પરિવારની બચત સુરક્ષિત જગ્યાએ રાખવી હોય અને સાથે નિયમિત આવક પણ મળતી રહે, તેવી યોજનાઓ શોધતા લોકો માટે પોસ્ટ ઓફિસની બચત યોજનાઓ એક સારો વિકલ્પ છે. આ યોજનાઓ ભારત સરકારની ગેરંટી હેઠળ આવે છે, તેથી શેરબજાર જેવું જોખમ નથી. જુલાઈ-સપ્ટેમ્બર 2026 ક્વાર્ટરના લાગુ વ્યાજ દર મુજબ પબ્લિક પ્રોવિડન્ટ ફંડ (PPF), નેશનલ સેવિંગ્સ સર્ટિફિકેટ (NSC), માસિક આવક યોજના (MIS), 5 વર્ષની ટાઈમ ડિપોઝિટ અને રિકરિંગ ડિપોઝિટ (RD) પર મળતા વ્યાજની વિગતો નીચે મુજબ છે.
પબ્લિક પ્રોવિડન્ટ ફંડ (PPF): લાંબા ગાળાની બચત
લાંબા ગાળા માટે બચત કરવા માંગતા લોકોમાં PPF લોકપ્રિય છે. આ યોજના પર સરકારની સંપૂર્ણ ગેરંટી છે. જુલાઈ-સપ્ટેમ્બર 2026 ક્વાર્ટર માટે તેમાં વાર્ષિક 7.1% ચક્રવૃદ્ધિ વ્યાજ મળે છે. મુદત 15 વર્ષની છે. દર વર્ષે ઓછામાં ઓછા 500 રૂપિયાથી લઈને વધુમાં વધુ 1.5 લાખ રૂપિયા સુધી જમા કરાવી શકાય છે. આવકવેરા કલમ 80C હેઠળ આ રોકાણ પર ટેક્સમાં છૂટ મળે છે અને મુદત પૂરી થાય ત્યારે મળતું વ્યાજ પણ કરમુક્ત છે.
નેશનલ સેવિંગ્સ સર્ટિફિકેટ (NSC): સ્થિર વળતર
NSC હાલમાં વાર્ષિક 7.7% વ્યાજ આપે છે, જે પોસ્ટ ઓફિસની સૌથી વધુ વળતર આપતી યોજનાઓમાંની એક છે. મુદત 5 વર્ષની છે અને વ્યાજ ચક્રવૃદ્ધિ દરે ગણાય છે. નિશ્ચિત સમય માટે એકસાથે મોટી રકમ સુરક્ષિત જગ્યાએ રોકવા માંગતી મહિલાઓ માટે આ યોગ્ય વિકલ્પ છે. અમુક શરતો પૂરી થાય તો આ યોજનામાં પણ કલમ 80C હેઠળ ટેક્સ બચતનો લાભ મળે છે.
પોસ્ટ ઓફિસ માસિક આવક યોજના (MIS): દર મહિને નિશ્ચિત આવક
દર મહિને નિશ્ચિત આવક જોઈતી હોય તો MIS યોગ્ય છે. આ યોજના પર હાલમાં વાર્ષિક 7.4% વ્યાજ મળે છે, જે દર મહિને સીધું ખાતામાં જમા થાય છે. મુદત 5 વર્ષની છે. એક વ્યક્તિ તેના એકલ ખાતામાં વધુમાં વધુ 9 લાખ રૂપિયા જમા કરાવી શકે છે. જોકે, આ યોજનામાં રોકાણ કરવાથી કલમ 80C હેઠળ ટેક્સમાં છૂટ મળતી નથી, તે ધ્યાનમાં રાખવું.
5 વર્ષની ટાઈમ ડિપોઝિટ (TD): બેંક FD જેવો વિકલ્પ
પોસ્ટ ઓફિસની 5 વર્ષની ટાઈમ ડિપોઝિટને બેંકની ફિક્સ ડિપોઝિટ જેવી ગણી શકાય. તેના પર હાલમાં વાર્ષિક 7.5% વ્યાજ મળે છે. વ્યાજની ગણતરી ત્રિમાસિક ધોરણે ચક્રવૃદ્ધિ રીતે થાય છે, પણ ચુકવણી વાર્ષિક ધોરણે થાય છે. 5 વર્ષનો લોક-ઈન પિરિયડ ધરાવતી આ ડિપોઝિટ પર પણ કલમ 80C હેઠળ ટેક્સ બચતનો લાભ મળે છે.
રિકરિંગ ડિપોઝિટ (RD): નાની બચતથી મોટું ભંડોળ
ઘણી ગૃહિણીઓ પાસે એકસાથે મોટી રકમ રોકવા માટે હોતી નથી, પણ તેઓ દર મહિને થોડી રકમ બચાવી શકે છે. તેમના માટે RD યોગ્ય છે. 5 વર્ષની મુદત ધરાવતી આ યોજના પર હાલમાં વાર્ષિક 6.7% વ્યાજ મળે છે. નિયમિત નાની બચત કરીને ભવિષ્ય માટે ભંડોળ ઊભું કરવા માંગતી મહિલાઓ માટે આ યોજના ઉપયોગી છે.
આ તમામ યોજનાઓ ભારત સરકારની સુરક્ષા સાથે આવે છે, તેથી તેમાં નાણાં ગુમાવવાનું જોખમ નથી. દરેક યોજનાની મુદત, પૈસા ઉપાડવાની શરતો અને ટેક્સના નિયમો અલગ-અલગ છે, તેથી પોતાની આર્થિક જરૂરિયાત જોઈને સાચો વિકલ્પ પસંદ કરવો. કેન્દ્ર સરકાર દર ક્વાર્ટરમાં નાની બચત યોજનાઓના વ્યાજ દરો નક્કી કરે છે. ઉપર જણાવેલા દરો જુલાઈ-સપ્ટેમ્બર 2026 ક્વાર્ટર માટે લાગુ છે. રોકાણ કરતા પહેલા ઈન્ડિયા પોસ્ટની સત્તાવાર વેબસાઈટ પર અથવા નજીકની પોસ્ટ ઓફિસમાં જઈને હાલના દરોની ખાતરી કરી લેવી. જરૂર પડે તો નાણાકીય સલાહકારની સલાહ લેવી.
આ યોજનાઓ દ્વારા પત્નીના નામે રોકાણ કરવાથી તે આર્થિક રીતે આત્મનિર્ભર બને છે અને પરિવારનું ભવિષ્ય પણ સુરક્ષિત થાય છે. શેરબજારના જોખમ વિના ગેરંટીકૃત આવક અને ટેક્સમાં રાહત મળે છે.