પિતૃ પક્ષ 26 સપ્ટેમ્બરથી શરૂ થઈ રહ્યો છે. પરંપરા પ્રમાણે પિતરોની તિથિએ શ્રાદ્ધ, તર્પણ અને બ્રાહ્મણ ભોજન કરાવવાની માન્યતા છે. પરંતુ નોકરી, વ્યવસાય કે અન્ય કારણોસર ઘણા લોકો વતન અને પરિવારથી દૂર રહે છે. ઇચ્છા હોવા છતાં તેઓ ઘરે જઈને વિધિપૂર્વક શ્રાદ્ધ કરી શકતા નથી. એવા લોકો ચિંતા ન કરે. સેવા, દાન અને જીવદયા જેવા સરળ કાર્યો દ્વારા પણ પૂર્વજોને શ્રદ્ધાપૂર્વક યાદ કરી શકાય છે. આ કાર્યો માટે મોટો ખર્ચ કે ભવ્ય આયોજન જરૂરી નથી. પોતાની ક્ષમતા પ્રમાણે કરેલા નાના પ્રયાસો પણ શ્રદ્ધા વ્યક્ત કરવાનો માર્ગ બની શકે છે.
પક્ષીઓ માટે અન્ન અને પાણીની વ્યવસ્થા કરો
પિતૃ પક્ષ દરમિયાન પક્ષીઓ માટે દાણા અને પાણી રાખવું એ સરળ સેવા કાર્ય છે. ઘરની છત, બાલ્કની અથવા બીજી યોગ્ય ખુલ્લી જગ્યાએ નિયમિત રીતે અનાજ અને પાણી મૂકી શકાય. દરરોજ પક્ષીઓ માટે ભોજનની વ્યવસ્થા કરવાથી જીવ પ્રત્યે દયા અને સેવાની ભાવના વ્યક્ત થાય છે. ઘણા લોકો આ કાર્યને પોતાના પૂર્વજોના સ્મરણ સાથે જોડે છે.
ગાયને ચારો ખવડાવો
પિતૃ પક્ષમાં ગૌસેવાને પણ ધાર્મિક પરંપરામાં મહત્ત્વ આપવામાં આવે છે. જો તમારી આસપાસ ગૌશાળા હોય તો ત્યાં જઈને ગાયોની સેવા કરી શકાય અથવા પોતાની ક્ષમતા મુજબ ચારો, ખોરાક કે જરૂરી સામગ્રીનું દાન કરી શકાય. પિતરોની તિથિએ ગાયને રોટલી અથવા યોગ્ય ખોરાક ખવડાવવો પણ સેવા ગણાય છે. જો ઘરે બ્રાહ્મણ ભોજન કરાવવું શક્ય ન હોય, તો શ્રદ્ધા મુજબ ગૌસેવાનો વિકલ્પ અપનાવી શકાય.
પૂર્વજોની યાદમાં વૃક્ષ વાવો
પૂર્વજોની સ્મૃતિ લાંબા સમય સુધી જાળવી રાખવા તેમના નામે વૃક્ષ અથવા છોડ વાવવો સારો ઉપાય છે. પિતૃ પક્ષ દરમિયાન પીપળ, વડ અથવા સ્થાનિક પર્યાવરણને અનુકૂળ અન્ય વૃક્ષનો છોડ વાવી શકાય. પરંતુ માત્ર છોડ વાવવો પૂરતો નથી. તેની નિયમિત સંભાળ રાખવી અને મોટો થાય ત્યાં સુધી સાચવવો પણ એટલો જ જરૂરી છે. આ રીતે પૂર્વજોની યાદને પર્યાવરણની સુરક્ષા સાથે જોડીને સકારાત્મક સંદેશ આપી શકાય.
જરૂરિયાતમંદોની મદદ કરો
પિતૃ પક્ષમાં પોતાની ક્ષમતા પ્રમાણે ગરીબ અને જરૂરિયાતમંદ લોકોની મદદ કરવી પણ શ્રદ્ધા વ્યક્ત કરવાનો માર્ગ છે. કોઈ જરૂરિયાતમંદ પરિવારને ભોજન કરાવવું, કપડાં કે જીવનજરૂરી વસ્તુઓ આપવી અથવા શક્ય હોય તેટલી આર્થિક મદદ કરવી જેવી સેવા કરી શકાય. આ ઉપરાંત યોગ્ય અને સુરક્ષિત રીતે જળચર જીવો માટે પણ ખોરાકની વ્યવસ્થા કરી શકાય. જ્યાં સ્થાનિક નિયમો અને પર્યાવરણને નુકસાન ન થાય ત્યાં માછલીઓ માટે યોગ્ય આહાર આપવો પણ જીવસેવાના ભાગરૂપે કરવામાં આવે છે.
પિતૃ પક્ષમાં સૌથી મહત્ત્વની વાત તમારી શ્રદ્ધા અને ભાવના છે. વતનથી દૂર હોવા છતાં તમે પોતાની પરિસ્થિતિ અનુસાર સેવા, દાન અને જીવદયા જેવા કાર્યો દ્વારા પૂર્વજોને યાદ કરી શકો છો.