ગાંધીનગર: મુખ્યમંત્રી ભૂપેન્દ્ર પટેલના નેતૃત્વ હેઠળ ગુજરાત સરકાર પોરબંદર જિલ્લાના મોચા ગામ ખાતે 100 કરોડ રૂપિયાના ખર્ચે મરિન બાયોટેકનોલોજી રિસર્ચ એન્ડ ઇનોવેશન કોરિડોર (M-BRIC) વિકસાવશે. આ પહેલ માટે 9 ઓક્ટોબરે ભાવનગર ખાતે ગુજરાત સ્ટેટ બાયોટેકનોલોજી મિશન (GSBTM) અને CSIR-CSMCRI (સેન્ટ્રલ સોલ્ટ એન્ડ મરિન કેમિકલ રિસર્ચ ઇન્સ્ટિટ્યૂટ) વચ્ચે સમજૂતી કરાર (MoU) પર હસ્તાક્ષર થશે.
આ પ્રસંગે વિજ્ઞાન અને પ્રૌદ્યોગિકી મંત્રી અર્જુનભાઈ મોઢવાડિયા અને કૃષિ, પશુપાલન તથા મત્સ્યોદ્યોગ મંત્રી જીતુભાઈ વાઘાણી વિશેષ ઉપસ્થિત રહેશે.
M-BRICનો મુખ્ય હેતુ રાજ્યના દરિયાઈ જૈવિક સંસાધનોનો ઉપયોગ કરીને ઊંચા મૂલ્યના ઉત્પાદનો, નવા ઉદ્યોગો અને દરિયાકાંઠાના સમુદાયો માટે ટકાઉ રોજગારી ઊભી કરવાનો છે. GSBTMની આ પહેલ દરિયાઈ વિજ્ઞાન, બાયોટેકનોલોજી સંશોધન, ક્ષેત્રીય ખેતી, ટેકનોલોજી વિકાસ, પાયલટ-સ્કેલ બાયોમેન્યુફેક્ચરિંગ, સાહસિકતા અને વ્યાપારીકરણને જોડતી સંકલિત ઇકોસિસ્ટમ વિકસાવશે.
વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીના નેતૃત્વ હેઠળ ભારત દરિયાઈ બાયોટેકનોલોજીમાં સંશોધન અને વિકાસ (R&D)ને મજબૂત કરવા તથા નવી રોજગારીની તકો ઊભી કરવા બ્લૂ બાયોઇકોનોમીમાં તેની ક્ષિતિજો વિસ્તારી રહ્યું છે. મુખ્યમંત્રી ભૂપેન્દ્ર પટેલના માર્ગદર્શન હેઠળ આ પહેલ દરિયાઈ જૈવિક સંસાધનોથી લઈને વૈજ્ઞાનિક શોધ, ટેકનોલોજી વિકાસ, ઉત્પાદન અને બજાર સુધીનો વ્યાપક માર્ગ સ્થાપિત કરવા માંગે છે, જેથી ભારતની ઉભરતી બ્લૂ બાયોઇકોનોમીમાં ગુજરાત યોગ્ય યોગદાન આપી શકે.
ગુજરાતના દરિયાઈ અને તટીય સંસાધનો—જેમ કે સીવીડ, માઇક્રોએલ્ગી, મરિન માઇક્રોઓર્ગેનિઝમ અને ખારાશવાળી ઇકોસિસ્ટમ—બાયોટેકનોલોજી આધારિત ઉદ્યોગો માટે મોટી તકો પૂરી પાડે છે. M-BRIC આ સંસાધનોને જીનોમિક્સ, બાયોઇન્ફોર્મેટિક્સ અને બાયોપ્રોસેસિંગ જેવી અદ્યતન તકનીકોનો ઉપયોગ કરીને ઊંચા મૂલ્યના ઉત્પાદનોમાં વિકસાવશે.
પ્રસ્તાવિત ઉપયોગોમાં બાયોફર્ટિલાઇઝર, બાયોસ્ટિમુલન્ટ, ન્યુટ્રાજ્યુટિકલ્સ, કોસ્મેસ્યુટિકલ્સ, આક્વાફીડ, પશુ પોષણ ઉત્પાદનો, ઉત્સેચકો (એન્ઝાઇમ), બાયોસર્ફેક્ટન્ટ, ફાર્માસ્યુટિકલ ઇન્ટરમીડિયેટ્સ અને દરિયાઈ બાયોમટીરિયલ્સનો સમાવેશ થાય છે. આ ઉપરાંત અગર, અલ્ગિનેટ અને કેરેજીનન જેવા મૂલ્યવાન સી-વીડ પેદા થતા પદાર્થોનું પણ સંશોધન કરાશે.
પોરબંદર જિલ્લાના મોચા ગામે આ કોરિડોરનું મુખ્ય કેન્દ્ર બનશે. આશરે 30 એકરમાં પથરાયેલા કેમ્પસમાં 10 એકરનું રિસર્ચ કેમ્પસ અને 20 એકરમાં ઔદ્યોગિક ઇકોસિસ્ટમ હશે. રિસર્ચ કેમ્પસમાં વૈજ્ઞાનિક સંશોધન, તાલીમ, નવીનતા અને દરિયાઈ ઓપરેશનો માટેની સુવિધાઓ હશે, જ્યારે ઔદ્યોગિક ઝોન પાયલટ-સ્કેલ પ્રોસેસિંગ, મેન્યુફેક્ચરિંગ, કોમન યુટિલિટીઓ, વેરહાઉસિંગ, લોજિસ્ટિક્સ અને ક્વોલિટી-કંટ્રોલ ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરને ટેકો આપશે.
આ ઉપરાંત કાચો માલ મેળવવા, ધોવા, પ્રી-પ્રોસેસિંગ, નિષ્કર્ષણ, સૂકવણી, પાવડર બનાવવા, પેકેજિંગ, સંગ્રહ અને ગુણવત્તા નિયંત્રણ માટેની સુવિધાઓ સાથે સમર્પિત સીવીડ-પ્રોસેસિંગ ક્લસ્ટર પણ બનશે.
પ્રસ્તાવિત M-BRIC ઇકોસિસ્ટમમાં કપ્પાફિકસ અલ્વારેઝી અને ગ્રાસિલારિયા ડુરા માટે રાજ્યસ્તરીય સીવીડ બ્રૂડ બેંકનો સમાવેશ થશે. એકીકૃત સીવીડ બાયોરિફાઇનરી ફાયકોકોલોઇડ્સ, બાયોસ્ટિમુલન્ટ અને અન્ય મૂલ્યવર્ધિત ઉત્પાદનોના ઉત્પાદન પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરશે. સમર્પિત સંશોધન સુવિધાઓ દરિયાઈ બાયોપ્રોસ્પેક્ટિંગ, જીનોમિક્સ, માઇક્રોબાયોલોજી અને કુદરતી ઉત્પાદનોના સંશોધન માટે કામ કરશે.