ઘણા લોકોને રાત્રે સૂતી વખતે પેટ કે છાતીમાં બળતરા અનુભવવા લાગે છે. કેટલાક લોકો આને સામાન્ય ગેસ કે એસિડિટી સમજીને નજરઅંદાજ કરી દે છે. પરંતુ જો આ સમસ્યા વારંવાર થઈ રહી હોય, તો તેનું કારણ સમજવું જરૂરી છે. રાત્રે જમવાનો સમય, ખોરાકની માત્રા અને સૂવાની રીત પણ પેટની બળતરાને વધારે છે. આ ઉપરાંત કેટલીક સ્વાસ્થ્ય સમસ્યાઓ પણ આનું કારણ બને છે. ચાલો જાણીએ તેના ત્રણ મુખ્ય કારણો.
ભોજન કર્યાના તરત પછી સૂઈ જવું અને ભારે ભોજન કરવું
રાત્રે પેટમાં બળતરા થવાનું સૌથી સામાન્ય કારણ એસિડ રિફ્લક્સ છે. તેમાં પેટનો એસિડ પાછો અન્નનળી તરફ આવવા લાગે છે. તેનાથી છાતી અને ગળામાં બળતરા અનુભવાય છે. ભોજન કર્યાના તરત પછી સૂઈ જવાથી આ સમસ્યા વધે છે, કારણ કે સૂઈ જવાથી એસિડને નીચે જવામાં મદદ મળતી નથી. આ ઉપરાંત રાત્રે વધુ તેલ, મરચું-મસાલા અને તળેલી વસ્તુઓ ખાવાથી પણ બળતરા વધે છે. વધુ માત્રામાં ભોજન કરવાથી પેટ ભરેલું રહે છે અને એસિડ રિફ્લક્સની સમસ્યા થાય છે. ચા, કોફી, ચોકલેટ અને કેટલાક ખાટા ખાદ્ય પદાર્થો પણ કેટલાક લોકોમાં બળતરા વધારે છે. તેથી રાત્રિનું ભોજન હળવું રાખો અને સૂવાના ઓછામાં ઓછા 3 કલાક પહેલાં જમી લો.
પેટમાં સોજો, અલ્સર કે હાઇટલ હર્નિયા હોવું
પેટના અંદરના પડમાં સોજાને ગેસ્ટ્રાઇટિસ કહેવાય છે. તેના કારણે પેટના ઉપરના ભાગમાં બળતરા, દુખાવો, ભારેપણું અને ઊલટી જેવું અનુભવાય છે. વળી, પેટ કે નાના આંતરડાના શરૂઆતના ભાગમાં ચાંદા પડવાથી પેપ્ટિક અલ્સરની સમસ્યા થાય છે. કેટલાક લોકોમાં અલ્સરનો દુખાવો રાત્રે કે ખાલી પેટ વધે છે. આનું કારણ એચ. પાઇલોરી નામનો બેક્ટેરિયા કે લાંબા સમય સુધી કેટલીક પેઇનકિલર દવાઓનો ઉપયોગ પણ હોઈ શકે છે. આ ઉપરાંત હાઇટલ હર્નિયા પણ રાત્રે બળતરાનું કારણ બને છે. આ સ્થિતિમાં પેટનો ઉપરનો ભાગ ડાયાફ્રામના એક ભાગમાંથી થઈને છાતી તરફ આવી જાય છે. તેનાથી કેટલાક લોકોમાં એસિડ રિફ્લક્સ વધી જાય છે. તેના કારણે છાતીમાં બળતરા, ખાટા ઓડકાર અને ખોરાક પાછો ગળા સુધી આવવા જેવી સમસ્યા થાય છે.
રાત્રે પેટની બળતરાથી બચવા માટે શું કરવું?
રાત્રે પેટની બળતરા ઓછી કરવા માટે સૂવાના ઓછામાં ઓછા 3 કલાક પહેલાં ભોજન કરી લો. રાત્રિનું ભોજન હળવું રાખો અને ખૂબ વધારે તળેલી કે મસાલેદાર વસ્તુઓ ખાવાથી બચો. ભોજન કર્યા પછી તરત જ પથારીમાં ન જાવ, પરંતુ થોડી વાર ચાલો. જો સૂઈ જવાથી બળતરા વધતી હોય, તો પથારીના માથા તરફના ભાગને થોડો ઊંચો રાખો. વારંવાર થતી સમસ્યાને માત્ર ઘરેલુ ઉપાયોથી દબાવવાને બદલે ડોક્ટરને બતાવો. જો પેટ કે છાતીમાં બળતરા સતત બનેલી રહે છે, ગળવામાં તકલીફ થાય છે, વારંવાર ઊલટી આવે છે કે વગર કારણે વજન ઘટી રહ્યું છે, તો તપાસ કરાવો.
અસ્વીકરણ: આ માહિતી રિસર્ચ સ્ટડીઝ અને નિષ્ણાતોના અભિપ્રાય પર આધારિત છે. આને મેડિકલ સલાહનો વિકલ્પ ન માનવો. કોઈ પણ નવી પ્રવૃત્તિ કે કસરત અપનાવતા પહેલા તમારા ડોક્ટર કે સંબંધિત નિષ્ણાતની સલાહ જરૂર લો.