ભારતીય રિઝર્વ બેંક (RBI)એ સેવાઓની નિકાસ અને આયાત સંબંધિત વિદેશી વિનિમય નિયમોમાં છૂટ આપી છે. આનાથી વિદેશી ગ્રાહકો માટે કામ કરતા લોકો અને કંપનીઓને રાહત થશે. નવા નિયમો હેઠળ અલગ એક્સપોર્ટ ડિક્લેરેશન ફોર્મ (EDF) ભરવાની અને બેંક રિપોર્ટિંગની પ્રક્રિયા ઓછી થશે.
RBIએ આ ફેરફાર નાના ટ્રાન્જેક્શન અને સેવાઓની ચુકવણીની પ્રક્રિયા સરળ બનાવવા માટે કર્યા છે. આનો સૌથી વધુ લાભ ભારતમાં રહેતા એ લોકોને થશે જેઓ વિદેશમાં ગ્રાહકોને ડિજિટલ કે અન્ય સેવાઓ આપે છે અને વિદેશી ચલણમાં ચુકવણી મેળવે છે.
વિદેશથી ચુકવણી મેળવનારાઓ માટે શું બદલાયું?
નવા નિયમો અનુસાર, વિદેશમાં આપેલી સેવાઓની ચુકવણી મેળવતા ભારતીય નિવાસીને હવે અલગથી EDF જમા કરાવવાની જરૂર રહેશે નહીં. તેમણે ફક્ત પોતાના ખાતામાં ચુકવણી જમા કરાવવા માટે બેંકને જરૂરી માહિતી આપવાની રહેશે.
ઉદાહરણ તરીકે, ભારતમાં રહેતો ફ્રીલાન્સર વિદેશી કંપની માટે વેબસાઇટ ડિઝાઇન કરે અને તેની ચુકવણી મેળવે તો બેંકને જરૂરી માહિતી આપ્યા પછી તેને અલગથી EDF સબમિટ કરવાની પ્રક્રિયામાંથી પસાર થવું પડશે નહીં.
આ સુવિધા ફક્ત ફ્રીલાન્સર્સ પૂરતી નથી. જે નિકાસકારો ભારતના રહેવાસી નથી તેમને પણ અમુક શરતોને આધીન આ લાભ મળશે. આવા નિકાસકારોને વિદેશથી સેવાની ચુકવણી ₹10 લાખ સુધીની હોય તો બેંકને જરૂરી માહિતી પૂરી પાડવાની રહેશે. જો ચુકવણી ₹10 લાખથી વધુ હોય તો અગાઉની જેમ ઘોષણાની શરતો લાગુ રહેશે.
વિદેશથી સેવાઓ ખરીદવામાં આવે તો શું થશે?
RBIએ સેવાઓની આયાત માટેના રિપોર્ટિંગ નિયમોમાં પણ ફેરફાર કર્યો છે. હવે બેંકોએ બે શરતો પૂરી થાય તો જ IDPMSમાં સેવા આયાતની માહિતી દાખલ કરવાની રહેશે. પ્રથમ, સેવા ખરીદનાર ભારતનો રહેવાસી ન હોવો જોઈએ. બીજું, ઇન્વોઇસ ₹10 લાખથી વધુ હોવો જોઈએ.
આમ, નવા નિયમોથી અલગ એક્સપોર્ટ ડિક્લેરેશન ફોર્મ ભરવાની જરૂર ઓછી થશે અને નાના ટ્રાન્જેક્શનની ચુકવણી પ્રક્રિયા સરળ બનશે.