જો તમે બેંકમાં ફિક્સ્ડ ડિપોઝિટ (FD) કરાવવાનું વિચારી રહ્યા છો, તો તે પહેલાં એક વિકલ્પ તપાસી લેવો ફાયદાકારક રહી શકે છે. પોસ્ટ ઓફિસની ટાઈમ ડિપોઝિટ યોજના હાલમાં ઘણી મોટી બેંકોની FD કરતાં ઊંચો વ્યાજ દર આપી રહી છે. તેથી પૈસા ક્યાં ગુજારવા એ સમજી લેવું જરૂરી છે.
પોસ્ટ ઓફિસ ટાઈમ ડિપોઝિટ એ બેંકની FD જેવી જ યોજના છે. તમે નક્કી કરેલા સમયગાળા માટે રકમ જમા કરો છો અને ગેરંટીવાળું વળતર મેળવો છો. સમયગાળો 1 વર્ષથી 5 વર્ષ સુધીનો રહી શકે છે. હાલમાં આ યોજના 6.9% થી 7.5% સુધીના વ્યાજ દર આપે છે, જે ઘણી મોટી બેંકોની FD કરતાં વધુ છે. મહત્ત્વની વાત એ છે કે ખાતું ફક્ત ₹1,000 થી ખોલી શકાય છે અને તેમાં કોઈ મહત્તમ રોકાણ મર્યાદા નથી.
રોકાણ બમણું થવામાં કેટલો સમય લાગશે તે જાણવા માટે '72 નો નિયમ' વપરાય છે. તેમાં 72 ને વ્યાજ દરથી ભાગવામાં આવે છે અને જવાબ વર્ષોમાં મળે છે. ઉદાહરણ તરીકે, ટાઈમ ડિપોઝિટ પર વ્યાજ દર 7.5% હોય તો 72 ને 7.5 વડે ભાગતાં આશરે 9 વર્ષ અને 3 મહિના થાય. એટલે આ દરે પૈસા લગભગ સાડા નવ વર્ષમાં બમણા થાય. જ્યારે FD પર આ જ ગણતરી કરીએ તો પૈસા બમણા થવામાં 10 વર્ષથી વધુ લાગે છે.
જો તમે 5 વર્ષ માટે ટાઈમ ડિપોઝિટ કરો છો તો તમને કર કપાતનો ફાયદો પણ મળે છે. આવકવેરા કાયદાની કલમ 80C હેઠળ ₹1.5 લાખ સુધીના રોકાણ પર કર મુક્તિ મળી શકે છે. તેથી તમારી કરપાત્ર આવક ઘટે છે અને કરની જવાબદારી પણ હળવી થાય છે. જ્યારે FD પર મળતા વ્યાજ પર તમારા આવક સ્લેબ મુજબ કર ચૂકવવો પડે છે.
આ ખાતું કોણ ખોલી શકે? દેશનો કોઈપણ નાગરિક કોઈ પણ પોસ્ટ ઓફિસમાં સરળતાથી આ ખાતું ખોલી શકે છે. કોઈ પણ પુખ્ત વ્યક્તિ આ ખાતું પોતાના નામે ખોલી શકે છે, અથવા પતિ-પત્ની સંયુક્ત ખાતું ખોલાવી શકે છે. 10 વર્ષથી વધુ ઉંમરના બાળકો પણ આ ખાતું પોતાના નામે ચલાવી શકે છે, અથવા તેમના માતાપિતા તેમના નામે ખાતું ખોલી શકે છે.