હાલમાં જ એક ફોટો ચર્ચામાં છે. તેમાં એક યુવતીએ ખોપરી અને 'વન પીસ' લખેલી ટી-શર્ટ પહેરી છે. આ ટી-શર્ટ પહેરનારી યુવતી છે નેહા બોરા, જે AISA (ઓલ ઇન્ડિયા સ્ટુડન્ટ્સ એસોસિએશન)ની પ્રમુખ છે. પણ આ ટી-શર્ટ માત્ર એક ફેશન નથી. આ ખોપરી અને 'વન પીસ' શબ્દ દુનિયાભરમાં ચાલી રહેલા જેન-ઝી વિરોધ પ્રદર્શનો સાથે જોડાયેલા છે. આજના એક્સપ્લેનરમાં આપણે સમજીશું કે આ ખોપરીવાળો ધ્વજ શું છે, તે ક્યાંથી આવ્યો અને તે વિરોધનું પ્રતીક કેમ બન્યો.
પહેલા સમજીએ આ ધ્વજનો ઇતિહાસ. 17મી સદીમાં સમુદ્રી લૂંટારાઓ (પાઇરેટ્સ) પોતાના જહાજો પર ધ્વજ લગાવતા હતા. શરૂઆતમાં તેઓ પોતાની ઓળખ છુપાવવા માટે કોઈ પણ દેશનો ધ્વજ લગાવતા, જેથી બીજા જહાજની નજીક જઈ લૂંટી શકે. પણ જ્યાં લૂંટારાઓનો દબદબો હતો, ત્યાં તેઓ કાળો ધ્વજ ફરકાવતા. આ કાળો ધ્વજ ચેતવણી હતી કે હવે તમારા પર હુમલો થશે. જો જહાજ શરણાગતિ સ્વીકારી લે, તો તેને છોડી દેવામાં આવતું. પણ જો ચેતવણીની અવગણના થાય, તો કાળા ધ્વજની જગ્યાએ લાલ ધ્વજ ફરકાવવામાં આવતો. લાલ ધ્વજનો અર્થ હતો—હવે જીવલેણ હુમલો થશે અને જહાજ લૂંટવામાં આવશે.
1687માં પહેલીવાર એક ફ્રેન્ચ જહાજની લોગબુકમાં લાલ ધ્વજ પર ખોપરી અને હાડકાંનું નિશાન જોવા મળ્યું. ઇતિહાસકારો માને છે કે 1700માં ફ્રેન્ચ સમુદ્રી લૂંટારા ઇમેન્યુઅલ વિનએ પહેલીવાર આ ધ્વજ વાપર્યો. પણ 1710 સુધીમાં લાલ ધ્વજ ચલણમાંથી નીકળી ગયો. ત્યાર બાદ બ્રિટિશ લૂંટારા રિચર્ડ વર્લી અને આઇરિશ લૂંટારા એડવર્ડ ઇંગ્લેન્ડે કાળા ધ્વજ પર સફેદ ખોપરીવાળો ધ્વજ વાપરવાનું શરૂ કર્યું. એવું માનવામાં આવે છે કે અંગ્રેજ લૂંટારા કેપ્ટન જૉન 'કેલિકો જેક' રૅકહમે આ કાળા ધ્વજને લૂંટારાઓના ધ્વજ તરીકે ઓળખ અપાવી. આ ધ્વજને 'જૉલી રૉજર' કહેવાય છે. તેનો અર્થ શેતાન કે ભટકતો સમુદ્રી લૂંટારો એવો થાય છે.
હવે આવીએ 'વન પીસ' પર. 1997માં જાપાની કાર્ટૂનિસ્ટ ઇચિરો ઓડાએ 'વન પીસ' નામની મંગા (જાપાની કોમિક્સ) શરૂ કરી. તે સાપ્તાહિક શોનેન જમ્પમાં પ્રકાશિત થતી. આ વાર્તામાં સમુદ્રી લૂંટારાઓના દરેક ટોળાનું પોતાનું ધ્વજ હોય છે. મુખ્ય પાત્ર છે મંકી ડી. લૂફી, જે ખુશમિજાજ છોકરો છે. એક જાદુઈ ફળ ખાધા પછી તેનું શરીર રબરની જેમ ખેંચાય છે. લૂફી 'વન પીસ' નામનો ખજાનો શોધવા માંગે છે અને દુનિયાનો સૌથી મોટો પાઇરેટ કિંગ બનવા માંગે છે. તેના જહાજનું નામ 'ગોઇંગ મેરી' છે, જેના પર 'જૉલી રૉજર' ધ્વજ લહેરાય છે. લૂફીના સાથી લૂંટારાઓ ખોપરીવાળી ટોપી પહેરે છે, જેના ઉપર સ્ટ્રો (ઘાસ) હોય છે. તેમના જૂથનું નામ છે—સ્ટ્રો હેટ પાઇરેટ્સ.
વન પીસની વાર્તામાં સ્ટ્રો હેટ પાઇરેટ્સ લૂંટારુઓ છે, પણ વિલન નથી. તેમના દુશ્મન છે ક્રૂર શાસકોવાળી 'ગ્લોબલ ગવર્નમેન્ટ', જે સત્ય છુપાવે છે અને અસંમતિના અવાજને દબાવે છે. લૂફી અને તેના મિત્રો આ સરકારનો ખુલ્લેઆમ વિરોધ કરે છે અને ભ્રષ્ટ અધિકારીઓ સામે લડે છે. 2022 સુધીમાં દુનિયાભરમાં વન પીસની 51 કરોડથી વધુ નકલો વેચાઈ ચૂકી છે. ગિનેસ બુકમાં એક લેખક દ્વારા લખાયેલી કોમિક્સનો આ સૌથી મોટો રેકોર્ડ છે. 1999થી તેના પર એનિમે સિરીઝ પણ ચાલી રહી છે, જેના 1100થી વધુ એપિસોડ આવી ચૂક્યા છે. 2023માં નેટફ્લિક્સ પર તેનો લાઇવ-એક્શન શો પણ આવ્યો.
2023થી દુનિયાના અનેક દેશોમાં વિરોધ પ્રદર્શનોમાં કાળા કપડા પર ખોપરીવાળો સ્ટ્રો હેટ પાઇરેટ્સનો ધ્વજ જોવા મળે છે. ઇન્ડોનેશિયા, નેપાળ, ફિલિપાઇન્સ અને ફ્રાન્સ સુધીના વિરોધમાં આ ધ્વજ વપરાયો છે. યુવાનો આ ધ્વજ દ્વારા સરકાર સામે અસંતોષ વ્યક્ત કરે છે. આ ધ્વજ જેન-ઝી માટે બળવાનું પ્રતીક બની ગયો છે. નેહા બોરાએ પણ આ ટી-શર્ટ પહેરીને આ જ સંદેશ આપવાનો પ્રયાસ કર્યો છે. તે દર્શાવે છે કે યુવાનો હવે પોતાની અસંમતિ દર્શાવવા માટે નવા પ્રતીકોનો ઉપયોગ કરી રહ્યા છે.