ભારતીય રિટેલ ક્ષેત્રમાં રિલાયન્સ રિટેલે પાંચ વર્ષની ભાગીદારી પૂરી કરવાનો નિર્ણય લીધો છે. કંપનીએ 7-Eleven સાથેની ડીલનો અંત આણ્યો છે. દેશમાં ચાલતા આશરે 60 સ્ટોરમાંથી મોટાભાગના સ્ટોર બંધ થવાની તૈયારીમાં છે. કેટલાક સ્ટોરમાં બાકી રહેલો માલ વેચાઈ જાય પછી કામગીરી બંધ કરવામાં આવે તેવી શક્યતા છે.
રિલાયન્સે 2021માં ભારતમાં 7-Eleven સ્ટોર શરૂ કર્યા હતા. તે સમયે દુનિયાભરમાં જાણીતી આ કન્વિનિયન્સ સ્ટોર ચેઇનને ભારતીય બજારમાં નવા મોડેલ તરીકે જોવામાં આવતી હતી. પણ પાંચ વર્ષમાં આ મોડેલને ભારતીય ગ્રાહકોની અલગ પસંદગી અને સખત સ્પર્ધાનો સામનો કરવો પડ્યો.
ભારતમાં આવા સ્ટોર સામે સૌથી મોટો પડકાર પરંપરાગત કરિયાણાની દુકાનો બની. સ્થાનિક કરિયાણાની દુકાનો ઓછા ખર્ચે ગ્રાહકોની રોજિંદી જરૂરિયાત પૂરી કરે છે. બીજી તરફ Zepto, Blinkit અને Instamart જેવી ક્વિક-કોમર્સ કંપનીઓ મિનિટોમાં નાસ્તો, પીણાં અને કરિયાણું ઘર સુધી પહોંચાડે છે. એટલે ગ્રાહકોને મોટા સ્ટોર સુધી જવાની જરૂર ઘટી ગઈ છે.
7-ઇન્ડિયા કન્વીનિયન્સ રિટેલના નાણાકીય આંકડા પણ મુશ્કેલી દર્શાવે છે. માર્ચ 2026માં પૂરા થયેલા નાણાકીય વર્ષમાં કંપનીની આવક આશરે ₹92 કરોડ રહી, જ્યારે ₹90 કરોડનું ચોખ્ખું નુકસાન થયું. ઊંચું ભાડું, કર્મચારીઓના પગાર, વીજળી, ઇન્વેન્ટરી અને લોજિસ્ટિક્સના ખર્ચે બિઝનેસ પર દબાણ વધાર્યું.
ભારતમાં પરંપરાગત કરિયાણા સ્ટોરનું નેટવર્ક હજુ મજબૂત છે. અગાઉ Easyday, More અને Spencer જેવી કંપનીઓએ પણ નાના સ્ટોરનું નેટવર્ક ઊભું કરવાનો પ્રયાસ કર્યો હતો, પણ સમય જતાં સ્ટોરની સંખ્યા ઘટાડવી પડી અથવા કામગીરી બંધ કરવી પડી. આ જ કારણે 7-Eleven પણ ભારતમાં જરૂરી સ્કેલ મેળવી શક્યું નહીં.
7-Elevenની પેરેન્ટ કંપની Seven & i Holdings દુનિયાભરમાં 85 હજારથી વધુ સ્ટોર ધરાવે છે. જાપાન, તાઇવાન, થાઇલેન્ડ અને સિંગાપોર જેવા બજારોમાં આ મોડેલ સફળ રહ્યું છે. પણ ભારતમાં સ્થાનિક કરિયાણા સ્ટોર અને ક્વિક-કોમર્સની સ્પર્ધા વચ્ચે તેને ટકાવી રાખવું મુશ્કેલ બન્યું.
રિલાયન્સના આ નિર્ણયથી કંપની કન્વિનિયન્સ સ્ટોર ફોર્મેટ પર ફરી વિચાર કરી રહી હોવાનો સંકેત મળે છે. 2021માં મુંબઈથી શરૂ થયેલું વિસ્તરણ બીજા શહેરો સુધી પહોંચ્યું હતું, પણ રિલાયન્સના વિશાળ રિટેલ નેટવર્ક સામે તેનું કદ નાનું જ રહ્યું. હવે 60 સ્ટોર બંધ થવાના નિર્ણયથી ભારતીય રિટેલ બજારમાં કન્વિનિયન્સ સ્ટોર મોડેલ સામેના પડકારો ફરી સ્પષ્ટ થયા છે.