ભારતીય રિઝર્વ બેંક (RBI) એ બુધવારે રેપો રેટમાં 0.25% નો વધારો કર્યો છે. આ વધારા સાથે રેપો રેટ 5.25% થી વધીને 5.50% થઈ ગયો છે. લગભગ ચાર વર્ષ પછી RBI એ રેપો રેટમાં પહેલી વાર વધારો કર્યો છે.
રેપો રેટ એ દર છે, જેના પર RBI બેંકોને ટૂંકા ગાળા માટે પૈસા ધીરે છે. આ દર વધે ત્યારે બેંકોની લોન પણ મોંઘી બને છે.
સ્ટેટ બેંક ઓફ ઈન્ડિયા (SBI) ના અર્થશાસ્ત્રીઓના જણાવ્યા મુજબ, ડિસેમ્બરમાં યોજાનારી નાણાકીય નીતિની સમીક્ષા બેઠકમાં રેપો રેટમાં વધુ 0.50% નો વધારો થઈ શકે છે. એટલે કે રેપો રેટ 6.00% સુધી પહોંચી શકે છે.
SBI ના વિસ્તૃત અહેવાલમાં કહેવામાં આવ્યું છે કે બુધવારનો વધારો RBI ની નીતિ 'વિચારશીલ રીતે કડક' (Thoughtful Tightening) બનાવવા તરફનો સંકેત છે. ફુગાવાનું વલણ જોતાં ડિસેમ્બરમાં 0.50% નો વધારો થવાની સંભાવના છે. બુધવારની બેઠક પહેલા પણ કેટલાક અર્થશાસ્ત્રીઓએ ઓક્ટોબર અને ડિસેમ્બરમાં 0.25%-0.25% ના બે વધારાની આગાહી કરી હતી.
આ પહેલા ફેબ્રુઆરી 2023માં RBI એ રેપો રેટમાં 0.25% નો વધારો કર્યો હતો, જે પછી રેપો રેટ 6.50% થયો હતો.
રેપો રેટ વધવાથી હોમ લોન, ઓટો લોન અને પર્સનલ લોન સહિત તમામ બેંક લોન મોંઘી બનશે. જે લોન ફ્લોટિંગ વ્યાજદર પર છે, તેનો EMI વધી શકે છે.
RBI એ દેશમાં ફુગાવાને નિયંત્રણમાં લાવવા માટે વ્યાજદર વધારવાનો નિર્ણય લીધો છે.
SBI ના અર્થશાસ્ત્રીઓએ એવી પણ ચેતવણી આપી છે કે આગળના સમયમાં વૈશ્વિક આર્થિક સ્થિતિ વધુ અસ્થિર બની શકે છે. આવી સ્થિતિમાં દેશના અર્થતંત્રને ટકાવી રાખવા રેપો રેટ 6.00% સુધી લઈ જવો વ્યવહારુ વિકલ્પ ગણાય છે.
અહેવાલમાં રૂપિયાને આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે મજબૂત બનાવવા માટે AI (આર્ટિફિશિયલ ઈન્ટેલિજન્સ) નીતિની જરૂરિયાત પર પણ ભાર મૂકવામાં આવ્યો છે. જો આવી નીતિ અમલમાં આવે તો વિદેશી રોકાણ આકર્ષવામાં અને દેશના આર્થિક માળખાને મજબૂત કરવામાં મદદ મળી શકે છે.