કોંગ્રેસ નેતા રાહુલ ગાંધી અને ઈન્ડિયા બ્લોકના અન્ય નેતાઓએ સુપ્રીમ કોર્ટમાં અરજી દાખલ કરી છે. આ અરજીમાં તેમણે ચૂંટણી પ્રક્રિયામાં થયેલી કથિત ગેરરીતિઓ સામે કાર્યવાહી કરવાની અને સ્પેશિયલ ઈન્ટેન્સિવ રિવિઝન (SIR) પ્રક્રિયા પર રોક લગાવવાની માંગ કરી છે.
સુપ્રીમ કોર્ટની વેબસાઈટ પર 'રાહુલ ગાંધી વિરુદ્ધ ઈલેક્શન કમિશન ઓફ ઈન્ડિયા' શીર્ષક હેઠળ નોંધાયેલી આ અરજી કોંગ્રેસની કાનૂની ટીમે દાખલ કરી હતી. રાહુલ ગાંધી કોર્ટમાં પહોંચ્યાના એક-બે કલાક પહેલા જ આ અરજી દાખલ કરવામાં આવી હતી.
અરજીમાં ચૂંટણી પંચને લગતા નિર્ણયો અંગે સુપ્રીમ કોર્ટ પાસેથી 10 પ્રકારની રાહત માંગવામાં આવી છે:
1. SIR સંબંધિત તમામ રેકોર્ડ રજૂ કરવાનો નિર્દેશ: કોર્ટ ચૂંટણી પંચને SIR સંબંધિત સંપૂર્ણ ફાઈલો રજૂ કરવાનો નિર્દેશ આપે. જેમાં 24 જૂન, 2025ના રોજ પ્રક્રિયા શરૂ કરવાના નિર્ણય સાથે સંબંધિત સમાધાન બેઠકોની મિનિટ્સ, વાંધાઓના રેકોર્ડ અને ECINET તથા ERONET એક્સેસ લોગનો સમાવેશ થાય છે.
2. SIR નિર્ણયોની બંધારણીય માન્યતાની તપાસ: કોર્ટ તપાસ કરે કે મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનર અને અન્ય ચૂંટણી કમિશનરોના વિવાદિત નિર્ણયો ચૂંટણી કમિશનર અધિનિયમ, 2023ની કલમ 324, કલમ 18 અને સુપ્રીમ કોર્ટના અગાઉના નિર્ણયોમાં નિર્ધારિત સિદ્ધાંતોનું પાલન કરે છે કે નહીં.
3. જવાબદાર અધિકારીઓ સામે કાર્યવાહી: મતદાર યાદીઓની તૈયારી અને સુધારા સંબંધિત બંધારણીય કે કાનૂની જોગવાઈઓનું ઉલ્લંઘન કરવા બદલ જવાબદાર લોકો સામે યોગ્ય પગલાં લેવા માટે નિર્દેશો જાહેર કરવા જોઈએ. જરૂર પડે તો લોક પ્રતિનિધિત્વ અધિનિયમ, 1950ની કલમ 32 હેઠળ કાર્યવાહીનો સમાવેશ થવો જોઈએ.
4. અરજદારની ફરિયાદોનું નિરાકરણ: ચૂંટણી પંચને વર્તમાન અરજી અને સંબંધિત બાબતો પર યોગ્ય નિર્ણયો લેવા તેમજ SIR સંબંધિત તમામ નિર્ણયો 2023ના કાયદાની કલમ 18 અનુસાર લેવામાં આવે અને યોગ્ય રેકોર્ડ જાળવવામાં આવે તે સુનિશ્ચિત કરવા નિર્દેશિત કરવું જોઈએ.
5. ઓનલાઈન ફોર્મ-6 નિયમોનું પાલન: ચૂંટણી પંચ ખાતરી કરે કે ઓનલાઈન ફોર્મ-6 'મતદારો નોંધણી નિયમો, 1960' હેઠળ નિર્ધારિત ફોર્મનું પાલન કરે. લાગુ પ્રક્રિયા અનુસરીને નિયમોમાં યોગ્ય રીતે સુધારો ન થાય ત્યાં સુધી નિર્ધારિત ફોર્મમાં કોઈપણ ફેરફાર કરવો જોઈએ નહીં.
6. સ્વતંત્ર સમિતિ દ્વારા ઓડિટ: સુપ્રીમ કોર્ટના નિવૃત્ત ન્યાયાધીશની અધ્યક્ષતામાં એક સ્વતંત્ર સમિતિની રચના કરવી જોઈએ. તેમાં ટેકનિકલ નિષ્ણાતો અને પ્રતિષ્ઠિત નાગરિકોનો પણ સમાવેશ થવો જોઈએ.
7. દૂર કરાયેલા મતદારોના નામ અને કારણો પ્રકાશિત કરવા: ચૂંટણી પંચને SIR દરમિયાન મતદાર યાદીમાંથી દૂર કરાયેલા તમામ મતદારોના નામ બૂથવાર, દરેક મતદારનું નામ કાઢી નાખવાના કારણો અને પુરુષ-મહિલા તથા ઉંમર પ્રમાણે કાઢી નાખવામાં આવેલા નામોનું વર્ગીકરણ જાહેર કરવાનો નિર્દેશ આપવો જોઈએ. મતદાર યાદીમાં સમાવેશ માટે લાયક ગણાતા મતદારોને પુનઃસ્થાપિત કરવા માટે અસરકારક અને કાર્યાત્મક સિસ્ટમ સ્થાપિત કરવી જોઈએ.
8. સૂચના અને સુનાવણી વિના નામો દૂર ન કરવા: કોઈ પણ મતદારનું નામ નોટિસ વિના મતદાર યાદીમાંથી દૂર ન કરવું જોઈએ અને કાયદા દ્વારા જરૂરી મુજબ તેમને સાંભળવાની વાજબી તક આપવી જોઈએ. પંજાબ અને અન્ય રાજ્યોમાં જ્યાં ચૂંટણીઓ સુનિશ્ચિત થયેલ છે, ત્યાં લાયક વ્યક્તિઓને કાયદા દ્વારા નિર્ધારિત કટ-ઓફ તારીખ સુધીમાં મતદાર યાદીમાં સમાવેશ માટે અરજી કરવાની મંજૂરી આપવી જોઈએ.
9. SIR પ્રક્રિયા પર વચગાળાના સ્ટે માટે વિનંતી: જ્યાં સુધી વર્તમાન અરજીમાં ઉઠાવવામાં આવેલા મુદ્દાઓ પર વિચારણા અને નિર્ણય લેવામાં ન આવે ત્યાં સુધી, બધા રાજ્યોમાં ચાલી રહેલી SIR પ્રક્રિયાને રોકવા માટે વચગાળાનો આદેશ જાહેર કરવો જોઈએ.
10. યોગ્ય આદેશ માટે વિનંતી: કોર્ટ કેસના તથ્યો અને સંજોગોને ધ્યાનમાં રાખીને, ચૂંટણી પ્રક્રિયાની નિષ્પક્ષતા સુનિશ્ચિત કરવા અને દરેક પાત્ર નાગરિકના મતદાનના અધિકારનું રક્ષણ કરવા માટે યોગ્ય અને જરૂરી લાગે તેવો કોઈપણ અન્ય અથવા વધારાનો આદેશ પસાર કરે.