દાળ ભારતીય થાળીનો મુખ્ય ભાગ છે અને પ્રોટીનનો સૌથી સહેલો અને સસ્તો સ્રોત પણ. પણ બધી દાળમાં પ્રોટીન સરખું હોય છે, એવું માનવું ખોટું છે. કાચી દાળ પ્રતિ 100 ગ્રામમાં કેટલું પ્રોટીન આપે છે, એના આધારે રસપ્રદ તફાવત જોવા મળે છે.
પ્રોટીનના મામલે સૌથી આગળ છે કળથીની દાળ. તેને ઘણા વિસ્તારોમાં ઘોડાનો દાણો કહેવામાં આવે છે, પણ પ્રતિ 100 ગ્રામમાં તે લગભગ 30 ગ્રામ પ્રોટીન આપે છે. વજન ઘટાડવામાં અને પથરી જેવી સમસ્યાઓમાં તેને ઉપયોગી માનવામાં આવે છે.
ત્યાર બાદ મસૂરની દાળ અને અડદની દાળનો નંબર આવે છે. બંને પ્રતિ 100 ગ્રામમાં આશરે 25 ગ્રામ પ્રોટીન આપે છે. મસૂરની દાળ લોહી વધારવામાં મદદરૂપ મનાય છે, જ્યારે અડદની દાળ તાકાત અને સ્ટેમિના માટે પરંપરાગત રીતે ઉપયોગમાં લેવાય છે.
મગની દાળમાં પ્રતિ 100 ગ્રામમાં લગભગ 24 ગ્રામ પ્રોટીન હોય છે. તે પચવામાં સૌથી હલકી મનાય છે, એટલે બીમારીમાં કે નાના બાળકોને પહેલી દાળ તરીકે તે જ આપવામાં આવે છે.
તુવેર દાળ, જે મોટા ભાગના ઘરોમાં રોજ બને છે, તેમાં લગભગ 22 ગ્રામ પ્રોટીન મળે છે. રોજિંદા સંતુલિત ભોજન માટે તે સારો વિકલ્પ છે.
ચણાની દાળ પ્રતિ 100 ગ્રામમાં આશરે 21 ગ્રામ પ્રોટીન આપે છે. નાસ્તા અને નમકીનમાં તેનો વપરાશ થાય છે અને તે પેટ લાંબા સમય સુધી ભરેલું રાખવામાં મદદ કરે છે.
ધ્યાનમાં રાખવા જેવી વાત એ છે કે આ આંકડા કાચી દાળના છે. રાંધ્યા પછી પ્રોટીનનું પ્રમાણ અને પચવાની ક્ષમતા બદલાય છે. દરેક વ્યક્તિની જરૂરિયાત અલગ હોય છે, એટલે ખોરાકમાં ફેરફાર કરતા પહેલા આહાર નિષ્ણાતની સલાહ લેવી યોગ્ય રહે છે.