વિદેશ ફરવા જવું હોય, ભણવા માટે બહાર જવું હોય કે દેશની બહાર નોકરીની તક મળી હોય, ત્યારે સૌથી પહેલું અને આવશ્યક પગલું છે પાસપોર્ટ. પરંતુ અરજી દરમિયાન નાની ભૂલ, અધૂરા દસ્તાવેજો કે ખોટી માહિતીને કારણે પાસપોર્ટ બનવામાં વિલંબ થઈ શકે છે અથવા અરજી રદ પણ થઈ શકે છે. આથી અરજી કરતા પહેલા સંપૂર્ણ પ્રક્રિયા અને જરૂરી નિયમોની સચોટ માહિતી હોવી ખૂબ જ જરૂરી છે.
પાસપોર્ટ એટલે શું?
પાસપોર્ટ એક સરકારી દસ્તાવેજ છે, જે વ્યક્તિની નાગરિકતાનું પ્રમાણપત્ર હોય છે. તે દેશની સરકાર જારી કરે છે, જેનો નાગરિક વ્યક્તિ હોય છે. આ દસ્તાવેજ મહત્વપૂર્ણ છે કારણ કે તે ઓળખપત્ર તરીકે કામ કરે છે, વિદેશ યાત્રા માટે ફરજિયાત છે, અને તેના વિના કોઈ બીજા દેશમાં પ્રવેશ કરી શકાતો નથી.
તત્કાળ અને નોર્મલ પાસપોર્ટમાં શું તફાવત છે?
તત્કાળ અને નોર્મલ પાસપોર્ટ વચ્ચે મુખ્ય તફાવત પ્રક્રિયા, સમય અને ફીનો છે. જો તાત્કાલિક જરૂર હોય, તો તત્કાળ પ્રક્રિયા વધુ યોગ્ય છે. નોર્મલ પાસપોર્ટમાં સામાન્ય રીતે 2-4 અઠવાડિયા લાગી શકે છે, જ્યારે તત્કાળમાં એક અઠવાડિયામાં બની જાય છે. તત્કાળ માટે વધારાનો ચાર્જ ભરવો પડે છે. પ્રક્રિયામાં પણ ફરક છે: નોર્મલમાં પહેલા પોલીસ વેરિફિકેશન થાય છે, પછી પાસપોર્ટ જારી થાય છે; જ્યારે તત્કાળમાં પહેલા પાસપોર્ટ જારી થઈ શકે છે, અને પોલીસ વેરિફિકેશન પછી થાય છે.
પાસપોર્ટ બનાવવા માટે કયા દસ્તાવેજો જરૂરી છે?
પાસપોર્ટ બનાવવા માટે એવા દસ્તાવેજોની જરૂર પડે છે, જે ઓળખ, સરનામું અને જન્મતારીખ ચકાસી શકે. આ માટે સામાન્ય રીતે આધાર કાર્ડ, જન્મ પ્રમાણપત્ર, ફોટો, ભરેલું ફોર્મ અને સરનામાનો પુરાવો જેવા દસ્તાવેજો માંગવામાં આવે છે.
અરજી કરવાની પ્રક્રિયા
પાસપોર્ટ માટે ઓનલાઈન અથવા ઓફલાઈન અરજી કરી શકાય છે. પ્રથમ પગલામાં પાસપોર્ટ સેવા પોર્ટલ પર રજિસ્ટ્રેશન કરવું પડે છે. ત્યારબાદ લોગિન કરીને ફ્રેશ પાસપોર્ટ કે રી-ઈશ્યુનું ફોર્મ ભરવું પડે છે. ફી ઓનલાઈન ભર્યા પછી પાસપોર્ટ સેવા કેન્દ્ર (PSK) કે પોસ્ટ ઓફિસ પાસપોર્ટ સેવા કેન્દ્રમાં અપોઇન્ટમેન્ટ બુક કરવી પડે છે.
અપોઇન્ટમેન્ટની તારીખે નક્કી કરેલા સમયે પાસપોર્ટ સેવા કેન્દ્ર પર પહોંચવું જરૂરી છે. સાથે બધા દસ્તાવેજો લઈ જવા પડે છે. ત્યાં દસ્તાવેજોની ચકાસણી થાય છે, ફોટો અને ફિંગરપ્રિન્ટ (બાયોમેટ્રિક) લેવામાં આવે છે. આ રીતે અરજી સબમિટ થઈ જાય છે.
ત્યારબાદ પોલીસ વેરિફિકેશન થાય છે, જેમાં પોલીસ તમારા સરનામા પર આવીને માહિતી ચકાસે છે. જો બધું યોગ્ય હોય, તો પાસપોર્ટ પ્રિન્ટ થઈને સ્પીડ પોસ્ટ દ્વારા આપેલા સરનામા પર મોકલવામાં આવે છે.
ફોર્મ ભરતી વખતે શું ધ્યાન રાખવું?
ફોર્મમાં હંમેશા સાચી અને સંપૂર્ણ માહિતી ભરવી. નામ, જન્મતારીખ, સરનામું દસ્તાવેજો અનુસાર જ ભરો, અને જોડણી પર ધ્યાન આપો. નામ કેપિટલ અક્ષરોમાં લખો, કોઈ શોર્ટફોર્મ કે ઉપનામ ન લખો. વર્તમાન અને કાયમી સરનામું બંને સાચા ભરો, કારણ કે તે પોલીસ વેરિફિકેશન માટે ઉપયોગી છે. ફ્રેશ કે રી-ઈશ્યુ, અને નોર્મલ કે તત્કાળ - આ બધા વિકલ્પો જરૂરિયાત અનુસાર જ પસંદ કરો. ફોટો અને સહી પણ નિયમો અનુસાર સ્પષ્ટ હોવી જોઈએ.