કેન્દ્ર સરકારે પીએમ સૂર્ય ઘર મફત વીજળી યોજના હેઠળ રૂફટોપ સોલર સિસ્ટમના વીજ ઉત્પાદન પર નજર રાખવા માટે નવો નિયમ ઘડ્યો છે. હવે ઇન્વર્ટર કંપનીઓએ દરરોજ ઉત્પન્ન થતી વીજળીનો ડેટા API દ્વારા નેશનલ પોર્ટલ પર મોકલવો પડશે.
કેન્દ્રીય ઊર્જા મંત્રાલયે ઇન્વર્ટર કંપનીઓને સૂચના આપી છે કે તેઓ એક સમાન API (એપ્લિકેશન પ્રોગ્રામિંગ ઇન્ટરફેસ) મારફતે સોલર વીજ ઉત્પાદનનો ડેટા નેશનલ પોર્ટલ સુધી પહોંચાડે. આ પગલાનો હેતુ યોજનાની અસરકારકતા માપવાનો છે.
હાલમાં ઘણા ઘરોમાં સોલર પેનલથી ઉત્પન્ન થતી વીજળી ઘરમાં જ વપરાઈ જાય છે, જેથી ડિસ્કોમ પાસે ચોક્કસ આંકડા હોતા નથી. નવી વ્યવસ્થાથી સરકારને સીધો ઉત્પાદન ડેટા મળશે.
સોલર ઇન્વર્ટર અથવા તેની સાથે જોડાયેલા ડોંગલ જેવા ઉપકરણો રોજિંદા ઉત્પાદનનો રેકોર્ડ તૈયાર કરશે, જે ઇન્વર્ટરના સીરિયલ નંબર સાથે જોડાયેલો હશે અને API દ્વારા પોર્ટલ પર મોકલવામાં આવશે.
આ ડેટાના આધારે સરકાર જાણી શકશે કે યોજના હેઠળ વાસ્તવમાં કેટલું ઉત્પાદન વધી રહ્યું છે, કયા રાજ્યોમાં રૂફટોપ સોલર સારું પ્રદર્શન કરે છે, અને સબસિડીવાળા સિસ્ટમ કેટલા અસરકારક છે.
અહેવાલ મુજબ, હાલમાં ફક્ત 15 ટકા ઇન્વર્ટર જ API આધારિત ડેટા મોકલી શકે છે. બાકીના માટે ડોંગલ અથવા ડેટા-લૉગર જેવા વધારાના ઉપકરણોની જરૂર પડી શકે છે.
પીએમ સૂર્ય ઘર યોજના હેઠળ 2 કિલોવોટ સુધી માટે પ્રતિ કિલોવોટ 30 હજાર રૂપિયા અને 3 કિલોવોટ કે તેથી વધુ માટે મહત્તમ 78 હજાર રૂપિયા સબસિડી મળે છે. જોકે, નવી મોનિટરિંગ વ્યવસ્થાનો સબસિડીની પાત્રતા સાથે કોઈ સંબંધ નથી.
નિષ્ણાતોના મતે, આ ડેટા ભવિષ્યમાં નીતિ નિર્માણ, રાજ્યોના પ્રદર્શનનું મૂલ્યાંકન અને સોલર કાર્યક્રમોને વધુ સુધારવા માટે ઉપયોગી સાબિત થશે.