નેપાળમાં આવેલા વિનાશક પૂર અને ભૂસ્ખલનને કારણે 300 થી વધુ ભારતીય નાગરિકો ગુમ થયા હોવાના સમાચાર છે. આ દુર્ઘટના પછી ભારત સરકાર અને નેપાળ સરકાર દ્વારા રાહત અને બચાવ કામગીરી ઝડપથી ચલાવવામાં આવી રહી છે. ગુમ થયેલા લોકોના રાજ્યવાર આંકડા હજુ સત્તાવાર રીતે જાહેર થયા નથી, પરંતુ પ્રારંભિક માહિતી મુજબ બિહાર, ઉત્તર પ્રદેશ, ઉત્તરાખંડ અને પશ્ચિમ બંગાળના લોકો સૌથી વધુ અસરગ્રસ્ત છે.
નેપાળમાં ચાલુ મોન્સૂનની મોસમ દરમિયાન અતિભારે વરસાદને કારણે ઘણા જિલ્લાઓમાં નદીઓ ઉભરાઈ ગઈ છે, ગામડાઓ જળસમાધિ થઈ ગયા છે અને ભૂસ્ખલનની ઘટનાઓએ વિનાશ સર્જ્યો છે. સ્થાનિક વહીવટીતંત્રના જણાવ્યા અનુસાર, આ આફતમાં અત્યાર સુધી ઘણા લોકોએ જીવ ગુમાવ્યા છે અને સેંકડો લાપતા છે. ગુમ થયેલા લોકોમાં ભારતીય પ્રવાસીઓ અને સ્થાનિક રોજગારી કરવા માટે નેપાળ ગયેલા ભારતીય મજૂરોનો સમાવેશ થાય છે.
ભારત સરકારના વિદેશ મંત્રાલયે જણાવ્યું છે કે, કાઠમંડુમાં આવેલા ભારતીય દૂતાવાસ સાથે સતત સંપર્કમાં છે. દૂતાવાસ દ્વારા ગુમ ભારતીયોની માહિતી એકત્ર કરવામાં આવી રહી છે અને તેમના પરિવારજનો સાથે સંન્મુખતા કરવામાં આવી રહી છે. આ ઉપરાંત મદદ માટે હેલ્પલાઈન નંબર પણ જાહેર કરવામાં આવ્યા છે. ભારતીય વિદેશ મંત્રી કાર્યાલય દ્વારા કહેવામાં આવ્યું છે કે, જો કોઈ ભારતીય નાગરિક ગુમ થયો હોય અથવા તેમને મદદની જરૂર હોય તો તેઓ દૂતાવાસનો સંપર્ક કરી શકે છે.
રાજ્ય સરકારો પણ પોતાના રાજ્યના ગુમ થયેલા લોકોની યાદી તૈયાર કરી રહી છે. બિહાર, ઉત્તર પ્રદેશ અને પશ્ચિમ બંગાળ જેવા રાજ્યોએ પોતાના રાહત વિભાગ દ્વારા નેપાળમાં ફસાયેલા અને ગુમ લોકો માટે કંટ્રોલ રૂમો શરૂ કર્યા છે. જો કે, હજુ સુધી કોઈ નક્કર આંકડો સામે આવ્યો નથી કે કયા રાજ્યના કેટલા લોકો ગુમ છે. સરકારી સૂત્રોના જણાવ્યા મુજબ, જેમ જેમ વધુ માહિતી મળશે તેમ તેમ તમામ રાજ્યોના નામ અને સંખ્યા જાહેર કરવામાં આવશે.
બચાવ કામગીરીમાં નેપાળી સૈન્ય અને સ્થાનિક સંસ્થાઓ ઉપરાંત ભારતીય ટીમો પણ સહયોગ આપી રહી છે. નેપાળ સરકારે ભારત સરકાર પાસે મદદ માંગી છે, જેના જવાબમાં ભારતે રાહત સામગ્રી અને તબીબી ટીમો મોકલવાની તૈયારી બતાવી છે. આ ઉપરાંત, ભારતીય વાયુસેના દ્વારા પણ બચાવ કામગીરીમાં મદદ કરવા માટે હેલિકોપ્ટર મોકલવાની યોજના છે.
આ દુર્ઘટનાએ ફરી એકવાર દક્ષિણ એશિયામાં પૂર જેવી કુદરતી આફતો માટે વધુ સજ્જતાની જરૂરિયાત પર ભાર મૂક્યો છે. નેપાળ દર વર્ષે મોન્સૂન સિઝનમાં પૂર અને ભૂસ્ખલનનો સામનો કરે છે, પરંતુ આ વર્ષે વરસાદે ગત રેકોર્ડ તોડ્યા છે. નિષ્ણાતોના મતે, આ ઘટનાએ આપણા પડોશી દેશો સાથે મળીને આફત વ્યવસ્થાપનની તૈયારી અને આંતરરાષ્ટ્રીય સહયોગ વધારવાની જરૂરિયાત દર્શાવી છે.
ભારતીય વિદેશ મંત્રાલયની સૂચનાઓ અનુસાર, નેપાળમાં ફસાયેલા ભારતીય નાગરિકો માટે વિશેષ મદદરૂપ ટીમો બનાવવામાં આવી છે. જે લોકોના સંબંધીઓ ગુમ છે તેઓ દૂતાવાસના જાહેર કરેલા નંબરો પર સંપર્ક કરી શકે છે. સરકાર દ્વારા ગુમ થયેલા લોકોના પરિવારજનોને આર્થિક સહાય અને કાનૂની સહાય પણ આપવામાં આવશે.
આ ઘટનાની ગંભીરતાને ધ્યાનમાં રાખીને ભારત સરકાર દ્વારા સંસદમાં પણ આ મુદ્દો ઉઠાવવામાં આવ્યો છે. વિપક્ષી નેતાઓએ સરકાર પાસે વિગતવાર માહિતી માંગી છે અને ગુમ થયેલા લોકોની શોધખોળ માટે સંપૂર્ણ પ્રયાસ કરવાની માગ કરી છે. વિદેશ મંત્રાલય દ્વારા આશ્વાસન આપવામાં આવ્યું છે કે, દરેક ભારતીયને બચાવવા માટે શક્ય તમામ પ્રયાસો કરવામાં આવશે.
હાલમાં, નેપાળમાં હવામાન વિભાગે આગામી 24 કલાકમાં વધુ વરસાદની આગાહી કરી છે, જેના કારણે બચાવ કામગીરીને પડકારોનો સામનો કરવો પડી શકે છે. આથી તમામ સંસ્થાઓને એલર્ટ રહેવા અને મહત્તમ સાવધાની રાખવા જણાવવામાં આવ્યું છે. અમે આ ઘટનાની વધુ માહિતી સત્તાવાર સૂત્રો પાસેથી મળતાની સાથે જ આપવાનું ચાલુ રાખીશું.