહાર નીકળી જાય. દિવસમાં 1 થી 2 વાર આ કરી શકાય.
આ ભૂલો ભૂલથી પણ ન કરો
અણીદાર વસ્તુઓ: પેનનું ઢાંકણું, હેરપિન, માચીસની સળી કે સેફ્ટી પિન કાનમાં ક્યારેય ન નાખો.
કોટન સ્વેબ: ઈયરબડ્સ દેખાવમાં સુરક્ષિત લાગે છે, પરંતુ તે મેલને બહાર કાઢવાને બદલે વધુ અંદર ધકેલી દે છે, જેનાથી સમસ્યા વધે છે.
ઈયર કેન્ડલિંગ: આ પદ્ધતિમાં મીણબત્તીનો ઉપયોગ થાય છે. નિષ્ણાતો તેને સુરક્ષિત માનતા નથી, કારણ કે તેનાથી ચહેરો દાઝવાનું અને કાનના પડદામાં કાણું પડવાનું જોખમ રહે છે.
જો કાનમાં દુખાવો, સૂજ, પ્રવાહી નીકળવું કે સાંભળવામાં તકલીફ થાય તો તરત જ ડૉક્ટરની સલાહ લેવી જોઈએ.