જો તમે 2 ઓક્ટોબરે ખરીદી કરવા, બહાર જવા કે રેસ્ટોરન્ટમાં જમવાનું આયોજન કર્યું હોય, તો ખિસ્સામાં થોડી રોકડ રાખીને નીકળો. કારણ કે દેશના કેટલાક વેપારી સંગઠનોએ આજે ‘નો UPI ડે’ પાળવાનું આહ્વાન કર્યું છે. જોકે, આ વિરોધ અંગે વેપારી સંગઠનોમાં મતભેદ છે — કેટલાક સંગઠનો ડિજિટલ પેમેન્ટ બંધ રાખવા મક્કમ છે, તો અન્ય સંગઠનો આ પગલામાંથી બહાર રહ્યા છે.
વાસ્તવમાં, ₹2,000થી વધુના વેપારી UPI પેમેન્ટ પર સૂચિત MDR (મર્ચન્ટ ડિસ્કાઉન્ટ રેટ) ચાર્જના વિરોધમાં ‘કોન્ફેડરેશન ઓફ ટ્રેડર્સ ઓફ ઇન્ડિયા’ (CTI)એ દુકાનદારોને UPI પેમેન્ટ ન લેવા અને ફક્ત રોકડ સ્વીકારવા વિનંતી કરી છે. CTIએ દુકાનોમાં લગાવેલા UPI ટર્મિનલ અને QR કોડ ઉપર કાળું કપડું ઢાંકી દેવાની પણ અપીલ કરી છે.
તો ચાલો જાણીએ, આજે ક્યાં માત્ર રોકડ ચાલવાની શક્યતા છે અને ક્યાં UPI સામાન્ય રીતે કામ કરશે.
ક્યાં માત્ર રોકડ સ્વીકારાય તેવી શક્યતા છે?
મોબાઇલ અને ઇલેક્ટ્રોનિક્સના વિક્રેતાઓ: મોબાઇલ ફોન વેચતા અનેક મોટા રિટેલ સંગઠનોએ આજે UPI પેમેન્ટનો બહિષ્કાર કરવાની જાહેરાત કરી છે. તેમણે QR કોડ ડિસ્પ્લે પર કાળું કપડું બાંધવાની યોજના પણ જાહેર કરી છે.
સ્થાનિક કાપડ અને ફૂટવેરના વેપારીઓ: ઇન્દોર, વડોદરા, સાસારામ અને ગાઝિયાબાદ જેવા શહેરોમાં કાપડ બજારો અને ફૂટવેરની દુકાનોએ સ્વેચ્છાએ ‘નો UPI, ઓન્લી કેશ’ના બોર્ડ લગાવ્યા છે.
સ્થાનિક રિટેલ બજારો: અમુક સંગઠનો સાથે જોડાયેલા વેપારીઓ આજે ₹2,000થી વધુની ખરીદી માટે UPIને બદલે રોકડ માંગી શકે છે.
રસ્તા કિનારેના સ્ટોલ અને ફેરિયાઓ: બેંગલુરુ જેવા કેટલાક શહેરોમાં નાના વિક્રેતાઓ ટેક્સની તપાસ અને GST નોટિસના ડરને કારણે ડિજિટલ પેમેન્ટ કરતાં રોકડને પ્રાધાન્ય આપી રહ્યા છે.
હોટેલ અને રેસ્ટોરન્ટ: આજે રેસ્ટોરન્ટમાં જવાનું હોય તો થોડી રોકડ સાથે રાખવી સારી. કેટલાક રેસ્ટોરન્ટ UPI સ્વીકારશે, પણ પેમેન્ટ સમયે મુશ્કેલીમાં ન ફસાવું હોય તો રોકડ સાથે રાખો.
ક્યાં UPI અને ડિજિટલ પેમેન્ટ સંપૂર્ણપણે કાર્યરત છે?
કરિયાણા, દૂધ અને ચાની દુકાનો: સ્થાનિક કરિયાણાની દુકાનો, ડેરીઓ અને નાના ઢાબા આ હડતાળમાં ભાગ લઈ રહ્યા નથી. CAIT (કોન્ફેડરેશન ઓફ ઓલ ઇન્ડિયા ટ્રેડર્સ) જેવા મુખ્ય વેપારી સંગઠનોએ દેશવ્યાપી UPI હડતાળ માટે કોઈ સત્તાવાર હાકલ કરી નથી.
સુપરમાર્કેટ અને મોલ્સ: રિલાયન્સ સ્માર્ટ, ડી-માર્ટ અને સ્ટાર બજાર જેવા મોટા રિટેલ આઉટલેટ્સ પર ડિજિટલ અને કાર્ડ પેમેન્ટ સામાન્ય રીતે ચાલુ રહેશે.
ઓનલાઇન એપ્સ અને બુકિંગ: ઝોમેટો, સ્વિગી, એમેઝોન, ફ્લિપકાર્ટ અને કેબ બુકિંગ જેવી સેવાઓમાં UPI હંમેશની જેમ કામ કરશે.
વ્યક્તિગત ટ્રાન્સફર (P2P): મિત્રો કે સંબંધીઓને પૈસા મોકલવાની પ્રક્રિયા પર કોઈ અસર થઈ નથી અને તે મફત છે.
નિષ્કર્ષમાં, આજે બધે જ UPI બંધ થઈ ગયું છે એવું ન માનો. મોટા રિટેલર્સ, ઓનલાઇન સેવાઓ અને કરિયાણાની દુકાનો પર ડિજિટલ પેમેન્ટ ચાલુ રહેવાની ધારણા છે. પણ સ્થાનિક બજારો, મોબાઇલ-ઇલેક્ટ્રોનિક્સની દુકાનો અને રેસ્ટોરન્ટમાં રોકડની માંગણી થઈ શકે છે. તેથી આજે ઘરની બહાર નીકળતી વખતે થોડી રોકડ સાથે રાખવી વ્યવહારુ રહેશે.