દેશમાં તહેવારોની સીઝન શરૂ થાય તે પહેલાં જ સામાન્ય લોકોને મોંઘવારીનો મોટો ઝટકો લાગ્યો છે. સોમવારે જાહેર થયેલા આંકડા પ્રમાણે, સપ્ટેમ્બર મહિનામાં છૂટક મોંઘવારી દર વધીને 5.54% થઈ ગયો છે. ઓગસ્ટમાં આ દર 4.82% હતો, એટલે કે એક જ મહિનામાં 0.72%નો વધારો થયો છે. ખાસ કરીને ખાવા-પીવાની ચીજવસ્તુઓના ભાવ વધવાથી આ સ્થિતિ સર્જાઈ છે.
સાંખ્યિકી અને કાર્યક્રમ અમલીકરણ મંત્રાલય (MoSPI) દ્વારા જાહેર કરાયેલા કામચલાઉ આંકડા અનુસાર, સપ્ટેમ્બરમાં ખાદ્ય મોંઘવારી દર 7.74% પર પહોંચી ગયો છે. આ આંકડા દર્શાવે છે કે ખાવા-પીવાની ચીજોના વધતા ભાવોએ સામાન્ય પરિવારોના માસિક બજેટને ખોરવી નાખ્યું છે.
છૂટક મોંઘવારીનો વાર્ષિક દર કન્ઝ્યુમર પ્રાઇસ ઇન્ડેક્સ (CPI) પર આધારિત હોય છે, જ્યારે ખાદ્ય મોંઘવારી કન્ઝ્યુમર ફૂડ પ્રાઇસ ઇન્ડેક્સ (CFPI) દ્વારા માપવામાં આવે છે. આ બંને સૂચકાંકોમાં સપ્ટેમ્બર 2026ના ડેટાની સરખામણી ગયા વર્ષના સમાન મહિના સાથે કરવામાં આવે છે.
ગ્રામીણ ભારતમાં ભાવનું દબાણ વધુ છે. સપ્ટેમ્બરમાં ગ્રામીણ વિસ્તારોમાં છૂટક મોંઘવારી 6.08% રહી, જ્યારે શહેરી વિસ્તારોમાં તે 4.88% નોંધાઈ. ખાદ્ય મોંઘવારી ગ્રામીણ વિસ્તારોમાં 8.06% અને શહેરી વિસ્તારોમાં 7.18% રહી. દેશમાં સરેરાશ ખાદ્ય મોંઘવારી દર 7.74% નોંધાયો છે.
સપ્ટેમ્બરમાં સૌથી મોટો માર ડુંગળી પર પડ્યો છે. વાર્ષિક ધોરણે ડુંગળીના ભાવમાં 108.09%નો જંગી વધારો થયો છે, જે ઓગસ્ટમાં 48.78% હતો. ચાંદીના ઘરેણાં પર મોંઘવારી દર 87.80% રહ્યો છે. આદુના ભાવમાં 62.85%નો ઉછાળો આવ્યો છે, જ્યારે લસણનો મોંઘવારી દર ગયા મહિનાના 43.60%થી વધીને 54.62% થઈ ગયો છે. લીંબુના ભાવમાં પણ વધારો થયો છે અને તેનો દર 36.41% પર પહોંચ્યો છે.
બીજી તરફ, કેટલીક ચીજોમાં રાહતના સમાચાર છે. વાર્ષિક ધોરણે બટાકાના ભાવમાં 11.50%નો ઘટાડો થયો છે, જ્યારે ટામેટાંના ભાવમાં 8.62%નો ઘટાડો જોવા મળ્યો છે. સપ્ટેમ્બરમાં મોટર કાર, જીપ, ભીંડા અને નાળિયેરના ભાવમાં પણ મોંઘવારી દર નકારાત્મક રહ્યો છે.
MoSPIના જણાવ્યા અનુસાર, આ ડેટા ઓનલાઇન બજારો સહિત દેશભરના રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોના 1,407 શહેરી બજારો તેમજ 1,465 ગામડાઓમાંથી એકત્રિત કરવામાં આવ્યો છે. સપ્ટેમ્બર દરમિયાન ગ્રામીણ અને શહેરી બંને બજારોમાં પ્રતિભાવ દર 100% રહ્યો હતો.