ભારતમાં ડિજિટલ પેમેન્ટ હવે રોજિંદા જીવનનો હિસ્સો બની ગયું છે. ચાની દુકાન, શાકભાજીની લારી કે કરિયાણાની દુકાન, દરેક જગ્યાએ QR કોડથી ચુકવણી સામાન્ય છે. પરંતુ એક નવી સમયમર્યાદા આવી છે, જેના કારણે લાખો નાના વેપારીઓ અને ગ્રાહકોમાં ચિંતા છે.
રિઝર્વ બેંક ઓફ ઈન્ડિયા (RBI)ના નિયમો અનુસાર, મર્ચન્ટ્સે સમયાંતરે પોતાની KYC માહિતી અપડેટ કરવી જરૂરી છે. હાલમાં, 15 સપ્ટેમ્બર સુધીમાં રી-કેવાયસી (Re-KYC) પ્રક્રિયા પૂર્ણ કરવાની છે. પેમેન્ટ એગ્રીગેટર અને ફિનટેક કંપનીઓના જણાવ્યા મુજબ, લાખો નાના વેપારીઓનું વેરિફિકેશન હજુ બાકી છે. ઉદ્યોગે RBIને સમયમર્યાદા વધારવાની માગ કરી છે. જો વેરિફિકેશન સમયસર ન થાય, તો તેમના QR કોડથી ચુકવણી પ્રભાવિત થઈ શકે છે.
સામાન્ય લોકો પર શું અસર પડી શકે છે? જો કોઈ દુકાનદારનું રી-કેવાયસી સમયસર પૂર્ણ ન થાય અને તેનો QR કોડ કામ ન કરે, તો ગ્રાહકો UPIથી ચુકવણી કરી શકશે નહીં. ત્યારે ગ્રાહકોએ રોકડ ચુકવણી કરવી પડી શકે છે અથવા સીધા બેંક ખાતામાં ટ્રાન્સફર જેવા વિકલ્પો અપનાવવા પડી શકે છે. નિષ્ણાતોના મતે, નાના વેપારીઓ અને લારી-ગલ્લાવાળા વિક્રેતાઓના વિસ્તારોમાં મુશ્કેલી વધુ જોવા મળી શકે છે.
અંદાજ મુજબ, લગભગ 30 થી 35 ટકા નાના અને લારી-ગલ્લાવાળા વિક્રેતાઓ આ સમયમર્યાદાથી પ્રભાવિત થઈ શકે છે, અને આશરે 10 લાખ નાના વેપારીઓ જોખમમાં છે. અંદાજ છે કે 80 ટકા વેરિફિકેશન જ સમયસર પૂર્ણ થઈ શકશે. તેથી પેમેન્ટ કંપનીઓ RBI પાસે વધારાનો સમય માંગી રહી છે.
દેશની ડિજિટલ પેમેન્ટ સિસ્ટમ બંધ નહીં થાય. ભારતમાં દર મહિને અબજો UPI ટ્રાન્ઝેક્શન થાય છે, અને મોટા વેપારીઓની ચુકવણી સિસ્ટમ સામાન્ય રીતે ચાલુ રહેશે. ચિંતા મુખ્યત્વે નાના વેપારીઓને લઈને છે, જેમનો વ્યવસાય QR કોડ પર નિર્ભર છે.
ગ્રાહકોએ હાલ ગભરાવાની જરૂર નથી. સમયમર્યાદા વધારવાની માગ થઈ રહી છે, અને RBIના નિર્ણય તરફ બજારની નજર છે. જોકે, સાવચેતી તરીકે, નાના બજારોમાં ખરીદી કરતી વખતે થોડી રોકડ રાખવી ઉપયોગી થઈ શકે છે.