દિવાળીની સીઝન પૂરી થતાં જ ગ્રાહકોને ફરી મોંઘવારીનો સામનો કરવો પડી શકે છે. કન્ઝ્યુમર ગુડ્સ બનાવતી કંપનીઓ સ્માર્ટફોન, ટીવી, ફ્રિજ અને રોજિંદા વપરાશની વસ્તુઓના ભાવમાં વધારો કરવાની તૈયારીમાં છે. વધતા ઉત્પાદન ખર્ચને પહોંચી વળવા અને નફાને જાળવી રાખવા માટે કંપનીઓ ભાવ વધારવા ઉપરાંત પેકેટનું વજન ઘટાડી રહી છે, જેનાથી સામાન્ય પરિવારોના બજેટ પર સીધું દબાણ વધશે.
એફએમસીજી (ફાસ્ટ-મૂવિંગ કન્ઝ્યુમર ગુડ્સ) ક્ષેત્રની કંપનીઓ પર ખર્ચનું દબાણ સતત વધી રહ્યું છે. છેલ્લા ત્રિમાસિક ગાળામાં રિફાઇન્ડ પામ ઑઇલ, ખાંડ, દૂધ અને પેકેજિંગ લેમિનેટ્સના ભાવમાં 7% સુધીનો વધારો થયો છે. આ ખર્ચની ભરપાઈ માટે કંપનીઓ હવે ભાવ વધારી રહી છે.
બ્રિટાનિયા ઇન્ડસ્ટ્રીઝે 5 અને 10 રૂપિયાના પ્રોડક્ટ્સની કિંમત વધારવા અને પેકનું કદ ઘટાડવાના સંકેત આપ્યા છે. ટાટા કન્ઝ્યુમર પ્રોડક્ટ્સે મીઠું, સોસ અને મસાલાના ભાવ વધારી દીધા છે, જે નવા દરો ટૂંક સમયમાં બજારમાં જોવા મળશે. આ પહેલાં અમૂલે દૂધના ભાવ અને આઈટીસીએ સિગારેટના ભાવમાં વધારો કર્યો હતો.
બ્રિટાનિયાના સીઈઓ રક્ષિત હરગાવેએ જણાવ્યું કે કંપનીએ ગયા ત્રિમાસિક ગાળામાં 3.5% ભાવ વધારો કર્યો છે અને ફિક્સ્ડ-પ્રાઇસ પેકમાં જથ્થો ઘટાડ્યો છે. આ મહિનાની શરૂઆતમાં એનાલિસ્ટ્સ સાથેની વાતચીતમાં તેમણે કહ્યું હતું કે ભાવમાં વધુ વધારાની તૈયારી ચાલી રહી છે અને આ કરવું જરૂરી બની ગયું છે.
ઇલેક્ટ્રોનિક્સ અને હોમ એપ્લાયન્સિસ ક્ષેત્રે પણ ભાવ વધારો શરૂ થઈ ગયો છે. સેમસંગ અને શાઓમીએ આ સપ્તાહમાં તેમના હેન્ડસેટ અને ટેબ્લેટની કિંમતોમાં 18% સુધીનો વધારો કર્યો છે. શાઓમીએ સોમવારે ટેલિવિઝનની કિંમતોમાં 7% સુધીના વધારાની અલગથી જાહેરાત કરી છે. હાયર અને ગોદરેજે પણ પોતાની તમામ પ્રોડક્ટ શ્રેણીની કિંમતોમાં 7% સુધીનો વધારો કર્યો છે.
હાયર ઇન્ડિયાના સીઈઓ સતીશ એનએસએ જણાવ્યું કે કાચા માલની કિંમતો ઊંચી જળવાઈ રહી છે અને નફો જાળવી રાખવો મુશ્કેલ બનતો જઈ રહ્યો છે. વેચાણ 20%થી વધુના દરે વધી રહ્યું છે, પરંતુ નફા પર પ્રતિકૂળ અસર પડી રહી છે.
કંપનીઓએ અત્યાર સુધી ભાવ વધારવામાં કેમ રાહ જોઈ? ગોદરેજ એન્ટરપ્રાઇઝિસ ગ્રુપના એપ્લાયન્સિસ બિઝનેસ હેડ કમલ નંદીના જણાવ્યા મુજબ, ઉત્પાદકોએ જાણી જોઈને તહેવારોની સીઝન પૂરી થાય ત્યાં સુધી ભાવ વધારો અટકાવ્યો હતો. આ પહેલાં ઉદ્યોગે સપ્ટેમ્બરમાં તમામ કેટેગરીમાં ભાવ વધાર્યા હતા. મોટાભાગની લિસ્ટેડ કન્ઝ્યુમર ગુડ્સ કંપનીઓએ નાણાકીય વર્ષ 2027ના પ્રથમ છમાસિક ગાળામાં કોમોડિટીના ભાવ વધવાને કારણે નફા પર દબાણ અનુભવ્યું હતું. તે સમયે માગ જાળવી રાખવા માટે કંપનીઓએ વધેલા ખર્ચનો સંપૂર્ણ બોજ ગ્રાહકો પર નાખ્યો ન હતો. હવે કંપનીઓ સંપૂર્ણ ખર્ચ ગ્રાહકો પર ખસેડીને નફાકારકતા સુધારવાની આશા રાખી રહી છે.
ભાવ વધારવા પાછળ દરેક પ્રોડક્ટ કેટેગરીમાં અલગ-અલગ કારણો છે. સ્માર્ટફોન અને ટીવીના કિસ્સામાં આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (AI) ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરની વધતી માગને કારણે મેમરી ચિપ્સની સપ્લાય ઓછી પડી રહી છે, જેનાથી ચિપ્સના ભાવમાં ઝડપી ઉછાળો આવ્યો છે. હોમ એપ્લાયન્સિસમાં ફ્રિજ અને અન્ય ઉપકરણો બનાવતી કંપનીઓને કોમોડિટીના ઊંચા ભાવ અને વધેલા માલભાડા (ફ્રેઇટ) ખર્ચનો સામનો કરવો પડી રહ્યો છે. એફએમસીજી પ્રોડક્ટ્સમાં ખાદ્ય તેલ, ખાંડ, દૂધ અને પેકેજિંગ મટિરિયલના વધતા ભાવોએ રોજિંદી વસ્તુઓને મોંઘી બનાવી દીધી છે.
ઉદ્યોગના અધિકારીઓનો અંદાજ છે કે આગામી 7થી 10 દિવસમાં તમામ ઇલેક્ટ્રોનિક બ્રાન્ડ્સ પોતાની કિંમતોમાં વધારો કરશે. આ નવો વધારો લાગુ થયા બાદ આ વર્ષે કુલ મળીને સ્માર્ટફોન 40%થી વધુ, ટેલિવિઝન 20%થી વધુ અને ઘરેલુ ઉપકરણો 15%થી 20% સુધી મોંઘા થઈ જશે.
ભાવ વધારાની અસર બજારની માગ પર પણ દેખાવા લાગી છે. ઑલ ઇન્ડિયા મોબાઇલ રિટેલર્સ એસોસિયેશનના ચેરમેન કૈલાશ લખ્યાણીએ જણાવ્યું કે ગયા વર્ષની સમાન અવધિની સરખામણીમાં દિવાળી પછી મોબાઇલ ફોનના વેચાણ (વોલ્યુમ)માં 40%નો ઘટાડો થયો છે. આ પહેલાં આ વર્ષે અનેક વખત ભાવ વધ્યા છે.