જો તમે હોમ લોન, કાર લોન કે પર્સનલ લોન લીધી છે અને દર મહિને હપ્તો ભરો છો, તો રિઝર્વ બેંક ઓફ ઈન્ડિયા (RBI)ની આગામી બેઠકની અસર તમારા ખિસ્સા પર પડી શકે છે. દેશમાં ફરી મોંઘવારી વધી છે અને આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં ક્રૂડ ઓઇલના ભાવ સતત ઊંચા જઈ રહ્યા છે. આ પરિબળોને ધ્યાનમાં રાખતાં RBI ફરી રેપો રેટ વધારે તેવી શક્યતા બજાર વર્તુળોમાં વ્યક્ત થાય છે. એવું થશે તો બેંક લોન મોંઘી બનશે અને EMIનો બોજ વધશે.
5 થી 7 ઓક્ટોબર વચ્ચે MPCની બેઠક
મોનેટરી પોલિસી કમિટી (MPC)ની બેઠક 5 થી 7 ઓક્ટોબર દરમિયાન યોજાશે અને નિર્ણયની સત્તાવાર જાહેરાત 7 ઓક્ટોબરે થશે. હાલ રેપો રેટ 5.25% પર છે. બજારના નિષ્ણાતો અને બેંકોના અહેવાલોના આધારે 25 બેસિસ પોઈન્ટના વધારાની ધારણા છે, જે રેપો રેટને 5.50% પર લઈ જશે.
રેપો રેટ વધારવા પાછળનાં કારણો
RBI સામાન્ય રીતે દેશની આર્થિક સ્થિતિ અને ફુગાવાના દરને સંતુલિત રાખવા વ્યાજ દરોમાં ફેરફાર કરે છે. આ વખતે આ મુખ્ય કારણો ગણાવાય છે:
વધતો ફુગાવો: જુલાઈમાં છૂટક ફુગાવાનો દર 4.45% હતો, જે ઓગસ્ટમાં વધીને 4.82% થયો છે. જરૂરી ખાદ્યચીજોની કિંમતોમાં સતત થતી વધઘટ આગળ ફુગાવા પર દબાણ સર્જી શકે છે.
ક્રૂડ ઓઇલના ઊંચા ભાવ: આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં ક્રૂડ મોંઘું થઈ રહ્યું છે. ભારત પોતાની તેલની જરૂરિયાતનો મોટો હિસ્સો આયાત કરે છે, તેથી ક્રૂડના ભાવ વધવાથી આયાત બિલ અને પરિવહન ખર્ચ વધે છે. તેની અસર સામાન્ય નાગરિક પર પણ પડે છે.
રૂપિયાનું ધોવાણ: અમેરિકન ડોલર સામે ભારતીય રૂપિયો નબળો પડી રહ્યો છે.
વૈશ્વિક અસરો: અમેરિકા સહિતના દેશોમાં વ્યાજ દરો અને બોન્ડ યીલ્ડમાં થતા ફેરફારોની સીધી અસર ભારતીય અર્થતંત્ર પર પડે છે.
બેંકિંગ સિસ્ટમમાં તરલતા: બજારમાં વધારાની રોકડ અને લોનની વધતી માંગ પણ RBIને કડક પગલાં લેવા મજબૂર કરી શકે છે.
શું રેપો રેટ 6% સુધી જઈ શકે છે?
યુનિયન બેંકના એક રિપોર્ટ મુજબ, RBI ઓક્ટોબરમાં 25 બેસિસ પોઈન્ટનો વધારો કરે તો પણ આ સિલસિલો ત્યાં જ અટકે તેવી શક્યતા નથી. નાણાકીય વર્ષ 2027 સુધીમાં વ્યાજ દરોમાં વધુ એક કે બે વખત વધારો થઈ શકે છે. એવું થશે તો રેપો રેટ ધીમે ધીમે 5.75% થી 6% સુધી પહોંચી શકે છે. જોકે આ અંગેનો અંતિમ નિર્ણય RBIની આગામી સમીક્ષા બેઠકોમાં જ લેવાશે.
EMI પર શું અસર પડશે?
RBI રેપો રેટ વધારે છે ત્યારે વ્યાપારી બેંકો માટે રિઝર્વ બેંક પાસેથી નાણાં ઉછીના લેવા મોંઘા બને છે. પરિણામે બેંકો ગ્રાહકોની લોનના વ્યાજ દરમાં પણ વધારો કરે છે. ખાસ કરીને ફ્લોટિંગ રેટ પર હોમ લોન કે અન્ય લોન લીધેલા ગ્રાહકોને આની સીધી અસર થાય છે. વ્યાજ દર વધવાથી કાં તો માસિક હપ્તાની રકમ વધે છે અથવા લોન ચૂકવવાની મુદત લાંબી થાય છે.
નિષ્ણાતોના મતે 7 ઓક્ટોબરનો નિર્ણય લોન લેનારાઓ માટે નિર્ણાયક રહેશે, પરંતુ અંતિમ ચિત્ર RBIની જાહેરાત બાદ જ સ્પષ્ટ થશે.