પોતાની દીકરીના ભવિષ્યને સુરક્ષિત કરવા માટે દરેક વાલી શ્રેષ્ઠ નાણાકીય વિકલ્પ શોધે છે. બજારમાં ઘણી યોજનાઓ ઉપલબ્ધ છે, પણ સરકારી બચત યોજનાઓમાં પીપીએફ (PPF) અને સુકન્યા સમૃદ્ધિ યોજના (SSY) સૌથી લોકપ્રિય છે. બંને સલામત, કરમુક્ત અને સરકાર દ્વારા સમર્થિત છે. પરંતુ દીકરીના ભવિષ્ય માટે કઈ યોજના વધુ સારી છે? આ લેખમાં આપણે બંનેની વિગતવાર સરખામણી કરીશું.
પીપીએફ ( Public Provident Fund) એ એક લોકપ્રિય લાંબા ગાળાની બચત યોજના છે. કોઈ પણ ભારતીય નાગરિક પોતાના નામે પીપીએફ ખાતું ખોલાવી શકે છે. આ યોજનામાં હાલમાં (નાણાકીય વર્ષ 2025-26, એપ્રિલ-જૂન ક્વાર્ટર) વાર્ષિક 7.1% વ્યાજ દર છે. લઘુત્તમ રોકાણ રૂ. 500 અને મહત્તમ રૂ. 1.5 લાખ પ્રતિ વર્ષ કરી શકાય છે. ખાતાની મુદત 15 વર્ષ છે, જે વધારીને 5-5 વર્ષના બ્લોકમાં લંબાવી શકાય છે. પીપીએફમાંથી 7મા વર્ષથી આંશિક ઉપાડની સુવિધા છે, જે નોંધપાત્ર લવચીકતા આપે છે.
સુકન્યા સમૃદ્ધિ યોજના (Sukanya Samriddhi Yojana) ખાસ કરીને દીકરીના ભવિષ્ય માટે શરૂ કરવામાં આવી છે. આ યોજનામાં દીકરીના નામે ખાતું ખોલાવી શકાય છે, જેની ઉંમર 10 વર્ષથી ઓછી હોવી જોઈએ. હાલમાં આ યોજના પર 8.2% વાર્ષિક વ્યાજ દર છે, જે પીપીએફ કરતાં વધુ છે. લઘુત્તમ રોકાણ રૂ. 250 અને મહત્તમ રૂ. 1.5 લાખ પ્રતિ વર્ષ છે. ખાતાની મુદત 21 વર્ષ છે, અથવા દીકરીના લગ્ન સુધી – જે વહેલું હોય તે. આ યોજનામાં દીકરીના 18 વર્ષ પૂરા થયા બાદ ઉચ્ચ શિક્ષણ માટે 50% રકમ ઉપાડી શકાય છે, જે ઘણી રાહત આપે છે.
બંને યોજનાઓમાં કર લાભ સમાન છે. રોકાણ, વ્યાજ અને મેચ્યોરિટી રકમ – ત્રણેય તબક્કે કરમુક્ત છે. આવકવેરા કલમ 80C હેઠળ વાર્ષિક રૂ. 1.5 લાખ સુધીના રોકાણ પર કર છૂટ મળે છે. પણ સુકન્યા સમૃદ્ધિ યોજનામાં વ્યાજ દર વધુ હોવાથી લાંબા ગાળે વધુ વળતર મળે છે. ઉદાહરણ તરીકે, જો તમે દીકરીના 2 વર્ષની ઉંમરે દર વર્ષે રૂ. 1.5 લાખનું રોકાણ કરો છો, તો 21 વર્ષમાં સુકન્યા યોજનામાં આશરે રૂ. 55 લાખનો ફંડ એકઠું થાય છે, જ્યારે પીપીએફમાં તે 45 લાખથી ઓછું હોય છે. (આ અંદાજિત ગણતરી છે, વ્યાજ દર બદલાઈ શકે છે.)
પસંદગી કરતી વખતે પરિવારની નાણાકીય જરૂરિયાત પણ ધ્યાનમાં લેવી જોઈએ. પીપીએફ વધુ સામાન્ય અને લવચીક છે – તે કોઈ પણ વ્યક્તિ માટે ખોલાવી શકાય છે, અને 15 વર્ષ પછી પૈસા પાછા મળી જાય છે. સુકન્યા યોજનામાં 21 વર્ષ સુધી પૈસા લૉક રહે છે, જે કેટલાક પરિવારો માટે અનુકૂળ ન પણ હોય. ઉપરાંત, સુકન્યા યોજનામાં દીકરીની ઉંમર અંગેની મર્યાદા છે – 10 વર્ષથી મોટી દીકરી માટે ખાતું ખોલાવી શકાતું નથી. આમ, જે દીકરીઓ મોટી થઈ ગઈ છે તેમના માટે પીપીએફ જ એકમાત્ર વિકલ્પ રહે છે.
નિષ્કર્ષમાં, દીકરીના લાંબા ગાળાના ભવિષ્ય માટે સુકન્યા સમૃદ્ધિ યોજના વ્યાજ દર અને વિશિષ્ટ હેતુને કારણે વધુ આકર્ષક છે. પરંતુ જો તમે સામાન્ય બચત યોજના શોધી રહ્યા છો અને વહેલા પૈસાની જરૂર પડી શકે છે, તો પીપીએફ વધુ યોગ્ય છે. બંને યોજનાઓ સરકાર દ્વારા ગેરંટીવાળી છે, તેથી જોખમનો પ્રશ્ન જ નથી. સૌથી યોગ્ય નિર્ણય લેવા માટે નાણાકીય સલાહકાર પાસેથી માર્ગદર્શન મેળવવું ઉચિત છે. યાદ રાખો, દીકરીના ભવિષ્ય માટે શિસ્તબદ્ધ રોકાણ સૌથી મહત્વપૂર્ણ છે.