નેપાળના ગોરખા જિલ્લામાં બુધી ગંડકી નદીમાં અચાનક પૂર આવતાં ભારે નુકસાન થયું છે. પૂરને કારણે ત્રણ પુલ ધોવાઈ ગયા છે અને અનેક વિસ્તારોમાં રસ્તાઓને નુકસાન પહોંચ્યું છે. ઘણા ઘરોમાં પાણી ઘૂસી જતાં સ્થાનિક લોકોની મુશ્કેલીઓ વધી છે.
નેપાળના આપત્તિ વ્યવસ્થાપન વિભાગના જણાવ્યા અનુસાર, ચુમનુબ્રી ગ્રામીણ નગરપાલિકાના વોર્ડ નંબર 6માં અચાનક પૂર જેવી સ્થિતિ સર્જાઈ હતી. પોલીસના જણાવ્યા મુજબ, ચુમનુબ્રી-6 વિસ્તારમાં લોકપા અને ચુમલિંગ વચ્ચે પહાડ પરથી પડેલા કાદવ અને ખડકોને કારણે નદીના પ્રવાહમાં અવરોધ ઊભો થયો હતો. ત્યારબાદ નદીના પાણીનો પ્રવાહ અચાનક વધતાં આસપાસના વિસ્તારોમાં પૂર આવ્યું હતું. આ ઘટનાને પગલે અનેક સ્થળોએ રસ્તાઓને નુકસાન થયું છે અને રહેણાક વિસ્તારોમાં પણ પાણી ઘૂસી ગયાં છે.
પૂરના કારણે ચુમનુબ્રી-3 વિસ્તારમાં ન્યાકચેત અને સિરદીબાસને જોડતો જૂનો ઝૂલતો પુલ ધોવાઈ ગયો હતો. આ ઉપરાંત, ધારચે-5 વિસ્તારમાં માચાખોલા અને કેરોજાને જોડતો બીજો ઝૂલતો પુલ પણ પૂરના પાણીમાં તણાઈ ગયો હતો. અરુઘાટના વોર્ડ નંબર 2 અને 3ને જોડતો સોટી લોખંડનો પુલ પણ ધરાશાયી થયો છે. આ પુલોને નુકસાન પહોંચતાં સ્થાનિક વિસ્તારો વચ્ચેની અવરજવરને અસર થઈ છે.
માચાખોલાના નીચાણવાળા વિસ્તારમાં પાંચથી સાત ઘરોમાં પાણી ઘૂસી ગયાં છે, જ્યારે ધારચે-3ના સલેરિ વિસ્તારમાં 20થી 22 ઘરો પર જોખમ ઊભું થયું છે. વહીવટી તંત્રએ નદી કિનારે રહેતા લોકોને તાત્કાલિક સુરક્ષિત સ્થળે જવા અને ઊંચાણવાળા વિસ્તારોમાં આશરો લેવા અપીલ કરી છે. પૂરના પાણી સંપૂર્ણપણે ઓસરે નહીં ત્યાં સુધી લોકોને સાવધાની રાખવા સૂચના આપવામાં આવી છે. હાલ અસરગ્રસ્ત વિસ્તારોમાં બચાવ અને રાહત કામગીરી ચાલી રહી છે.
નેપાળમાં અગાઉ ઓગસ્ટ મહિનામાં આવેલા વિનાશક પૂરે પણ ભારે તબાહી મચાવી હતી. 26 ઓગસ્ટે ભોટેકોશી નદીમાં આવેલા પૂરને કારણે જાનમાલ અને માળખાગત સુવિધાઓને મોટું નુકસાન થયું હતું. આ આપત્તિમાં 1,400થી વધુ લોકોનાં મોત અને 6,000થી વધુ લોકો ગુમ થયાના આંકડા દર્શાવવામાં આવ્યા છે. જોકે, આ આંકડાઓની સ્વતંત્ર પુષ્ટિ જરૂરી છે.
વિશ્વ બેંકના અહેવાલનો ઉલ્લેખ કરતી વિગતો અનુસાર, આ પૂરને કારણે નેપાળને અંદાજે 1.66 અબજ અમેરિકન ડૉલરનું સીધું આર્થિક નુકસાન થયું હતું. નુકસાનનો મોટો હિસ્સો માળખાગત સુવિધાઓ સાથે સંકળાયેલો હતો. પૂરથી વીજળી પરિયોજનાઓ, રસ્તાઓ અને પુલોને અસર થઈ હતી. 281 મેગાવોટની કુલ ક્ષમતાવાળા આઠ કાર્યરત વીજ પ્રોજેક્ટ્સ તેમજ 388 મેગાવોટની ક્ષમતાવાળા ચાર નિર્માણાધીન પ્રોજેક્ટ્સ પ્રભાવિત થયાના અહેવાલો પણ સામે આવ્યા હતા. ગાલ્ચી-બેત્રાવતી-રસુવાગઢી માર્ગ અને પૃથ્વી હાઇવેના કેટલાક ભાગોને નુકસાન પહોંચ્યું હતું. આ ઉપરાંત, 48 ઝૂલતા પુલ અને 31 વાહન પુલને પણ અસર થઈ હોવાનું જણાવાયું હતું.
નેપાળમાં વારંવાર સર્જાતી પૂર અને ભૂસ્ખલનની ઘટનાઓને પગલે હિમાલયના વિસ્તારોમાં વધતા કુદરતી જોખમો અંગે ચિંતા વધી રહી છે. નેપાળના વડાપ્રધાન બાલેન શાહે સંયુક્ત રાષ્ટ્ર મહાસભામાં હિમાલય પર હવામાન પરિવર્તનની અસરોનો મુદ્દો ઉઠાવ્યો હતો. તેમણે ઓગસ્ટમાં આવેલી આપત્તિ બાદ ભારત અને ચીન તરફથી મળેલી સહાય બદલ આભાર પણ વ્યક્ત કર્યો હતો.
શાહના જણાવ્યા અનુસાર, વધતું તાપમાન પર્વતીય વિસ્તારોમાં બરફ અને થીજી ગયેલી જમીન પર અસર કરી રહ્યું છે, જેના કારણે ખડકો પડવા, ભૂસ્ખલન અને અચાનક પૂર જેવી ઘટનાઓનું જોખમ વધી શકે છે. નેપાળમાં તાજેતરમાં બુધી ગંડકી નદીમાં આવેલા પૂરે ફરી એકવાર પર્વતીય વિસ્તારોમાં કુદરતી આપત્તિઓ સામેની તૈયારી અને સમયસર ચેતવણી વ્યવસ્થાના મહત્વને ઉજાગર કર્યું છે.