રશિયાએ વર્ષ 2023 પછી પહેલીવાર અમેરિકા તરફ ડીઝલની નિકાસ શરૂ કરી છે. રશિયાના નાયબ વડાપ્રધાન એલેક્ઝાન્ડર નોવાકના જણાવ્યા અનુસાર, 40,000 ટન ડીઝલ લઈને ત્રણ ટેન્કર રશિયાના પ્રિમોર્સ્ક બંદરેથી રવાના થયા છે. આ ટેન્કર એટલાન્ટિક મહાસાગરના પૂર્વ કિનારા તરફ આગળ વધી રહ્યા છે. રોઇટર્સના અહેવાલ મુજબ, આ સપ્લાય રશિયન ડાયરેક્ટ ઇન્વેસ્ટમેન્ટ ફંડ (RDIF) દ્વારા સરળ બનાવવામાં આવી છે. જહાજોની અવરજવર પર નજર રાખતી કંપની કેપ્લરના જણાવ્યા અનુસાર, એક ટેન્કરનું ગંતવ્ય ન્યૂયોર્ક છે અને તે 7 નવેમ્બરે ત્યાં પહોંચે તેવી ધારણા છે.
આ શિપમેન્ટ એવા સમયે થઈ રહ્યું છે જ્યારે અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ ઇંધણના વધતા ભાવને નિયંત્રિત કરવા પ્રયાસો કરી રહ્યા છે. ટ્રમ્પ અને રશિયાના રાષ્ટ્રપતિ વ્લાદિમીર પુતિન વચ્ચે ફોન પર થયેલી વાતચીતના લગભગ બે અઠવાડિયા બાદ આ ઘટનાક્રમ સામે આવ્યો છે. અમેરિકામાં મધ્યસત્ર ચૂંટણીઓ નજીક આવી રહી હોવાથી ઇંધણના ભાવનો મુદ્દો રાજકીય રીતે પણ મહત્ત્વનો બન્યો છે.
આ કરારની યુક્રેનમાં ટીકા થઈ છે. યુક્રેનના રાષ્ટ્રપતિ વોલોડીમીર ઝેલેન્સકીએ આ પગલા સામે નારાજગી વ્યક્ત કરી છે. અમેરિકામાં પણ રિપબ્લિકન અને ડેમોક્રેટિક પક્ષના કેટલાક નેતાઓએ આ કરાર અંગે સવાલો ઉઠાવ્યા છે. ટ્રમ્પના નિર્ણય અંગે અમેરિકાના કાયદા અને રશિયા પર લાદવામાં આવેલા પ્રતિબંધોના અમલ અંગે પણ ચર્ચા શરૂ થઈ છે.
ગયા મહિને ટ્રમ્પે એવા કાયદા પર હસ્તાક્ષર કર્યા હતા જે હેઠળ રશિયા પાસેથી ઊર્જા ખરીદતા દેશો પર 100 ટકા સુધીનો વધારાનો ટેરિફ લાદવાની જોગવાઈ હતી. જોકે, આ કાર્યવાહી પાછળથી મુલતવી રાખવામાં આવી હતી. બીજી તરફ, ક્રેમલિનના પ્રવક્તા દિમિત્રી પેસ્કોવે પ્રથમ ટેન્કર રવાના થયાની પુષ્ટિ કરી છે અને જણાવ્યું છે કે આ સપ્લાય આગળ પણ ચાલુ રહેવાની શક્યતા છે.
રશિયાના નાયબ વડાપ્રધાન નોવાકના જણાવ્યા અનુસાર, અમેરિકાને ડીઝલનો મોટો જથ્થો મોકલવાની યોજના છે. ઓક્ટોબરમાં 5 લાખ મેટ્રિક ટન ડીઝલ પહોંચાડવાની અપેક્ષા હતી. ટ્રમ્પે અગાઉ તાત્કાલિક 3 લાખ ટનથી વધુ ડીઝલ પહોંચાડવાની વાત કરી હતી. નવેમ્બરમાં વધારાનો જથ્થો મોકલવાની યોજના હોવાનો ઉલ્લેખ પણ કરવામાં આવ્યો હતો. જોકે, આ જથ્થા અને સમયમર્યાદા અંગેના આંકડાઓની સ્વતંત્ર પુષ્ટિ જરૂરી છે.
હાલમાં ત્રણ ટેન્કરમાં મોકલવામાં આવતો 40,000 ટન ડીઝલનો જથ્થો આશરે 3 લાખ બેરલ જેટલો થાય છે. અમેરિકામાં દરરોજ આશરે 40 લાખ બેરલ ડીઝલનો વપરાશ થાય છે. આથી, રશિયાથી આવતો જથ્થો અમેરિકાની કુલ દૈનિક માંગની સરખામણીમાં મર્યાદિત છે. તેમ છતાં, ઇંધણના પુરવઠા અને આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં તેની ઉપલબ્ધતાના દૃષ્ટિકોણથી આ ઘટનાક્રમ પર નજર રાખવામાં આવી રહી છે.
આ ઘટનાક્રમ વચ્ચે ટ્રમ્પે રશિયા અને ઈરાન પર વધુ પ્રતિબંધો લાદવા સંબંધિત કાર્યવાહી હાલ મુલતવી રાખી છે. લિન્ડસે ઓ. ગ્રેહામ સાથે જોડાયેલા પ્રસ્તાવિત કાયદા હેઠળ રશિયા પાસેથી તેલ અને ગેસ ખરીદતા દેશો પર 100 ટકા સુધીના ટેરિફ લાદવાની જોગવાઈ અંગે ચર્ચા થઈ હતી. આ પગલાંની અસર ભારત સહિત અન્ય દેશો પર પણ પડી શકે તેવી શક્યતા વ્યક્ત કરવામાં આવી હતી. ટ્રમ્પે રાષ્ટ્રીય હિતોને ધ્યાનમાં રાખીને કાર્યવાહી અટકાવી હોવાનું જણાવાયું છે, પરંતુ ભવિષ્યમાં પ્રતિબંધો લાગુ કરવાની સત્તા યથાવત્ છે. બીજી તરફ, ટ્રમ્પ અને ઝેલેન્સકી વચ્ચેના સંબંધોમાં પણ તણાવ જોવા મળી રહ્યો છે. ટ્રમ્પે આરોપ લગાવ્યો છે કે ઝેલેન્સકી રશિયા સાથેના યુદ્ધનો અંત લાવવા માટે પૂરતા પ્રયાસ કરી રહ્યા નથી.
રશિયાથી અમેરિકા તરફ ડીઝલની આ હેરફેર વૈશ્વિક ઊર્જા વેપાર, પ્રતિબંધોની નીતિ અને ઇંધણના ભાવને લઈને નવા સવાલો ઊભા કરે છે. જોકે, આ શિપમેન્ટથી અમેરિકામાં ડીઝલના ભાવમાં કેટલો ઘટાડો થશે અને બંને દેશો વચ્ચે પુરવઠો કેટલો સમય ચાલુ રહેશે, તે આગળ જોવાનું રહે છે.