દિલ્હીમાં વિરોધ પ્રદર્શન કરવા ઇચ્છતા સંગઠનો અને સ્થાનિક જૂથો માટે મુશ્કેલી વધી છે. જંતર-મંતરને પ્રદર્શન સ્થળોની યાદીમાંથી દૂર કર્યા બાદ હવે રામલીલા મેદાનમાં પણ પ્રદર્શન કરવું અઘરું બન્યું છે. અહીં આગામી અઢી મહિના સુધી બુકિંગ માટે એક પણ તારીખ ઉપલબ્ધ નથી. વધુમાં, મેદાનમાં એક દિવસના પ્રદર્શન માટે ટેક્સ સહિત આશરે ₹1.21 લાખનો ખર્ચ થાય છે. આ સ્થિતિને કારણે નાના સંગઠનો અને સામાન્ય નાગરિક જૂથો માટે વિરોધનું આયોજન આર્થિક રીતે પડકારજનક બની શકે છે.
દિલ્હી પોલીસ કમિશનર અનુરાગ કુમારના 11 ઓક્ટોબરના આદેશ મુજબ, જંતર-મંતરને વિરોધ પ્રદર્શનનાં સ્થળોની યાદીમાંથી દૂર કરવામાં આવ્યું છે. તેના સ્થાને મધ્ય દિલ્હીના રામલીલા મેદાન, બુરાડી મેદાન અને પૂર્વ દિલ્હીના CBD ગ્રાઉન્ડને પ્રદર્શન માટેનાં સ્થળો તરીકે નક્કી કરવામાં આવ્યાં છે. જોકે, આ ત્રણેય સ્થળોએ પ્રદર્શન માટેની મંજૂરી અને વ્યવસ્થા અંગે વિગતવાર સુધારેલી સ્ટાન્ડર્ડ ઓપરેટિંગ પ્રોસિજર (SOP) અલગથી જાહેર કરવામાં આવશે.
રામલીલા મેદાનની બુકિંગ પ્રક્રિયા દિલ્હી મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેશન (MCD)ના હોર્ટિકલ્ચર વિભાગ દ્વારા કરવામાં આવે છે. એક દિવસના બુકિંગ માટે ₹50,000 ફી અને ₹55,000 રિફંડપાત્ર સિક્યોરિટી ડિપોઝિટ ચૂકવવી પડે છે. ટેક્સ સહિત કુલ પ્રારંભિક ખર્ચ આશરે ₹1.21 લાખ થાય છે. બુકિંગ મંજૂર થાય તે પહેલાં દિલ્હી પોલીસ પાસેથી NOC મેળવવી પણ જરૂરી છે.
આગામી દિવસોમાં દશેરા અને દિવાળી સહિતના તહેવારોને કારણે રામલીલા મેદાન વિવિધ કાર્યક્રમો માટે અગાઉથી જ અનામત છે. ઉપલબ્ધ માહિતી અનુસાર, આ વર્ષે હવે 29, 30 અને 31 ડિસેમ્બરની તારીખો જ બુકિંગ માટે ઉપલબ્ધ છે. મેદાન વ્યસ્ત વ્યાપારી વિસ્તારમાં આવેલું છે અને તેની આસપાસ ત્રણ મોટી હોસ્પિટલો તથા MCDનું મુખ્યાલય હોવાથી મોટા કાર્યક્રમો દરમિયાન ટ્રાફિકની સમસ્યા પણ ઊભી થઈ શકે છે.
રામલીલા મેદાનનો ઇતિહાસ દેશનાં અનેક મહત્ત્વપૂર્ણ રાજકીય આંદોલનો અને રેલીઓ સાથે જોડાયેલો છે. એક સમયે તળાવ રહેલું આ મેદાન 1930માં સમતળ કરવામાં આવ્યું હતું, જેથી ત્યાં રામલીલાનું આયોજન થઈ શકે. જોકે, હવે અહીં વિરોધ પ્રદર્શન માટેની મર્યાદિત તારીખો અને ઊંચા ખર્ચને કારણે નાનાં સંગઠનો માટે મુશ્કેલી ઊભી થઈ શકે છે. બીજી તરફ, અધિકારીઓનું કહેવું છે કે મેદાન નિઃશુલ્ક આપવામાં આવે તો સ્થાનિક સંસ્થાને દરરોજ ઓછામાં ઓછી ₹50,000ની આવક ગુમાવવી પડે. આમ, જાહેર વિરોધના અધિકાર અને મેદાનના સંચાલન ખર્ચ વચ્ચે સંતુલન જાળવવાનો મુદ્દો ચર્ચામાં આવ્યો છે.