પાકિસ્તાન આર્થિક અને ઊર્જા કટોકટીમાંથી પસાર થઈ રહ્યું છે. પશ્ચિમ એશિયામાં ચાલી રહેલા તણાવ અને સાઉદી અરેબિયાના તેલ માળખા પર હુતી વિદ્રોહીઓના હુમલાથી પાકિસ્તાનની મુશ્કેલીઓ વધી છે. દેશમાં હાલ માત્ર 28 દિવસ ચાલે તેટલો પેટ્રોલ અને ડીઝલનો જથ્થો બચ્યો છે. આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં ક્રૂડ ઓઇલના ભાવ વધી રહ્યા છે, જેની સીધી અસર પાકિસ્તાનના વિદેશી હૂંડિયામણ ભંડાર પર પડી રહી છે. આ સ્થિતિનો સામનો કરવા વડા પ્રધાન શાહબાઝ શરીફની સરકાર દેશભરમાં 'પેટ્રોલિયમ સ્માર્ટ લોકડાઉન' લાગુ કરવાની વિચારણા કરી રહી છે. તાજેતરમાં મળેલી ઉચ્ચ સ્તરીય બેઠકમાં ઇંધણ અને વીજળીનો વપરાશ ઘટાડવા કડક પગલાંની રૂપરેખા તૈયાર કરવામાં આવી છે.
'પેટ્રોલિયમ સ્માર્ટ લોકડાઉન' હેઠળ પ્રસ્તાવિત નિયમો
ઇંધણ બચાવવા સરકારે કેટલાક કડક નિર્ણયો લેવાનું આયોજન કર્યું છે, જેની સીધી અસર રોજિંદા જનજીવન પર પડશે:
- સરકારી અને ખાનગી કચેરીઓ તેમજ શાળાઓ અને કોલેજો અઠવાડિયામાં માત્ર 4 દિવસ ચાલુ રહેશે. શુક્રવારથી રવિવાર સુધી 3 દિવસની રજા જાહેર થઈ શકે છે.
- શિક્ષણ પર અસર ન થાય તે માટે શાળાઓ અને યુનિવર્સિટીઓનું શિક્ષણ તાત્કાલિક ઓનલાઈન મોડમાં સ્થાનાંતરિત કરવામાં આવશે.
- કોર્પોરેટ અને આઇટી ક્ષેત્રના કર્મચારીઓ માટે અઠવાડિયામાં ઓછામાં ઓછા 2 દિવસ 'વર્ક ફ્રોમ હોમ' (WFH) ફરજિયાત કરવાનું સૂચન છે, જ્યારે સરકારી કર્મચારીઓ માટે રોટેશનલ ફરજ સિસ્ટમ લાગુ કરાશે.
- વીજળી બચાવવા વાણિજ્યિક બજારો અને શોપિંગ મોલ રાત્રે 8 વાગ્યા સુધીમાં ફરજિયાત બંધ કરવાના રહેશે.
- રેસ્ટોરન્ટ્સ અને મેરેજ હોલ માટે રાત્રે 10 વાગ્યાનો સમય નિશ્ચિત કરવામાં આવ્યો છે. જોકે, મેડિકલ સ્ટોર્સ જેવી આવશ્યક સેવાઓને આ નિયમોમાંથી સંપૂર્ણ મુક્તિ મળશે.
- સરકારી વિભાગો અને મંત્રીઓને ફાળવવામાં આવતા ઇંધણમાં 50% સુધીનો કાપ મુકાઈ શકે છે.
પાકિસ્તાન શા માટે આ સ્થિતિમાં મુકાયું?
આ કટોકટી પાછળ માત્ર આંતરિક નીતિઓ જ નહીં, પણ બાહ્ય ભૌગોલિક પરિબળો પણ જવાબદાર છે. પાકિસ્તાન તેની કુલ પેટ્રોલિયમ જરૂરિયાતના 70% જેટલું ઇંધણ મધ્ય પૂર્વીય દેશોમાંથી આયાત કરે છે. હાલમાં અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે ચાલી રહેલા યુદ્ધ અને સંઘર્ષના કારણે હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ મારફતે થતો ઓઇલ સપ્લાય ખોરવાઈ ગયો છે. એક તરફ દેશની આવક ઘટી રહી છે અને બીજી તરફ આયાતી ક્રૂડ ઓઇલ મોંઘું થઈ રહ્યું છે. આ સંજોગોમાં, દેશના અર્થતંત્રને બચાવવા સરકાર પાસે આવા કડક પ્રતિબંધો લાદવા સિવાય અન્ય કોઈ નક્કર વિકલ્પ બચ્યો નથી.
પ્રશ્ન: પાકિસ્તાન પાસે અત્યારે કેટલા દિવસનું ઇંધણ બચ્યું છે?
જવાબ: દેશ પાસે હાલમાં માત્ર 28 દિવસ ચાલે તેટલો જ પેટ્રોલ અને ડીઝલનો જથ્થો ઉપલબ્ધ છે.
પ્રશ્ન: નવા નિયમો મુજબ બજારો અને મોલ કેટલા વાગ્યે બંધ થશે?
જવાબ: ઊર્જા અને ઇંધણ બચાવવા માટે બજારો અને શોપિંગ મોલ રાત્રે 8 વાગ્યા સુધીમાં બંધ કરવાનો આદેશ છે.
પ્રશ્ન: પાકિસ્તાન કેટલા ટકા પેટ્રોલિયમ મધ્ય પૂર્વીય દેશોમાંથી આયાત કરે છે?
જવાબ: પાકિસ્તાન તેની કુલ જરૂરિયાતના 70% પેટ્રોલિયમ મધ્ય પૂર્વીય દેશોમાંથી આયાત કરે છે.