ઓગસ્ટમાં છૂટક મોંઘવારી 4.82% પર, ડુંગળી-બટાકાએ ઘરનું બજેટ મોંઘું કર્યું

બટાકા, ડુંગળી અને અન્ય શાકભાજીના ભાવ વધવાને કારણે ઓગસ્ટ મહિનામાં છૂટક મોંઘવારી દર વધીને 4.82 ટકા થઈ ગયો છે. જુલાઈમાં આ દર 4.45 ટકા હતો. સરકારે 14 સપ્ટેમ્બરે જાહેર કરેલા આંકડા પ્રમાણે, આ સતત આઠમો મહિનો છે જ્યારે છૂટક મોંઘવારીમાં વધારો નોંધાયો છે.

ખાદ્યપદાર્થોની છૂટક મોંઘવારી દર ઓગસ્ટમાં 5.95 ટકા રહ્યો, જે જુલાઈમાં 5.52 ટકા હતો. રિઝર્વ બેંક ઓફ ઇન્ડિયા (RBI)એ છૂટક મોંઘવારીનો લક્ષ્યાંક 4 ટકા નક્કી કર્યો છે. આ સતત ત્રીજો મહિનો છે જ્યારે મોંઘવારી RBIના 4 ટકાના 'કમ્ફર્ટ ઝોન'થી ઉપર રહી છે.

મોંઘવારીની અસર સમજવા માટે ડુંગળીનું ઉદાહરણ લો. ધારો કે તમારા ઘરમાં દર મહિને 10 કિલો ડુંગળી વપરાય છે અને સામાન્ય દિવસોમાં તેનો ભાવ 10 રૂપિયા પ્રતિ કિલો હતો, એટલે કે મહિનાનું બજેટ 100 રૂપિયા.

જુલાઈમાં ડુંગળીના ભાવ 22.54 ટકા વધ્યા, જેથી 10 કિલો ડુંગળીનો ખર્ચ લગભગ 123 રૂપિયા થયો. ઓગસ્ટમાં ભાવ 48.27 ટકા વધ્યા, જેથી તે જ 10 કિલો ડુંગળી માટે લગભગ 148 રૂપિયા ચૂકવવા પડ્યા. એટલે કે જુલાઈની સરખામણીમાં ઓગસ્ટમાં તમારે 25 રૂપિયા વધુ ચૂકવવા પડ્યા.

મોંઘવારી વધવાના ચાર મુખ્ય કારણો છે. પહેલું, ખાદ્યપદાર્થો મોંઘા થયા. બીજું, નબળા અથવા અનિયમિત ચોમાસાને કારણે કૃષિ પુરવઠા પર અસર થઈ. ત્રીજું, ડુંગળી, આદુ અને લસણના ભાવમાં મોટો વધારો થયો. ઓગસ્ટમાં ડુંગળીમાં 48.27 ટકા, લસણમાં 43.60 ટકા અને આદુમાં 73.82 ટકા ફુગાવો રહ્યો. ચોથું, આંતરરાષ્ટ્રીય ક્રૂડ ઓઇલનો ભાવ 100 ડોલરથી ઉપર જવાથી ભારતના આયાત બિલ અને પરિવહન ખર્ચ પર દબાણ વધ્યું.

સામાન્ય માણસ પર આની ત્રણ મોટી અસરો પડે છે. રાશન મોંઘું થાય છે, જેથી શાકભાજી, મસાલા અને અન્ય ખાદ્ય ચીજોનું માસિક બજેટ વધે છે. આવવા-જવાનો ખર્ચ વધી શકે છે, કારણ કે મોંઘું ક્રૂડ ઓઇલ ટ્રાન્સપોર્ટ ખર્ચ વધારે છે. અને જો આવક તે જ ગતિથી ન વધે તો મોંઘવારીને કારણે મહિનાના અંતે બચત ઓછી થાય છે.

મોંઘવારી વધે કે ઘટે તે કોઈ પ્રોડક્ટની માંગ અને પુરવઠા પર આધાર રાખે છે. લોકો પાસે પૈસા વધુ હોય તો તેઓ વધુ વસ્તુઓ ખરીદે છે, જેથી માંગ વધે છે અને પુરવઠો ઓછો હોય તો ભાવ વધે છે. માંગ ઓછી અને પુરવઠો વધુ હોય તો મોંઘવારી ઘટે છે.

4.82 ટકાના મોંઘવારી દરનો અર્થ શું છે? સરખામણી ગયા વર્ષ સાથે થાય છે. જ્યારે આપણે કહીએ છીએ કે ઓગસ્ટ 2026માં મોંઘવારી 4.82 ટકા છે, તો તેનો અર્થ એ છે કે તેની સરખામણી ઓગસ્ટ 2025 સાથે થાય છે. આ આખા એક વર્ષનો ફેરફાર છે. 4.82 ટકા એ સરેરાશ આંકડો છે, જેને 'કન્ઝ્યુમર પ્રાઇસ ઇન્ડેક્સ' (ગ્રાહક ભાવ સૂચકાંક) કહેવાય છે. તેમાં તમારા જીવનની સેંકડો વસ્તુઓ સામેલ છે. કોઈ વસ્તુના ભાવ ખૂબ વધ્યા હશે, કોઈના ઘટ્યા પણ હશે. આ બધાને ભેળવવાથી સરેરાશ ખર્ચ 4.82 ટકા વધ્યો.

આનું ગણિત સીધું છે. જો ઓગસ્ટ 2025માં તમે રાશન જેવી કોઈ વસ્તુ 100 રૂપિયામાં ખરીદી હતી, તો તે જ વસ્તુ ઓગસ્ટ 2026માં 104.82 રૂપિયાની થઈ ગઈ છે.