નવી દિલ્હી: કેન્દ્રીય મંત્રી કિરણ રિજિજુએ શનિવારે AIMIMના અધ્યક્ષ અસદુદ્દીન ઓવૈસીની એલોન મસ્કને લઈને આપેલા નિવેદનની પ્રશંસા કરી છે. રિજિજુએ સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ X પર લખ્યું કે, ક્યારેક ઓવૈસી ભારતના રાષ્ટ્રીય હિત સાથે જોડાયેલા મુદ્દાઓ પર સમજદારીભરી વાતો કરે છે. જો વિપક્ષના કેટલાક નેતાઓ અમારી વાત સાંભળવા માંગતા ન હોય, તો તેમણે ઓવૈસી પાસેથી શીખવું જોઈએ.
ખરેખર, 14 ઑક્ટોબરે એક કાર્યક્રમમાં ઓવૈસીએ કહ્યું હતું કે, નરેન્દ્ર મોદી સાથે મારા 100 મતભેદ હોઈ શકે છે, પરંતુ હું મારા દેશ અને બંધારણીય પદનું અપમાન સહન નહીં કરું. આપણને દુનિયામાં સૌથી સસ્તો ડેટા મળી રહ્યો છે. કોઈ ગોરો અમને આદેશ આપી શકે નહીં.
ઉલ્લેખનીય છે કે, સેટેલાઇટ ઇન્ટરનેટ સેવા ‘સ્ટારલિંક’ની ભારતમાં એન્ટ્રીને લઈને ઈલોન મસ્કે ભારત સરકાર પર કટાક્ષ કર્યો હતો. હાલમાં મસ્કે પોતાની એક પોસ્ટમાં મુકેશ અંબાણી પર કટાક્ષ કરતાં તેમને ‘પ્રાઇમ મિનિસ્ટર અંબાણી’ લખ્યું હતું. આ પોસ્ટમાં તેમણે અંબાણીને ભારતના અસલી બોસ ગણાવ્યા હતા.
ઈલોન મસ્ક ભારતમાં સ્ટારલિંકના વિલંબ માટે અંબાણીને જવાબદાર ગણાવી રહ્યા છે. છેલ્લા કેટલાક દિવસોથી તેઓ સ્ટારલિંકના લોન્ચિંગમાં થઈ રહેલા વિલંબને લઈને નારાજગી વ્યક્ત કરી રહ્યા છે. આ વિલંબ માટે તેઓ રિલાયન્સ ઇન્ડસ્ટ્રીઝના ચેરમેન મુકેશ અંબાણીને જવાબદાર ઠેરવી રહ્યા છે અને તેમના વિરુદ્ધ સતત સોશિયલ મીડિયા પર પોસ્ટ કરી રહ્યા છે.
મસ્કની પોસ્ટ બાદ કેટલાક લોકોએ કહ્યું કે ભારતમાં દુનિયાનું સૌથી સસ્તું અને ઝડપી ઇન્ટરનેટ ઉપલબ્ધ છે. અહીં માત્ર ₹300-400 પ્રતિ મહિને 60GB ડેટા મળી જાય છે, જે છેવાડાનાં ગામડાઓમાં પણ સારી રીતે કામ કરે છે. આવી સ્થિતિમાં સવાલ ઊભો થાય છે કે જ્યારે સ્ટારલિંક અન્ય દેશોમાં લગભગ ₹2,200 પ્રતિ મહિને ચાર્જ કરે છે, ત્યારે ભારતમાં તેને કોણ ખરીદશે.
આ દલીલનો જવાબ આપતાં મસ્કે કહ્યું કે એક તરફ તેઓ દાવો કરે છે કે સ્ટારલિંક ભારતમાં જિયોના સસ્તા પ્લાન્સનો મુકાબલો કરી શકશે નહીં. બીજી તરફ તેઓ એવું પણ કહે છે કે સ્ટારલિંકના આવવાથી સ્પર્ધા વધશે. આ બંને વાતો એકસાથે સાચી હોઈ શકે નહીં.
સત્ય એ છે કે બજારમાં સ્પર્ધા વધવાથી હંમેશાં સામાન્ય ગ્રાહકોને જ ફાયદો થાય છે. સ્ટારલિંકના આવવાથી અંબાણીની કંપનીનો નફો થોડો ઘટી શકે છે, પરંતુ તેમનો વ્યવસાય બંધ નહીં થાય. સ્વાભાવિક રીતે, જો સ્ટારલિંક ભારતમાં ખૂબ મોંઘી હશે તો તેને કોઈ ખરીદશે નહીં, તેથી સ્પેસએક્સે અહીં ટકી રહેવા માટે પોતાની કિંમતો સસ્તી રાખવી જ પડશે.
ઉલ્લેખનીય છે કે, ‘ઇન્ડિયા મોબાઇલ કોંગ્રેસ 2026’માં કેન્દ્રીય સંચાર મંત્રી જ્યોતિરાદિત્ય સિંધિયાએ સરકારનું વલણ સ્પષ્ટ કર્યું હતું. તેમણે જણાવ્યું હતું કે દેશમાં ત્રણ સેટેલાઇટ ઇન્ટરનેટ કંપનીઓને લાઇસન્સ મળી ચૂક્યાં છે. જેમાં રિલાયન્સ જિયો સેટકોમ, ભારતી એરટેલ દ્વારા સમર્થિત યુટેલસેટ વનવેબ અને ઈલોન મસ્કની સ્ટારલિંકનો સમાવેશ થાય છે. જોકે, સરકારે એ પણ સ્પષ્ટ કર્યું કે લાઇસન્સ મેળવનારી આ તમામ કંપનીઓની સુરક્ષા મંજૂરી હજુ બાકી છે. આ ઉપરાંત સેટેલાઇટ સ્પેક્ટ્રમની કિંમત નક્કી કરવા માટેનું માળખું પણ તૈયાર કરવામાં આવી રહ્યું છે. તમામ જરૂરી શરતો પૂર્ણ થયા બાદ જ ભારતમાં આ સેવાઓ શરૂ થઈ શકશે.
સેટેલાઇટ ઇન્ટરનેટ ચલાવવા માટે રેડિયો ફ્રીક્વન્સી એટલે કે સ્પેક્ટ્રમની જરૂર પડે છે. સરકારને નક્કી કરવું પડે છે કે કંપનીઓને તે કેવી રીતે મળશે અને તેના માટે કેટલા પૈસા ચૂકવવા પડશે. જિયો ઇચ્છતી હતી કે સ્પેક્ટ્રમની હરાજી થાય, જ્યારે એરટેલ અને વનવેબ ઇચ્છતી હતી કે સરકાર તેને સીધી ફાળવે. આખરે સરકારે ટેલિકમ્યુનિકેશન અધિનિયમ, 2023 હેઠળ સીધી ફાળવણીનો માર્ગ પસંદ કર્યો.
સરકાર એ પણ સુનિશ્ચિત કરવા માગે છે કે સ્ટારલિંક ભારતીય કાયદાઓનું પાલન કરે. જરૂર પડે ત્યારે એજન્સીઓ નેટવર્ક પર નજર રાખી શકે, કાયદાકીય પ્રક્રિયા હેઠળ વાતચીત અથવા ડેટાને ઇન્ટરસેપ્ટ કરી શકે અને સુરક્ષા સંબંધિત નિર્દેશોનો અમલ કરાવી શકે. સેટેલાઇટ ઇન્ટરનેટમાં ડેટાનો માર્ગ સામાન્ય મોબાઇલ નેટવર્કથી અલગ હોઈ શકે છે, તેથી સરકાર માટે આ નિયમોનું પાલન સુનિશ્ચિત કરવું જરૂરી છે.
સ્ટારલિંક લો અર્થ ઑર્બિટમાં પોતાના સેટેલાઇટ તૈનાત કરીને ઇન્ટરનેટ સેવા આપે છે. તેના માધ્યમથી એવા છેવાડાના વિસ્તારોમાં પણ ઇન્ટરનેટ સેવા આપી શકાય છે જ્યાં ફાઇબર કે મોબાઇલ નેટવર્ક પહોંચી શકતું નથી.