રશિયન રાષ્ટ્રપતિ વ્લાદિમીર પુતિન BRICS સમિટમાં ભાગ લેવા માટે નવી દિલ્હી પહોંચી ગયા છે. તેમનું વિમાન મોડી રાત્રે લગભગ 3 વાગ્યે દિલ્હી પહોંચ્યું. એરપોર્ટ પર વિદેશ રાજ્ય મંત્રી કેવી સિંહે તેમનું સ્વાગત કર્યું અને ગાર્ડ ઓફ ઓનર આપવામાં આવ્યું.
ફેબ્રુઆરી 2022માં યુક્રેન યુદ્ધ શરૂ થયા પછી પુતિન પહેલી વાર કોઈ BRICS સમિટમાં વ્યક્તિગત રીતે ભાગ લઈ રહ્યા છે. આ સમિટ પહેલાં પ્રધાનમંત્રી નરેન્દ્ર મોદી સાથે તેમની દ્વિપક્ષીય બેઠક થશે.
આ બેઠકમાં Su-57 ફાઇટર જેટ અને અપડેટેડ બ્રહ્મોસ મિસાઇલ સહિત કેટલાક રક્ષા કરારો પર ચર્ચા થઈ શકે છે. રશિયાએ ભારતને Su-57 વિમાનના વેચાણ, ભારતમાં ઉત્પાદન અને ટેકનોલોજી શેર કરવાની દરખાસ્ત પહેલેથી જ આપી છે. ભારત ઈચ્છે છે કે આ કરારથી તેને એવી ટેકનોલોજી મળે જેનો ઉપયોગ ભવિષ્યમાં સ્વદેશી લડાયક વિમાન બનાવવામાં થાય.
આ પહેલાં રશિયાની બીજી વિમાની ફ્લાઇટ Il-96 રાજદૂતો અને અધિકારીઓ સાથે દિલ્હી પહોંચી ગઈ છે. રશિયાના ફર્સ્ટ ડેપ્યુટી પ્રધાનમંત્રી ડેનિસ મંતિરોવ પણ ભારત આવી ચૂક્યા છે. પુતિનની મુલાકાત પહેલાં ગુરુવારે નોઈડા ઇન્ટરનેશનલ એરપોર્ટ પર રશિયાના ત્રણ સૈન્ય વિમાનો ઉતર્યા હતા, જેમાં ભારે મિલિટરી ટ્રાન્સપોર્ટ વિમાન IL-76 પણ સામેલ હતું.
ભારત S-400 મિસાઇલ સિસ્ટમના બાકીના કન્સાઇનમેન્ટના સપ્લાય અને જાળવણી અંગે રશિયા સાથે વાત કરી શકે છે. ઉપરાંત Su-30MKI ફાઇટર જેટને અપગ્રેડ કરવા પર પણ ચર્ચા થઈ શકે છે. 'સુપર સુખોઈ' યોજના હેઠળ તેમાં વધુ સારા રડાર અને નવા હથિયારો લગાવવામાં આવશે.
બ્રહ્મોસ મિસાઇલ અંગે બંને દેશો તેના નવા અને હળવા સંસ્કરણ પર સાથે કામ વધારવાની તૈયારીમાં છે. આમાં બ્રહ્મોસ-NG મહત્વપૂર્ણ છે. તે વર્તમાન બ્રહ્મોસ કરતાં હળવી હશે અને તેજસ જેવા ફાઇટર જેટમાંથી પણ છોડી શકાશે.
રક્ષા ઉપરાંત પરમાણુ ઊર્જા ક્ષેત્રમાં પણ ભારત અને રશિયા વચ્ચે વાતચીત થઈ શકે છે. રશિયાની સરકારી કંપની રોસાટોમ ભારતમાં કુડનકુલમ પરમાણુ ઊર્જા પ્લાન્ટ પર કામ કરી રહી છે. હવે ભારતમાં રશિયન ટેકનોલોજીથી નવા પરમાણુ ઊર્જા પ્લાન્ટ સ્થાપવા પર પણ ચર્ચા થઈ શકે છે. બંને દેશો નાના કદના પરમાણુ રિએક્ટર બનાવવામાં સાથે કામ કરવાની સંભાવનાઓ પણ શોધી શકે છે.
ભારત અને રશિયા ડોલરની જગ્યાએ રૂપિયા અને રૂબલમાં વેપાર વધારવા માંગે છે. આનાથી બંને દેશો વચ્ચે ચુકવણી તેમની પોતાની કરન્સીમાં થઈ શકશે. ક્રેમલિનના પ્રવક્તા દિમિત્રી પેસ્કોવે કહ્યું હતું કે રશિયા ડોલર હટાવવાનો પ્રયાસ નથી કરી રહ્યું, પરંતુ ચુકવણીની સરળ પદ્ધતિઓ માટે તૈયાર છે. તેમણે જણાવ્યું કે BRICS દેશો સાથે રશિયાનો લગભગ 90% વેપાર સ્થાનિક ચલણમાં થઈ રહ્યો છે.
બંને દેશો પાસે એકબીજાનું ચલણ જમા થઈ ગયું છે. હવે આ પૈસાનો વેપાર અને રોકાણમાં ઉપયોગ કરવા તથા રૂપિયા-રૂબલમાં ચુકવણી સરળ બનાવવા પર વાતચીત થઈ શકે છે.
વેપાર વધારવા માટે બંને દેશો ઇન્ટરનેશનલ નોર્થ-સાઉથ ટ્રાન્સપોર્ટ કોરિડોર (INSTC) અને ચેન્નઈ-વ્લાદિવોસ્તોક દરિયાઈ માર્ગને આગળ વધારવા પર પણ વાત કરી શકે છે. INSTC ભારતને ઈરાન થઈને રશિયા સાથે જોડે છે. જ્યારે ચેન્નઈ-વ્લાદિવોસ્તોક દરિયાઈ માર્ગથી ભારત અને રશિયાના પૂર્વીય ભાગ વચ્ચે સામાન પહોંચાડવાનો સમય લગભગ 40 દિવસથી ઘટીને 20-22 દિવસ થઈ શકે છે.