જો તમે તમારી બચતને એવી જગ્યાએ રોકવા માંગતા હો જ્યાં વળતરની ખાતરી હોય અને શેરબજારનું જોખમ ન હોય, તો પોસ્ટ ઓફિસની નેશનલ સેવિંગ્સ સર્ટિફિકેટ (NSC) યોજના ધ્યાનમાં લઈ શકાય. આ ભારત સરકારની નાની બચત યોજના છે, જેમાં એક જ વાર રોકાણ કરવાનું હોય છે અને નિશ્ચિત મુદત પૂરી થયા પછી વ્યાજ સહિત રકમ પાછી મળે છે. હાલમાં આ યોજના પર 7.7% વાર્ષિક વ્યાજ મળી રહ્યું છે.
રોકાણની શરૂઆત ₹1,000થી થાય છે. ત્યારબાદ ₹100ના ગુણાંકમાં રકમ જમા કરાવી શકાય છે. મહત્તમ રોકાણની કોઈ મર્યાદા નથી. જોકે, નિષ્ણાતો સલાહ આપે છે કે ઊંચા વ્યાજની લાલચમાં બધી બચત એક જ યોજનામાં ન રોકતા, વિવિધ યોજનાઓમાં વહેંચવી સારી રહે છે.
NSCની પાકતી મુદત 5 વર્ષની છે. વ્યાજ ચક્રવૃદ્ધિ ધોરણે ગણાય છે, એટલે કે મૂળ રકમ પર મળતા વ્યાજ પર પણ વ્યાજ મળે છે. સામાન્ય રીતે મુદત પૂરી થવા પર આખી રકમ એકસાથે ચૂકવવામાં આવે છે.
ચાલો 7.7% વ્યાજ દર મુજબ ગણતરી સમજીએ. જો ₹11,50,000નું રોકાણ કરવામાં આવે, તો 5 વર્ષ પછી અંદાજે ₹16,66,000 મળી શકે છે. આમાં લગભગ ₹5,16,000ની કમાણી ફક્ત વ્યાજમાંથી થાય છે. તેવી જ રીતે, ₹15,00,000નું રોકાણ કરવામાં આવે અને 5 વર્ષ સુધી રકમ ઉપાડવામાં ન આવે, તો પાકતી મુદતે કુલ ₹21,73,000 મળી શકે છે. આ કિસ્સામાં ફક્ત વ્યાજની આવક ₹6,73,000 થાય છે. (નોંધ: આ ગણતરી હાલના 7.7% વ્યાજ દર પર આધારિત છે. સરકાર સમયાંતરે દરમાં ફેરફાર કરી શકે છે, તેથી વાસ્તવિક વળતર લાગુ નિયમો મુજબ બદલાઈ શકે છે.)
NSC 5 વર્ષના લાંબા ગાળા માટે બનાવાઈ છે. સામાન્ય સંજોગોમાં મુદત પહેલાં પૈસા ઉપાડવાની મંજૂરી હોતી નથી. ફક્ત અમુક ખાસ અને મર્યાદિત શરતો હેઠળ જ ઉપાડ શક્ય છે. તેથી, જે રકમની આગામી 5 વર્ષ સુધી જરૂર ન પડે તેવી બચત જ આ યોજનામાં રોકવી જોઈએ.
આ યોજનામાં બાળકોના નામે પણ રોકાણ કરી શકાય છે. વાલીઓ 10 વર્ષથી નાની ઉંમરના બાળકનું ખાતું ખોલાવીને તેનું સંચાલન કરી શકે છે. 10 વર્ષથી મોટી ઉંમરના સગીર બાળકો પોતાના નામે સર્ટિફિકેટ ખરીદી શકે છે. પુખ્ત વયના લોકો પોતાના માટે ખરીદી શકે છે. બાળકના ભવિષ્યના શિક્ષણ કે લગ્ન જેવી જરૂરિયાતો માટે સુરક્ષિત બચત કરવા માંગતા માતાપિતા માટે આ યોગ્ય વિકલ્પ છે.
આ યોજના ભારત સરકાર દ્વારા સંચાલિત છે. શેરબજારના જોખમ વિના સુરક્ષિત રોકાણ પર નિશ્ચિત વળતર મળે છે અને વ્યાજ ચક્રવૃદ્ધિ ધોરણે ગણાય છે.