તમારી મહેનતની કમાણીને સુરક્ષિત રાખીને સારું વળતર મેળવવું હોય તો પોસ્ટ ઓફિસની નાની બચત યોજનાઓ લોકપ્રિય વિકલ્પ છે. અહીં પૈસા સરકારી યોજના હેઠળ રહે છે અને નિશ્ચિત વ્યાજ મળે છે.
પોસ્ટ ઓફિસની રિકરિંગ ડિપોઝિટ (RD), ટાઈમ ડિપોઝિટ (TD) અને નેશનલ સેવિંગ્સ સર્ટિફિકેટ (NSC) રોકાણકારોમાં લોકપ્રિય છે. જો તમારી પાસે ₹1 લાખનું ભંડોળ હોય, તો આ ત્રણમાંથી ક્યાં રોકાણ કરવું વધુ ફાયદાકારક રહેશે તે સમજવું જરૂરી છે.
કેન્દ્ર સરકારે ઓક્ટોબર-ડિસેમ્બર 2026 ત્રિમાસિક ગાળા માટે નાની બચત યોજનાઓના વ્યાજ દરોમાં કોઈ ફેરફાર કર્યો નથી. એટલે રોકાણકારોને જૂના દરે જ વ્યાજ મળવાનું ચાલુ રહેશે.
પોસ્ટ ઓફિસ RD: દર મહિને નાની બચત કરનારાઓ માટે
પોસ્ટ ઓફિસ RD એવા લોકો માટે યોગ્ય છે જેઓ દર મહિને થોડી-થોડી બચત કરવા માંગે છે. હાલમાં RD પર વાર્ષિક 6.7% વ્યાજ મળે છે, જેની ગણતરી દર ત્રણ મહિને ચક્રવૃદ્ધિ ધોરણે થાય છે.
ધ્યાનમાં રાખવા જેવી બાબત એ છે કે ₹1 લાખ એકસાથે RDમાં જમા કરી શકાતા નથી. જો 5 વર્ષમાં ₹1 લાખ જમા કરવા હોય, તો દર મહિને આશરે ₹1,670 બચાવવા પડશે.
રોકાણનો ગાળો: 60 મહિના (5 વર્ષ)
કુલ જમા રકમ: ₹1,00,200
અંદાજિત વ્યાજ: આશરે ₹18,984
પાકતી મુદતે મળવાપાત્ર રકમ: આશરે ₹1,19,184
પોસ્ટ ઓફિસ TD: એકસાથે રોકાણ અને દર વર્ષે નિશ્ચિત કમાણી
પોસ્ટ ઓફિસ ટાઈમ ડિપોઝિટ (TD) બેંકની ફિક્સ્ડ ડિપોઝિટ (FD) જેવી જ છે. તેમાં 1, 2, 3 અને 5 વર્ષ માટે એકસાથે રકમ જમા કરાવી શકાય છે. હાલમાં 5 વર્ષની TD પર વાર્ષિક 7.5% વ્યાજ મળે છે.
5 વર્ષ માટે TDમાં ₹1 લાખ એકસાથે જમા કરો તો વ્યાજ વાર્ષિક ધોરણે ચૂકવવામાં આવે છે. એટલે દર વર્ષે વ્યાજના પૈસા ખાતામાં મળી જાય છે.
એકસાથે રોકાણ: ₹1,00,000
વાર્ષિક વ્યાજ દર: 7.5%
વાર્ષિક મળવાપાત્ર વ્યાજ: આશરે ₹7,500
5 વર્ષમાં કુલ વ્યાજ: આશરે ₹37,500
પાકતી મુદતે પરત મળતી મૂડી: ₹1,00,000
મૂડી અને વ્યાજ મળીને કુલ રકમ: આશરે ₹1,37,500
પોસ્ટ ઓફિસ NSC: ₹1 લાખ પર સૌથી વધુ વળતર
નેશનલ સેવિંગ્સ સર્ટિફિકેટ (NSC) 5 વર્ષની લોકપ્રિય સરકારી બચત યોજના છે. આ યોજનામાં હાલમાં સૌથી વધુ 7.7% વાર્ષિક વ્યાજ મળે છે. તેનું વ્યાજ વાર્ષિક ચક્રવૃદ્ધિ થાય છે અને આખી રકમ પાકતી મુદતે એકસાથે મળે છે.
દર વર્ષે મળતું વ્યાજ મૂળ રકમમાં ઉમેરાતું જાય છે, જેથી વ્યાજ પર પણ વ્યાજ મળે છે. NSCમાં એકસાથે ₹1 લાખ રોકો તો 5 વર્ષની ગણતરી આ પ્રમાણે રહેશે:
પ્રથમ વર્ષનું વ્યાજ: ₹7,700 (કુલ રકમ: ₹1,07,700)
બીજા વર્ષનું વ્યાજ: ₹8,293 (કુલ રકમ: ₹1,15,993)
ત્રીજા વર્ષનું વ્યાજ: ₹8,931 (કુલ રકમ: ₹1,24,924)
ચોથા વર્ષનું વ્યાજ: ₹9,619 (કુલ રકમ: ₹1,34,544)
પાંચમા વર્ષનું વ્યાજ: ₹10,360 (કુલ રકમ: ₹1,44,903)
આ રીતે 5 વર્ષ પૂરા થતાં એકસાથે આશરે ₹1.45 લાખ (₹1,44,903) પરત મળે છે.
તમારા માટે કયો વિકલ્પ યોગ્ય?
જો તમારી પાસે હાલમાં ₹1 લાખની રોકડ તૈયાર છે અને તે 5 વર્ષ સુધી રોકી રાખવી છે, તો NSC યોગ્ય વિકલ્પ છે. તેમાં 7.7%ના સૌથી ઊંચા વ્યાજ સાથે સૌથી વધુ નફો મળે છે.
જો દર વર્ષે વ્યાજની આવક જોઈતી હોય, તો પોસ્ટ ઓફિસ TD પસંદ કરી શકાય. જ્યારે એકસાથે મોટી રકમ ન હોય અને દર મહિને નાની બચતથી મોટું ફંડ બનાવવું હોય, ત્યારે RD સૌથી અનુકૂળ રહે છે.
આ ત્રણેય યોજનાઓમાં રોકાણ પર નિશ્ચિત વળતર મળે છે. વ્યાજ દરો અંગેની જાહેરાત સરકાર દર ત્રિમાસિક ગાળે કરે છે, તેથી રોકાણ કરતાં પહેલાં ચાલુ દરો એક વાર ચકાસી લેવા જોઈએ.