નિવૃત્તિ પછી ઘણા લોકોને સૌથી મોટી ચિંતા એ હોય છે કે હવે નિયમિત આવક ક્યાંથી આવશે. નોકરી કે ધંધામાંથી મળતી માસિક આવક બંધ થાય એટલે ઘરખર્ચ માટે નિવૃત્તિ વખતે મળેલી એકસાથેની રકમ પર આધાર રાખવો પડે. જો એ મૂળ રકમમાંથી જ ખર્ચ થવા લાગે તો ધીરે ધીરે તે પૂરી થઈ જવાની ચિંતા રહે છે. એટલે સારો રસ્તો એ છે કે નિવૃત્તિની રકમ સુરક્ષિત જગ્યાએ રોકાય અને ઘરખર્ચ માત્ર તેના વ્યાજમાંથી ચાલે. આ માટે પોસ્ટ ઓફિસની સિનિયર સિટીઝન સેવિંગ્સ સ્કીમ (SCSS) એક સારો વિકલ્પ છે.
આ સરકારી યોજના હાલમાં 8.2% વ્યાજ આપે છે. તેમાં 1,000 રૂપિયાના ગુણાંકમાં રકમ જમા કરી શકાય છે. એક વ્યક્તિ મહત્તમ 30,00,000 રૂપિયા સુધી રોકાણ કરી શકે છે. પતિ-પત્ની સંયુક્ત ખાતું ખોલાવી શકે છે અથવા બીજી કોઈ વ્યક્તિ સાથે પણ ખાતું ખોલાવી શકાય છે.
આ યોજનાની સામાન્ય મુદત 5 વર્ષની હોય છે. પણ 5 વર્ષ પૂરા થયા પછી રોકાણકાર ઈચ્છે તો તેને 3 વર્ષના બ્લોકમાં લંબાવી શકાય છે અને એમ ગમે તેટલી વાર કરી શકાય છે. એટલે નિયમિત વ્યાજની આવક ચાલુ રહે છે અને મુદત પૂરી થાય ત્યારે મૂળ રકમ પૂરી સુરક્ષિત પાછી મળે છે.
એક ઉદાહરણ લઈએ. ધારો કે પતિ અને પત્ની બંને નિવૃત્ત છે અને બંને આ યોજનામાં 14,00,000 રૂપિયા રોકે છે. તો કુલ રોકાણ 28,00,000 રૂપિયા થાય. 5 વર્ષ પૂરા થયા પછી ખાતું 3 વર્ષ લંબાવવામાં આવે તો કુલ 8 વર્ષ સુધી 8.2% વ્યાજ મળે.
ગણતરી આ પ્રમાણે થાય:
કુલ રોકાણ: 28,00,000 રૂપિયા (પતિના 14,00,000 + પત્નીના 14,00,000)
વાર્ષિક વ્યાજ દર: 8.2%
દર 3 મહિને મળતું વ્યાજ: 57,400 રૂપિયા
સરેરાશ માસિક આવક: 19,100 રૂપિયા
કુલ રોકાણ સમયગાળો: 8 વર્ષ
8 વર્ષમાં કુલ વ્યાજની આવક: 18,36,800 રૂપિયા
મુદત પૂરી થાય ત્યારે પાછી મળતી મૂળ રકમ: 28,00,000 રૂપિયા
8 વર્ષના અંતે કુલ રકમ: 46,36,800 રૂપિયા
SCSS નિવૃત્ત વરિષ્ઠ નાગરિકો માટેની યોજના છે. તેમાં 8.2% ગેરંટીકૃત વ્યાજ મળે છે અને આવકવેરા કાયદાની કલમ 80C હેઠળ કરમુક્તિનો લાભ પણ મળે છે. જોકે, રોકાણ કરતી વખતે વ્યક્તિ દીઠ 30,00,000 રૂપિયાની મહત્તમ મર્યાદા અને પોતાના ટેક્સ સ્લેબ મુજબ વ્યાજ પર લાગતા TDS ના નિયમો ધ્યાનમાં લેવા જોઈએ.