આજકાલ મોટા ભાગના લોકો દિવસભર સ્માર્ટફોનનો ઉપયોગ કરે છે અને રાત્રે સૂતી વખતે પણ ફોન વાપરતા રહે છે. બેટરી ઓછી થાય ત્યારે ઘણા લોકો સૂતા પહેલાં ફોન ચાર્જિંગમાં મૂકી દે છે, જેથી સવારે ઊઠતાં ફોન સંપૂર્ણ ચાર્જ થયેલો મળે. પરંતુ આ આદત કેટલાક સંજોગોમાં જોખમી બની શકે છે.
ઘણા લોકો માને છે કે આખી રાત ચાર્જિંગમાં રાખવાથી ફક્ત બેટરીની ક્ષમતા ઘટે છે. પરંતુ ખામીયુક્ત બેટરી, નબળી ગુણવત્તાવાળું ચાર્જર, ક્ષતિગ્રસ્ત કેબલ અને વધુ પડતી ગરમીના કારણે આગ લાગવા જેવી ઘટનાઓ પણ બની શકે છે. જો ચાર્જિંગમાં મૂકેલો ફોન પથારીમાં હોય અને તેમાં આગ લાગે, તો વ્યક્તિને ગંભીર નુકસાન થઈ શકે છે.
આજકાલના ઘણા સ્માર્ટફોનમાં બેટરી સંપૂર્ણ ચાર્જ થયા પછી ચાર્જિંગ નિયંત્રિત કરતી ટેક્નોલોજી હોય છે. તેનો અર્થ એ નથી કે ફોનને કોઈપણ સ્થિતિમાં આખી રાત ચાર્જિંગમાં રાખવો સંપૂર્ણપણે સુરક્ષિત છે. ચાર્જિંગ દરમિયાન કેટલીક એપ્લિકેશન, વાઇ-ફાઇ અને નોટિફિકેશન સક્રિય રહી શકે છે. ફોનમાં સુરક્ષા વ્યવસ્થા હોવા છતાં ખરાબ ચાર્જર, ક્ષતિગ્રસ્ત બેટરી અથવા વધુ પડતી ગરમી જોખમ ઊભું કરી શકે છે.
લાંબા સમય સુધી વધુ ગરમીના સંપર્કમાં રહેવાથી લિથિયમ-આયન બેટરીની ક્ષમતા ઘટી શકે છે. ફોન વારંવાર ગરમ થતો હોય અથવા બેટરી ફૂલેલી દેખાય તો તેને અવગણવો નહીં.
ઘણા લોકો રાત્રે ચાર્જિંગમાં મૂકેલા ફોનને ગાદલા, ધાબળા કે તકિયા નીચે રાખે છે. આ આદત જોખમી બની શકે છે. ચાર્જિંગ દરમિયાન ફોનમાં ગરમી ઉત્પન્ન થાય છે અને ધાબળા કે તકિયા નીચે રાખવાથી ગરમી બહાર નીકળવામાં અવરોધ ઊભો થાય છે, જેથી ફોન વધુ ગરમ થઈ શકે છે.
જો બેટરી ક્ષતિગ્રસ્ત હોય અથવા ચાર્જર અને કેબલમાં ખામી હોય, તો આગ લાગવાનું જોખમ વધી શકે છે. બેટરીનું તાપમાન ખૂબ વધી જાય અને અંદરની રાસાયણિક પ્રક્રિયા નિયંત્રણ બહાર જાય તો તેને 'થર્મલ રનઅવે' કહેવામાં આવે છે. આ સ્થિતિમાં બેટરીમાંથી ધુમાડો નીકળવો, આગ લાગવી કે બેટરી ફાટવા જેવી ગંભીર ઘટના બની શકે છે. તેથી ફોનને ચાર્જિંગ દરમિયાન હંમેશાં સપાટ અને સખત સપાટી પર રાખવો જોઈએ અને ગાદલા, તકિયા કે ધાબળા નીચે રાખવાનું ટાળવું જોઈએ.
ફોન ચાર્જ કરતી વખતે આ બાબતોનું ધ્યાન રાખો:
1. સૂતા પહેલાં ચાર્જિંગ પૂર્ણ કરો: શક્ય હોય તો સૂતા પહેલાં ફોન ચાર્જ કરી લો અથવા સવારે જાગ્યા પછી ચાર્જ કરો.
2. યોગ્ય ચાર્જરનો ઉપયોગ કરો: ફોન સાથે સુસંગત અને વિશ્વસનીય કંપનીનું ચાર્જર તથા કેબલ વાપરો.
3. ફોનને ખુલ્લી જગ્યાએ રાખો: ચાર્જિંગ દરમિયાન ફોનને ગાદલા, તકિયા કે ધાબળા નીચે ન રાખો.
4. ફોન વધુ ગરમ થાય તો સાવધાન રહો: ચાર્જિંગ દરમિયાન ફોન અસામાન્ય રીતે ગરમ થાય તો ચાર્જિંગ બંધ કરો અને કારણની તપાસ કરાવો.
5. બેટરી ફૂલી ગઈ હોય તો ઉપયોગ બંધ કરો: બેટરી ફૂલી ગઈ હોય અથવા ફોનને નુકસાન થયું હોય તો તેનો ઉપયોગ અને ચાર્જિંગ ટાળો. અધિકૃત સર્વિસ સેન્ટરનો સંપર્ક કરો.
6. ચાર્જિંગ દરમિયાન ફોનનું કવર ઉતારવું જરૂરી છે? દરેક ફોન માટે કવર ઉતારવું ફરજિયાત નથી. જોકે, ફોન વધુ ગરમ થતો હોય અથવા ઉત્પાદકની સૂચનામાં જણાવાયું હોય તો કવર ઉતારીને ચાર્જ કરવો યોગ્ય છે.
7. બેટરીને યોગ્ય રીતે ચાર્જ કરો: ફોનની બેટરીને લાંબા સમય સુધી સારી સ્થિતિમાં રાખવા માટે ઉત્પાદકની ભલામણોનું પાલન કરો. ઘણા ફોનમાં 80 ટકા સુધી ચાર્જ કરવાની મર્યાદા નક્કી કરવાની સુવિધા પણ હોય છે.
8. ક્ષતિગ્રસ્ત કેબલનો ઉપયોગ ન કરો: ચાર્જિંગ કેબલ કપાઈ ગયો હોય, ઍડપ્ટર તૂટેલું હોય અથવા પ્લગ ઢીલો હોય તો તેનો ઉપયોગ ન કરો.