નેશનલ એલિજિબિલિટી કમ ટેસ્ટ (NEET) યુજી પરીક્ષામાં ઉંમર અને પ્રયાસોની મર્યાદા અંગે ફરી ચર્ચા શરૂ થઈ છે. હાલમાં આ પરીક્ષામાં ભાગ લેવા માટે કોઈ મહત્તમ ઉંમર મર્યાદા નથી અને ઉમેદવારો ગમે તેટલી વખત પરીક્ષા આપી શકે છે. આ કારણે 70 વર્ષથી વધુ ઉંમરના લોકો પણ NEET યુજી પરીક્ષામાં બેસી રહ્યા છે.
શિક્ષણ, મહિલા, બાળકો, યુવા અને રમતગમત સંબંધિત સંસદીય સ્થાયી સમિતિએ નેશનલ ટેસ્ટિંગ એજન્સી (NTA)માં સુધારા અંગે તેનો 382મો અહેવાલ રજૂ કર્યો છે. આ અહેવાલમાં સમિતિએ શિક્ષણ મંત્રાલયને આરોગ્ય અને પરિવાર કલ્યાણ મંત્રાલય તથા અન્ય સંબંધિત પક્ષો સાથે ચર્ચા કરીને NEET યુજી સહિતની મુખ્ય પરીક્ષાઓ માટે ઉંમર અને પ્રયાસોની યોગ્ય મર્યાદા નક્કી કરવાની શક્યતાઓ પર વિચાર કરવા જણાવ્યું છે.
હાલમાં NEET યુજીમાં ઉંમર કે પ્રયાસોની કોઈ મર્યાદા નથી, જ્યારે JEE એડવાન્સ્ડ પરીક્ષામાં ઉંમરના આધારે પાત્રતા નક્કી થાય છે અને ઉમેદવારો સતત બે વર્ષમાં વધુમાં વધુ બે વખત જ પરીક્ષા આપી શકે છે.
NEET યુજીમાં ઉંમર અને પ્રયાસોની મર્યાદાનો મુદ્દો અગાઉ પણ ચર્ચામાં આવ્યો છે. વર્ષ 2017માં કેન્દ્ર સરકારે પરીક્ષા માટે વધુમાં વધુ ત્રણ પ્રયાસોનો નિયમ લાગુ કર્યો હતો અને સામાન્ય વર્ગના ઉમેદવારો માટે 25 વર્ષ તથા અનામત વર્ગના ઉમેદવારો માટે 30 વર્ષની મહત્તમ ઉંમર મર્યાદા નક્કી કરી હતી.
જોકે, બાદમાં આ મુદ્દો સુપ્રીમ કોર્ટમાં પહોંચ્યો હતો. કોર્ટે સુનાવણી દરમિયાન 25 વર્ષ કે તેથી વધુ ઉંમરના ઉમેદવારોને NEET યુજી 2019 માટે કામચલાઉ ધોરણે અરજી કરવાની મંજૂરી આપી હતી. ત્યારબાદ નેશનલ મેડિકલ કમિશન (NMC)એ માર્ચ 2022માં NEET યુજી માટેની મહત્તમ ઉંમર મર્યાદા દૂર કરી હતી. ત્યારથી ઉમેદવારો માટે કોઈ મહત્તમ ઉંમર મર્યાદા લાગુ નથી.
સંસદીય સમિતિએ NEET યુજીની પરીક્ષા પદ્ધતિમાં ફેરફાર અંગે પણ મહત્ત્વપૂર્ણ સૂચનો કર્યા છે. સમિતિએ પરીક્ષાને પેન-પેપર મોડમાંથી કમ્પ્યુટર આધારિત ટેસ્ટ (CBT) મોડમાં બદલવાની યોજનાને સમર્થન આપ્યું છે, પરંતુ સ્પષ્ટ કર્યું છે કે આ ફેરફાર લાગુ કરતાં પહેલાં જરૂરી માળખાકીય સુવિધાઓ તૈયાર થવી જોઈએ.
અહેવાલમાં ખાસ કરીને ટિયર-2 અને ટિયર-3 શહેરો તથા ગ્રામીણ વિસ્તારોમાં સુરક્ષિત પરીક્ષા કેન્દ્રોની વ્યવસ્થા પર ભાર મૂકવામાં આવ્યો છે. સમિતિએ સૂચન કર્યું છે કે NEET યુજી માટેના તમામ પરીક્ષા કેન્દ્રો કેન્દ્ર કે રાજ્ય સરકારની માલિકીનાં હોવાં જોઈએ, કારણ કે ખાનગી સંસ્થાઓને પેટા-કરાર પર પરીક્ષા કેન્દ્ર તરીકે વાપરવાથી પરીક્ષાની સુરક્ષા નબળી પડી શકે છે.
સંસદીય સમિતિએ ઉંમર અને પ્રયાસોની મર્યાદા નક્કી કરવાની શક્યતાઓ પર વિચાર કરવાની ભલામણ કરી છે, પરંતુ આ અંગે હજુ સુધી કોઈ નવો નિયમ લાગુ કરવામાં આવ્યો નથી. આથી હાલમાં NEET યુજી પરીક્ષા માટે મહત્તમ ઉંમર અને પ્રયાસોની સંખ્યા અંગે અગાઉની વ્યવસ્થા યથાવત્ છે. ભવિષ્યમાં નિયમોમાં ફેરફાર થશે કે નહીં તે કેન્દ્ર સરકાર અને સંબંધિત સત્તાવાળાઓના નિર્ણય પર નિર્ભર રહેશે.