નવું સ્કૂટર ખરીદતી વખતે દરેક ગ્રાહકના મનમાં સૌથી પહેલો સવાલ એ જ હોય છે કે પેટ્રોલ સ્કૂટર લેવું કે ઈલેક્ટ્રિક સ્કૂટર? બજારમાં સારું માઈલેજ આપતા પેટ્રોલ સ્કૂટર અને લાંબી રેન્જ આપતા ઈ-સ્કૂટર બંને ઉપલબ્ધ છે. પરંતુ ખરેખર કયું વાહન તમારા માટે ફાયદાકારક રહેશે તે નક્કી કરવું અઘરું બની જાય છે. જ્યારે તમે માત્ર શોરૂમની કિંમત નહીં, પરંતુ વાહન ચલાવવાના આખા વર્ષના ખર્ચની ગણતરી કરો છો, ત્યારે જ સાચું ચિત્ર સ્પષ્ટ થાય છે.
ચાલો સરળ ભાષામાં સમજીએ કે ઈંધણ, સર્વિસિંગ અને અન્ય ખર્ચાઓને ધ્યાનમાં રાખતા એક વર્ષના અંતે કયું વાહન તમારા ખિસ્સા પર હળવું રહેશે અને કયું વાહન તમને હજારો રૂપિયાની બચત કરાવશે.
ઈંધણનો ખર્ચ: પેટ્રોલની સરખામણીમાં વીજળી કેટલી સસ્તી?
ઈંધણના ખર્ચની વાત કરીએ તો ઈલેક્ટ્રિક સ્કૂટર પેટ્રોલ સ્કૂટરને ઘણું પાછળ છોડી દે છે. ધારો કે તમારી પાસે 45 થી 50 કિલોમીટર પ્રતિ લિટર માઈલેજ આપતું પેટ્રોલ સ્કૂટર છે, તો તમને પ્રતિ કિલોમીટર ચલાવવાનો ખર્ચ અંદાજે ₹2 થી ₹2.50 થાય છે.
જો તમે રોજના સરેરાશ 30 કિલોમીટર વાહન ચલાવો છો, તો મહિનાના અંતે લગભગ 900 કિલોમીટરની મુસાફરી થાય છે. આ ગણતરી મુજબ, તમારું માસિક પેટ્રોલ બિલ સીધું ₹2,000 થી ₹2,500ની આસપાસ પહોંચી જાય છે.
સામે, જો તમારી પાસે સારું ઈ-સ્કૂટર છે અને તમે તેને ઘરની સામાન્ય વીજળીથી ચાર્જ કરો છો, તો તેનો ખર્ચ પ્રતિ કિલોમીટર માત્ર 20 થી 30 પૈસા જ થાય છે. એટલે કે મહિનાના અંતે તમારું વીજળી બિલ માત્ર ₹200 થી ₹300 જ વધે છે. આ ગણતરી પ્રમાણે એક સામાન્ય માણસ વર્ષે સરળતાથી ₹20,000 થી ₹25,000 બચાવી શકે છે.
સર્વિસિંગ અને મેઈન્ટેનન્સનો ખર્ચ
કોઈપણ વાહનની સાચી કિંમત માત્ર પેટ્રોલ કે ચાર્જિંગ પૂરતી મર્યાદિત નથી હોતી; તેમાં સર્વિસિંગ અને જાળવણીનો ખર્ચ પણ મોટો ભાગ ભજવે છે. પેટ્રોલ સ્કૂટરના એન્જિનમાં ઘણા સ્પેરપાર્ટ્સ હોય છે જેને સમયાંતરે બદલવા કે રિપેર કરવા પડે છે.
પેટ્રોલ વાહનમાં દર 3,000 કિલોમીટરે એન્જિન ઓઈલ બદલવું, એર ફિલ્ટર સાફ કરાવવું, સ્પાર્ક પ્લગ કે ક્લચ બેલ્ટ બદલવા જેવી બાબતો સામાન્ય છે. આ બધાના કારણે પેટ્રોલ સ્કૂટર પાછળ વાર્ષિક સર્વિસિંગનો ખર્ચ ₹4,000 થી ₹8,000 સુધીનો થઈ જાય છે.
બીજી તરફ, ઈલેક્ટ્રિક સ્કૂટરમાં એન્જિન કે એન્જિન ઓઈલની કોઈ ઝંઝટ હોતી નથી. તેની સિસ્ટમ એકદમ સરળ હોય છે, જેમાં તમારે માત્ર બ્રેક, ટાયર અને સોફ્ટવેર અપડેટ્સનું ધ્યાન રાખવાનું હોય છે. પરિણામે, તેનો વાર્ષિક જાળવણી ખર્ચ પેટ્રોલ વાહનના અડધા કે ત્રીજા ભાગ જેટલો જ થાય છે.
ખરીદી કિંમત અને ખરા નફાની ગણતરી
એ વાત સાચી છે કે ઈલેક્ટ્રિક સ્કૂટરની શોરૂમ કિંમત સામાન્ય પેટ્રોલ સ્કૂટર કરતા થોડી વધારે હોય છે. આ શરૂઆતના ભાવફેરને જોઈને ઘણા લોકો મૂંઝવણમાં મુકાઈ જાય છે અને ઈ-સ્કૂટર લેવાનું ટાળે છે.
પરંતુ તેઓ એ ભૂલી જાય છે કે શરૂઆતમાં આપેલી આ વધારાની રકમ બહુ ઝડપથી વસૂલ થઈ જાય છે. દર મહિને પેટ્રોલ અને સર્વિસિંગમાં જે હજારો રૂપિયાની બચત થાય છે, તેના કારણે વાહનની કિંમતનો તફાવત માત્ર 12 થી 18 મહિનામાં જ પૂરો થઈ જાય છે.
ત્યારબાદ, ઈ-સ્કૂટરમાં થતી તમામ બચત તમારો સીધો નફો બની જાય છે. જો તમે રોજિંદા કામ માટે વાહનનો વધુ ઉપયોગ કરો છો, તો લાંબા ગાળે આ એક સમજદારીભર્યું રોકાણ સાબિત થાય છે.
આખરી નિર્ણય: કયું વાહન શ્રેષ્ઠ છે?
જો કે, આ ચિત્ર ત્યારે બદલાય છે જ્યારે તમારું વાહન બહુ ઓછું ચાલતું હોય અને મોટાભાગે ઘરની બહાર પાર્ક રહેતું હોય. એવા સંજોગોમાં પેટ્રોલ સ્કૂટર તમારા માટે સારો વિકલ્પ બની શકે છે.
પરંતુ, આખા વર્ષનો કુલ હિસાબ કરીએ તો, મોંઘા પેટ્રોલ અને વારંવારના સર્વિસિંગને કારણે પેટ્રોલ સ્કૂટર ખિસ્સા પર ભારે પડે છે. જો તમારી દૈનિક મુસાફરી શહેરની અંદર જ હોય અને ઘરે કે ઓફિસે ચાર્જિંગની વ્યવસ્થા હોય, તો આજના સમયમાં ઈ-સ્કૂટર જ તમારા માટે શ્રેષ્ઠ નાણાકીય પસંદગી છે.
પેટ્રોલ સ્કૂટરનો ખર્ચ પ્રતિ કિલોમીટર આશરે ₹2 થી ₹2.50 થાય છે, જ્યારે ઈલેક્ટ્રિક સ્કૂટરનો ખર્ચ માત્ર 20 થી 30 પૈસા પ્રતિ કિલોમીટર થાય છે. આમ, ઈલેક્ટ્રિક સ્કૂટરથી વાર્ષિક ₹20,000 થી ₹25,000 સુધીની બચત થઈ શકે છે.
પેટ્રોલ સ્કૂટર પાછળ વાર્ષિક સર્વિસિંગનો ખર્ચ ₹4,000 થી ₹8,000 થાય છે. ઈલેક્ટ્રિક સ્કૂટરમાં એન્જિન ન હોવાથી તેનો વાર્ષિક જાળવણી ખર્ચ પેટ્રોલ વાહનના અડધા કે ત્રીજા ભાગ જેટલો જ થાય છે.
હા, ઈલેક્ટ્રિક સ્કૂટરની શરૂઆતની વધુ કિંમત બહુ ઝડપથી વસૂલ થઈ જાય છે. ઈંધણ અને સર્વિસિંગમાં થતી બચતને કારણે 12 થી 18 મહિનામાં કિંમતનો તફાવત પૂરો થઈ જાય છે.
જો તમારું વાહન બહુ ઓછું ચાલતું હોય અને મોટાભાગે પાર્ક રહેતું હોય તો પેટ્રોલ સ્કૂટર સારો વિકલ્પ બની શકે છે, પરંતુ વધુ ઉપયોગ માટે ઈ-સ્કૂટર આર્થિક રીતે વધુ ફાયદાકારક છે.