હિંદુ ધર્મમાં પિતૃપક્ષને ખૂબ મહત્વ આપવામાં આવે છે. આ સમયગાળામાં પૂર્વજોને યાદ કરીને તેમના પ્રત્યે કૃતજ્ઞતા વ્યક્ત કરવામાં આવે છે. માન્યતા છે કે શ્રાદ્ધ, પિંડદાન અને તર્પણ કરવાથી પૂર્વજોની આત્માને શાંતિ મળે છે અને તેઓ વંશજોને સુખ-સમૃદ્ધિનું આશીર્વાદ આપે છે.
પિતૃપક્ષ દર વર્ષે ભાદ્રપદ મહિનાની શુક્લ પક્ષની પૂર્ણિમાથી શરૂ થાય છે અને 16 દિવસ ચાલે છે. આ વર્ષે પિતૃપક્ષ 26 સપ્ટેમ્બરથી શરૂ થઈને 10 ઓક્ટોબરે પૂર્ણ થશે.
એવી માન્યતા છે કે પિતૃપક્ષ દરમિયાન પૂર્વજો કાગડા કે અન્ય પક્ષીઓના રૂપમાં પૃથ્વી પર આવે છે. તેથી આ દિવસોમાં પશુ-પક્ષીઓને હેરાન ન કરવા અને તેમની સેવા કરવાની સલાહ આપવામાં આવે છે.
શાસ્ત્રોમાં પિતૃપક્ષ દરમિયાન કેટલીક બાબતો ટાળવા કહેવામાં આવ્યું છે. જેમાં ઘરમાં સાત્વિક વાતાવરણ રાખવું, માંસાહારી ખોરાક તથા શક્ય હોય તો લસણ અને ડુંગળીનું સેવન ટાળવું, શ્રાદ્ધ કરનાર વ્યક્તિએ 15 દિવસ વાળ અને નખ ન કાપવા તથા બ્રહ્મચર્યનું પાલન કરવું જેવી બાબતોનો સમાવેશ થાય છે.
આ ઉપરાંત કેટલીક શાકાહારી વસ્તુઓ જેવી કે ગોળ, કાકડી, ચણા, જીરું અને સરસવના શાક પણ આ દિવસોમાં વર્જિત ગણાય છે.
પિતૃપક્ષ દરમિયાન લગ્ન, મુંડન, સગાઈ અને ગૃહપ્રવેશ જેવા શુભ કે માંગલિક કાર્યો કરવાની મનાઈ હોય છે. આ દિવસોને શોક અને પૂર્વજોને યાદ કરવાનો સમય માનવામાં આવતો હોવાથી આવા કાર્યો ટાળવામાં આવે છે.
નોંધ: આ લેખમાં આપેલી માહિતી ધાર્મિક માન્યતાઓ અને પરંપરાગત જાણકારી પર આધારિત છે. કોઈ પણ ધાર્મિક વિધિ કે નિર્ણય લેતા પહેલાં સંબંધિત નિષ્ણાત કે ધર્મગુરુની સલાહ લેવી ઉચિત છે.