નિવૃત્તિ પછી નોકરીનો પગાર બંધ થઈ જાય છે, પરંતુ ઘરનો ખર્ચ ચાલુ રહે છે. રાશન, વીજળીનું બિલ અને દવાઓનો ખર્ચ ચાલુ જ રહે છે. જો તમે નિવૃત્તિ પછી આર્થિક રીતે આત્મનિર્ભર બનવા માંગતા હોવ અને દર મહિને નિયમિત આવક ઈચ્છતા હોવ, તો સરકારની કેટલીક બચત યોજનાઓ તમારા માટે ઉપયોગી સાબિત થઈ શકે છે. પોસ્ટ ઓફિસની મંથલી ઇન્કમ સ્કીમ (MIS), સિનિયર સિટિઝન સેવિંગ્સ સ્કીમ (SCSS) અને નેશનલ પેન્શન સિસ્ટમ (NPS) આવા વિકલ્પો છે.
પોસ્ટ ઓફિસની મંથલી ઇન્કમ સ્કીમ (MIS) એવા લોકો માટે છે જેઓ દર મહિને વ્યાજ ઈચ્છે છે. આમાં એક જ વાર પૈસા જમા કરાવવાના હોય છે અને પછી દર મહિને વ્યાજ મળે છે. તેનો વર્તમાન વ્યાજ દર વાર્ષિક 7.4% છે. જો તમે 5 લાખ રૂપિયા જમા કરાવો તો દર મહિને લગભગ 3,083 રૂપિયા મળશે. 9 લાખ રૂપિયા જમા કરાવવા પર લગભગ 5,550 રૂપિયા મહિને મળશે. આ યોજનામાં એક ખાતામાં મહત્તમ 9 લાખ રૂપિયા જમા કરી શકાય છે, જ્યારે સંયુક્ત ખાતામાં આ મર્યાદા 15 લાખ રૂપિયા છે. જો પતિ-પત્ની મળીને સંયુક્ત ખાતામાં 15 લાખ રૂપિયા જમા કરાવે તો દર મહિને લગભગ 9,250 રૂપિયા વ્યાજ મળશે. આ યોજનાનો સમયગાળો 5 વર્ષનો છે અને સમયગાળો પૂરો થવા પર જમા કરેલી મૂળ રકમ પાછી મળી જાય છે.
સિનિયર સિટિઝન સેવિંગ્સ સ્કીમ (SCSS) ખાસ કરીને વરિષ્ઠ નાગરિકો માટે છે. સામાન્ય રીતે 60 વર્ષ કે તેથી વધુ ઉંમરના લોકો તેમાં ખાતું ખોલાવી શકે છે. કેટલીક શરતો હેઠળ 55 વર્ષ કે તેથી વધુ ઉંમરના નિવૃત્ત લોકો પણ રોકાણ કરી શકે છે. આ યોજનાનો વ્યાજ દર વાર્ષિક 8.2% છે અને તેમાં મહત્તમ 30 લાખ રૂપિયા જમા કરી શકાય છે. જોકે, આમાં વ્યાજ દર મહિને નહીં પરંતુ ત્રણ મહિને મળે છે. ધારો કે તમે 10 લાખ રૂપિયા જમા કરાવ્યા, તો વર્ષમાં લગભગ 82,000 રૂપિયા વ્યાજ મળશે, એટલે કે દર ત્રણ મહિને લગભગ 20,500 રૂપિયા તમારા ખાતામાં આવશે. જો તમે પૂરી મર્યાદા એટલે કે 30 લાખ રૂપિયા જમા કરાવો તો વાર્ષિક વ્યાજ લગભગ 2.46 લાખ રૂપિયા થશે અને દર ત્રણ મહિને 61,500 રૂપિયા મળશે. મહિનાના હિસાબે જોઈએ તો આ લગભગ 20,500 રૂપિયા બેસે છે.
નેશનલ પેન્શન સિસ્ટમ (NPS) એવા લોકો માટે છે જેઓ નોકરી કરતી ઉંમરમાં પૈસા જમા કરીને નિવૃત્તિ પછી પેન્શન મેળવવા માંગે છે. આમાં જમા રકમનું રોકાણ કરવામાં આવે છે. નિવૃત્તિના સમયે લાગુ નિયમો મુજબ કેટલાક પૈસા એકસાથે ઉપાડી શકાય છે અને એક હિસ્સો એન્યુઈટી ખરીદવામાં લગાવવામાં આવે છે, જેનાથી નિયમિત પેન્શન મળે છે. ધારો કે નિવૃત્તિના સમયે તમારા NPS ખાતામાં 50 લાખ રૂપિયા જમા છે. જો 40% રકમ એન્યુઈટીમાં લગાવવામાં આવે તો 20 લાખ રૂપિયા તેમાં જશે. હવે માની લઈએ કે એન્યુઈટીથી વાર્ષિક 6% પેન્શન મળે છે, તો 20 લાખ રૂપિયા પર વર્ષભરમાં 1.2 લાખ રૂપિયા મળશે. ટૂંકમાં, દર મહિને લગભગ 10,000 રૂપિયાનું પેન્શન બનશે.
જો તમારી પાસે પહેલેથી જ પૈસા જમા છે અને તમે તેનાથી નિયમિત આવક ઈચ્છો છો, તો MIS અને SCSS પર વિચાર કરી શકો છો. MIS માં દર મહિને વ્યાજ મળે છે, જ્યારે SCSS માં દર ત્રણ મહિને પૈસા આવે છે. NPS માં મળતું પેન્શન તમારા જમા ફંડ અને એન્યુઈટીની શરતો પર નિર્ભર કરે છે. આ બધામાં સૌથી પહેલા તમારે તમારા માસિક ખર્ચનો હિસાબ લગાવવો જોઈએ. જો તમારે ઘર ચલાવવા માટે દર મહિને 20,000 રૂપિયા જોઈએ છે, તો પસંદ કરેલી યોજનામાંથી કેટલા પૈસા મળશે અને કેટલા બાકી રહેશે તે જોવું જોઈએ. આનાથી તમને રોકાણનો સાચો હિસાબ લગાવવામાં મદદ મળશે.
નોંધ: અહીં આપવામાં આવેલી માહિતી ફક્ત જાણકારી માટે છે. રોકાણ કરતા પહેલા તમારા નાણાંકીય સલાહકારની સલાહ લેવી યોગ્ય રહેશે.