દેશમાં ઓક્ટોબર 2026માં છૂટક મોંઘવારી 6.09 ટકા થઈ ગઈ છે, જે ભારતીય રિઝર્વ બેંક (RBI)ની 6 ટકાની ઉપલી મર્યાદાથી વધુ છે. સાંખ્યિકી અને કાર્યક્રમ ક્રિયાન્વયન મંત્રાલયે ગુરુવારે જારી કરેલા આંકડા મુજબ સપ્ટેમ્બરમાં આ દર 5.5 ટકા હતો. ઓક્ટોબર 2024 પછી આ પહેલી વાર છે જ્યારે છૂટક મોંઘવારી 6 ટકાથી વધુ નોંધાઈ છે.
શહેરી વિસ્તારોમાં મોંઘવારી 6.63 ટકા અને ગ્રામીણ વિસ્તારોમાં 5.41 ટકા રહી છે. આ સતત 12મો મહિનો છે જ્યારે મોંઘવારીમાં વધારો થયો છે.
મોંઘવારી વધવાનું મુખ્ય કારણ ખાદ્ય પદાર્થોના ભાવમાં થયેલો વધારો છે. ખાદ્ય મોંઘવારી સપ્ટેમ્બરના 7.75 ટકાથી વધીને ઓક્ટોબરમાં 8.94 ટકા થઈ ગઈ છે. ભારતના ઉપભોક્તા ભાવ સૂચકાંક (CPI)માં ખાદ્ય પદાર્થોનો હિસ્સો લગભગ 40 ટકા છે, તેથી તેમની કિંમતો છૂટક મોંઘવારીને સૌથી વધુ પ્રભાવિત કરે છે. ચોમાસું અસમાન અને ઓછું રહેવાથી મુખ્ય ખાદ્ય વસ્તુઓની પુરવઠો પર અસર પડી છે.
વર્ષની શરૂઆતથી ડુંગળીની કિંમતો લગભગ બમણી થઈ ગઈ છે. માંસ, દૂધ અને ઈંડા જેવા પ્રોટીનયુક્ત ખાદ્ય પદાર્થો પણ મોંઘા થયા છે. વૈશ્વિક સ્તરે પણ ખાદ્ય પદાર્થોની કિંમતો વધી છે, ખાસ કરીને આયાતી ખાદ્ય તેલની કિંમતમાં વધારો થયો છે.
સરકારે RBIને છૂટક મોંઘવારી 4 ટકા પર રાખવાનું લક્ષ્ય આપ્યું છે, જેમાં 2 ટકાની ઘટ-વધની છૂટ છે. એટલે કે 2 થી 6 ટકાની વચ્ચે મોંઘવારી રહે તો RBI ચિંતા કરતું નથી, પરંતુ 6 ટકાથી ઉપર જવાથી મુશ્કેલી ઊભી થાય છે.
RBIને આશા છે કે ચાલુ નાણાકીય વર્ષમાં મોંઘવારી સરેરાશ 5.2 ટકા રહેશે, જે તેના પહેલાના 5 ટકાના અનુમાનથી થોડી વધુ છે. ઓક્ટોબરમાં RBIએ વ્યાજ દર વધારવાની શરૂઆત કરી હતી. રોયટર્સના સર્વે મુજબ ડિસેમ્બરની પોલિસી બેઠકમાં રેપો રેટ 25 બેસિસ પોઇન્ટ વધીને 5.75 ટકા થઈ શકે છે.