નવેમ્બર મહિનો શરૂ થવા જઈ રહ્યો છે અને તેની સાથે જ ઘણા નાણાકીય નિયમોમાં ફેરફાર થવા જઈ રહ્યા છે. આ ફેરફારો સામાન્ય ગ્રાહકો, પેન્શનધારકો અને કરદાતાઓને સીધી અસર કરશે. LPG સિલિન્ડરના ભાવથી લઈને FASTag સુધીના નિયમોમાં ફેરફાર થશે. આ ઉપરાંત GST નિયમોમાં પણ ફેરફાર થશે અને પેન્શનધારકો માટે જીવન પ્રમાણપત્ર જમા કરાવવાની અંતિમ તારીખ પણ નજીક આવી રહી છે. ચાલો જાણીએ આ ફેરફારો વિશે વિગતવાર.
1. LPG સિલિન્ડરના ભાવ: સરકારી ઓઈલ કંપનીઓ દર મહિનાની શરૂઆતમાં LPG સિલિન્ડરના ભાવની સમીક્ષા કરે છે. કોમર્શિયલ LPG સિલિન્ડરના દરોમાં થતો કોઈપણ ફેરફાર રેસ્ટોરન્ટ, હોટલ અને અન્ય વ્યવસાયોને અસર કરે છે, જે તેમના રોજિંદા કામકાજ માટે LPG પર નિર્ભર છે. જોકે, 29 ઓક્ટોબર સુધીમાં 1 નવેમ્બર, 2026 માટે LPGના ભાવમાં કોઈ ફેરફાર અંગે સત્તાવાર જાહેરાત કરવામાં આવી નથી. ગ્રાહકોને સલાહ આપવામાં આવે છે કે તેઓ નવો સિલિન્ડર બુક કરાવતા પહેલા તેમના LPG વિતરક દ્વારા જાહેર કરાયેલા નવીનતમ દરો તપાસી લે.
2. પેન્શનધારકો માટે જીવન પ્રમાણપત્ર: સરકારી પેન્શનધારકોએ તેમનું પેન્શન સતત મળતું રહે તે માટે દર વર્ષે 'જીવન પ્રમાણપત્ર' (લાઈફ સર્ટિફિકેટ) જમા કરાવવું જરૂરી છે. 80 વર્ષથી ઓછી ઉંમરના પેન્શનધારકો 1 નવેમ્બરથી તેમનું જીવન પ્રમાણપત્ર જમા કરાવી શકે છે, જ્યારે 80 વર્ષ કે તેથી વધુ ઉંમરના લોકો માટે આ સુવિધા 1 ઓક્ટોબરથી ઉપલબ્ધ છે. સામાન્ય રીતે દર વર્ષે પ્રમાણપત્ર જમા કરાવવાની અંતિમ તારીખ 30 નવેમ્બર હોય છે. જો નિર્ધારિત સમયમર્યાદામાં પ્રમાણપત્ર જમા કરાવવામાં ન આવે તો પેન્શનની ચૂકવણી કામચલાઉ ધોરણે અટકાવી દેવામાં આવે છે. જ્યાં સુધી જરૂરી દસ્તાવેજો જમા ન થાય ત્યાં સુધી આ સ્થગિતતા અમલમાં રહે છે.
3. આવકવેરા રિટર્ન ફાઇલ કરવાની અંતિમ તારીખ: આવકવેરા વિભાગે એવા કરદાતાઓ માટે ટેક્સ રિટર્ન ફાઇલ કરવાની અંતિમ તારીખ લંબાવી છે, જેમના ખાતાનું ઓડિટ કરાવવું ફરજિયાત છે. આવા કરદાતાઓ માટે આકારણી વર્ષ 2026-27 માટે આવકવેરા રિટર્ન ફાઇલ કરવાની અંતિમ તારીખ 31 ઓક્ટોબરથી લંબાવીને 21 નવેમ્બર, 2026 કરવામાં આવી છે. આ મુદત વધારો માત્ર પાત્ર કરદાતાઓની શ્રેણીઓ માટે જ છે, તમામ વ્યક્તિઓ માટે નહીં.
4. વિકલાંગતા પેન્શનમાં વધારો: કેન્દ્રીય મંત્રીમંડળે તાજેતરમાં વિકલાંગતા પેન્શન સહાયનો વ્યાપ વધારવા માટેના ફેરફારોને મંજૂરી આપી છે. આમાં વિકલાંગતાની લઘુત્તમ મર્યાદા 80% થી ઘટાડીને 40% કરવી અને પાત્રતા માટેની લઘુત્તમ વય મર્યાદા દૂર કરવાનો સમાવેશ થાય છે. આ સુધારાઓ હેઠળ 80 વર્ષથી ઓછી ઉંમરના પાત્ર લાભાર્થીઓ માટે કેન્દ્રીય સહાય વધારીને રૂ. 375 પ્રતિ માસ અને 80 વર્ષ કે તેથી વધુ ઉંમરના લાભાર્થીઓ માટે રૂ. 625 પ્રતિ માસ કરવાની દરખાસ્ત છે. જોકે સુધારેલી કાર્યકારી માર્ગદર્શિકા હજુ સુધી બહાર પાડવામાં આવી નથી. તેથી આ ફેરફારો 1 નવેમ્બરથી અમલમાં આવે તેવી શક્યતા ઓછી છે. લાભાર્થીઓએ અમલીકરણ અંગેની સત્તાવાર વિગતોની રાહ જોવી જોઈએ.
5. PNB ક્રેડિટ કાર્ડ ફીમાં ફેરફાર: પંજાબ નેશનલ બેંક (PNB) 1 નવેમ્બરથી તેની ક્રેડિટ કાર્ડ સેવા શુલ્કમાં ફેરફાર લાગુ કરશે. નવી ફી માળખા હેઠળ પાત્ર 'વિઝા' અને 'રૂપે' ક્રેડિટ કાર્ડ્સ પર રિવોર્ડ પોઈન્ટ્સ રિડીમ કરવાની વિનંતીઓ માટે રૂ. 99નો ચાર્જ લાગશે. એક બિલિંગ સાયકલમાં રૂ. 50,000થી વધુના યુટિલિટી બિલ (જેમ કે વીજળી, પાણી વગેરેના બિલ) ચૂકવવા પર કુલ ચૂકવણી રકમના 1% જેટલી ફી વસૂલવામાં આવશે, જે પ્રતિ ટ્રાન્ઝેક્શન મહત્તમ રૂ. 2,000 સુધી મર્યાદિત રહેશે. બેંકે રોકડ ઉપાડ માટેની ફી અને મોડા પેમેન્ટ પરના ચાર્જમાં પણ સુધારો કર્યો છે. લાગુ પડતો GST અલગથી વસૂલવામાં આવશે. કાર્ડધારકોએ તેમના કાર્ડની શરતો અને શુલ્ક અંગે બેંકની વેબસાઇટ પરથી માહિતી મેળવવી જોઈએ.
6. FASTag સંબંધિત ફેરફાર: FASTag નિયમોમાં પણ ફેરફાર થઈ રહ્યા છે. આ ફેરફારો ટોલ પ્લાઝા પર ચૂકવવામાં આવતા ટોલ અને રિચાર્જ સંબંધિત પ્રક્રિયાઓને અસર કરી શકે છે. વાહનચાલકોએ તેમના FASTag રિચાર્જ અને બેલેન્સ અંગે સંબંધિત બેંક અથવા FASTag ઇશ્યુ કરનારી સંસ્થાની સત્તાવાર જાહેરાત તપાસવી જોઈએ.
7. GST નિયમોમાં ફેરફાર: ભારત સરકાર 1 નવેમ્બર, 2027થી ગુડ્સ એન્ડ સર્વિસીસ ટેક્સ (GST)ના કેટલાક નિયમોમાં રાહત આપવાની યોજના ધરાવે છે. આમાં વેચાણ પછી આપવામાં આવતી છૂટ (પોસ્ટ-સેલ ડિસ્કાઉન્ટ) અંગેની નવી જોગવાઈઓનો સમાવેશ થાય છે. વધુમાં, જે વ્યવસાયો 'ઇન્વર્ટેડ ડ્યુટી સ્ટ્રક્ચર' (જ્યાં કાચા માલ પરનો ટેક્સ દર તૈયાર ઉત્પાદન પરના ટેક્સ દર કરતા વધારે હોય છે)નો સામનો કરી રહ્યા છે, તેમને કામચલાઉ રિફંડ (પ્રોવિઝનલ રિફંડ) આપવાની પ્રક્રિયા ઝડપી બનાવવામાં આવશે. આ પગલાંની જાહેરાત અગાઉ 2026-2027ના બજેટમાં કરવામાં આવી હતી.