ઊર્જા, રિટેલ અને ટેલિકોમ ક્ષેત્રે અગ્રેસર રહેલું રિલાયન્સ હવે આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (AI) ના ક્ષેત્રમાં નવી તકો શોધી રહ્યું છે. કંપનીએ જિયોના માધ્યમથી 12 ભારતીય ભાષાઓમાં AI નો નિઃશુલ્ક કોર્સ શરૂ કર્યો છે, જેનો હેતુ સામાન્ય લોકો સુધી આ ટેકનોલોજી પહોંચાડવાનો છે.
એક સામાન્ય વ્યાપારી સાહસથી શરૂ થયેલી રિલાયન્સની યાત્રા ભારતના આર્થિક પરિવર્તનની કહાની પણ છે. દાયકાઓ પહેલાં જ્યારે દેશમાં ઘરેલું ઉત્પાદન ક્ષમતા વધારવી સર્વોચ્ચ પ્રાથમિકતા હતી, ત્યારે કંપનીએ ઊર્જા ક્ષેત્રમાં પોતાની છાપ ઊભી કરી. ત્યારબાદ રિટેલ અને ટેલિકોમમાં પ્રવેશ કરીને ગ્રાહકો સાથે સીધો સંબંધ મજબૂત કર્યો.
આ સફરમાં ‘જિયો’નું આગમન સૌથી મોટો ટર્નિંગ પોઈન્ટ સાબિત થયું. સસ્તા ડેટા અને મોબાઇલ ઇન્ટરનેટે દેશમાં કનેક્ટિવિટીની વ્યાખ્યા બદલી નાખી. ઇન્ટરનેટ માત્ર માહિતી મેળવવાનું સાધન ન રહેતાં શિક્ષણ, વ્યાપાર, મનોરંજન અને રોજિંદા જીવનનો અભિન્ન હિસ્સો બની ગયું.
હવે AI શિક્ષણ, આરોગ્ય, કૃષિ અને ઉદ્યોગોમાં ઝડપથી પગપેસારો કરી રહ્યું છે. આ પરિવર્તનનો સાચો લાભ ત્યારે જ મળશે જ્યારે આ ટેકનોલોજી સામાન્ય લોકો સુધી પહોંચશે. આ દિશામાં જિયો દ્વારા 12 ભારતીય ભાષાઓમાં AI પર નિઃશુલ્ક અભ્યાસક્રમો ઉપલબ્ધ કરાવવાની પહેલ નોંધપાત્ર છે. આ સુવિધા એવા યુવાનો માટે વરદાનરૂપ બની શકે છે જેમના માટે અંગ્રેજી ભાષા ટેકનિકલ શિક્ષણમાં અડચણરૂપ હતી.
જોકે, માત્ર કોર્સ આપવાથી ડિજિટલ સમાનતા આવી જતી નથી. ઇન્ટરનેટની ઉપલબ્ધતા, ડિવાઇસની પહોંચ અને યોગ્ય માર્ગદર્શન પણ તેટલા જ મહત્વપૂર્ણ છે. ભારતની યુવા વસ્તી માટે આ નવી ટેકનોલોજી ભવિષ્યના રોજગાર અને સ્ટાર્ટઅપ માટે મોટી તક સમાન છે.
રિલાયન્સની સફરનો અન્ય એક મહત્વનો સ્તંભ સામાજિક વિકાસ છે. નીતા અંબાણીના નેતૃત્વ હેઠળ ‘રિલાયન્સ ફાઉન્ડેશન’ શિક્ષણ, સ્વાસ્થ્ય, ગ્રામીણ વિકાસ, રમતગમત અને મહિલા સશક્તિકરણ ક્ષેત્રે મોટા પાયે કાર્યરત છે. ઉપલબ્ધ આંકડા મુજબ, ફાઉન્ડેશનની વિવિધ પહેલો દ્વારા અત્યાર સુધીમાં 6.6 કરોડથી વધુ લોકોને પ્રત્યક્ષ અને પરોક્ષ સહાય પહોંચાડવામાં આવી છે તેમજ દેશના 54,000થી વધુ ગામડાઓમાં વિકાસલક્ષી કાર્યો કરવામાં આવ્યા છે. મોટા કોર્પોરેટ જૂથો માટે વ્યાવસાયિક નફા અને સામાજિક જવાબદારી વચ્ચે સંતુલન જાળવવું અનિવાર્ય છે.
AI અને અન્ય ઉભરતી ટેકનોલોજી રિલાયન્સ સામે નવી તકો ઊભી કરી રહી છે, ત્યારે સાયબર સુરક્ષા, ડેટાનો જવાબદાર ઉપયોગ અને ડિજિટલ સમાનતા જેવા પડકારો પણ સામે છે. રિલાયન્સની આગામી સફળતા માત્ર નવી ટેકનોલોજી અપનાવવા પર નહીં, પરંતુ તે સમાજ માટે કેટલી ઉપયોગી અને ટકાઉ સાબિત થાય છે તેના પર નિર્ભર રહેશે.