શારદીય નવરાત્રીમાં મા અંબાના નવ સ્વરૂપોની ઉપાસના થાય છે. આ વર્ષે મહાઅષ્ટમી અને મહાનવમીની પૂજા 19 ઓક્ટોબર 2026ના રોજ કરવામાં આવશે, જ્યારે 20 ઓક્ટોબરે વિજયાદશમી (દશેરા) ઉજવાશે. આ બંને પવિત્ર તિથિઓ પર ભક્તો મા અંબાની આરાધના, હવન અને કન્યા પૂજન કરે છે. સાથે જ દીપ પ્રગટાવવાનું પણ વિશેષ મહત્વ છે. ધાર્મિક માન્યતા અનુસાર શ્રદ્ધાપૂર્વક દીવો પ્રગટાવવાથી પરિવારમાં સુખ, શાંતિ અને ખુશહાલી જળવાઈ રહે છે.
દીવાને શુભતા, પ્રકાશ અને સકારાત્મક ઊર્જાનું પ્રતીક માનવામાં આવે છે. અષ્ટમી અને નવમીના દિવસે ઘરના મુખ્ય દ્વાર, તુલસી અને તિજોરી જેવા પવિત્ર સ્થળો પર દીવો પ્રગટાવીને પરિવારની ઉન્નતિ માટે પ્રાર્થના કરવામાં આવે છે. આ ઉપરાંત દીપદાનને ગ્રહશાંતિ અને વાસ્તુદોષ નિવારણ સાથે પણ જોડવામાં આવે છે. આવો જાણીએ, આ બંને દિવસોમાં કયા પાંચ સ્થળોએ દીવો પ્રગટાવવો શુભ માનવામાં આવે છે.
1. ઘરના મુખ્ય દરવાજા પર
અષ્ટમી અને નવમીની સાંજે ઘરના મુખ્ય પ્રવેશદ્વાર પર દીવો પ્રગટાવવો શુભ ગણાય છે. માન્યતા અનુસાર, મુખ્ય દ્વાર પર દીપ પ્રગટાવવાથી ઘરમાં નકારાત્મક ઊર્જા પ્રવેશતી નથી અને સુખ-સમૃદ્ધિ આવે છે. દીવો એવી સુરક્ષિત જગ્યાએ મૂકવો જોઈએ જ્યાંથી આવવા-જવામાં અડચણ ન થાય અને આગનું જોખમ ન રહે.
2. તુલસીના ક્યારા પાસે
હિન્દુ ધર્મમાં તુલસીના છોડને પરમ પવિત્ર અને પૂજનીય માનવામાં આવે છે. સામાન્ય દિવસોમાં પણ સંધ્યાકાળે તુલસી પાસે દીવો પ્રગટાવવાની પરંપરા છે. અષ્ટમી અને નવમીની સાંજે તુલસી પાસે ઘીનો દીવો પ્રગટાવીને પરિવારની સુખ-શાંતિ માટે પ્રાર્થના કરવી. ધ્યાન રાખવું કે દીવાની જ્યોતથી તુલસીના પાન કે છોડને નુકસાન ન પહોંચે.
3. રસોડામાં
ધાર્મિક પરંપરાઓમાં રસોડાને મા અન્નપૂર્ણાનું સ્થાન ગણવામાં આવે છે, જે અન્ન અને સમૃદ્ધિની દેવી છે. આથી અષ્ટમી અને નવમી પર રસોડાની સ્વચ્છ જગ્યાએ દીવો પ્રગટાવવાથી ઘરમાં અન્ન-ધનની ખોટ વર્તાતી નથી. કેટલીક પરંપરાઓમાં પીવાના પાણીના સ્થાન (પનિહારે) પાસે પણ દીવો મૂકવો શુભ માનવામાં આવે છે. દીવો પ્રગટાવતી વખતે ગેસ સિલિન્ડર, ચૂલો કે કપડાં જેવી જ્વલનશીલ વસ્તુઓથી સલામત અંતર રાખવું જરૂરી છે.
4. તિજોરી કે ધન રાખવાના સ્થાન પર
અષ્ટમી અને નવમી પર તિજોરી કે નાણાં રાખવાના સ્થળ નજીક દીવો પ્રગટાવવો આર્થિક વૃદ્ધિ સાથે જોડાયેલી માન્યતા છે. આમ કરવાથી દેવી લક્ષ્મીની કૃપા રહે છે અને આર્થિક મુશ્કેલીઓ દૂર થાય છે. વેપારીઓ અને નોકરીયાત વર્ગ માટે આ ઉપાય ઉત્તમ માનવામાં આવે છે. દીવાને તિજોરીની અંદર કે રોકડ, દસ્તાવેજો અને કપડાંની બિલકુલ અડીને ન મૂકતાં થોડે દૂર સુરક્ષિત સ્થાને પ્રગટાવવો જોઈએ.
5. પીપળાના વૃક્ષ નીચે
ધાર્મિક શાસ્ત્રોમાં પીપળાના વૃક્ષમાં ત્રિદેવનો વાસ માનવામાં આવ્યો છે. નવરાત્રીની અષ્ટમી કે નવમીની સાંજે પીપળાના વૃક્ષ નીચે સરસવના તેલનો દીવો પ્રગટાવવો શુભ ફળદાયી માનવામાં આવે છે. જ્યોતિષીય માન્યતા મુજબ, આ ઉપાયથી શનિદોષ સહિત અન્ય અશુભ ગ્રહોનો પ્રભાવ શાંત થાય છે. દીવો પ્રગટાવતી વખતે ઝાડના સૂકા પાંદડાં કે કચરાથી પૂરતું ધ્યાન રાખવું જેથી અકસ્માત ન સર્જાય.
નોંધ: અહીં આપવામાં આવેલા ઉપાય ધાર્મિક આસ્થા અને લોકમાન્યતાઓ પર આધારિત છે, જેનો કોઈ વૈજ્ઞાનિક પુરાવો નથી. સામાન્ય જનરુચિને ધ્યાનમાં રાખીને આ લેખ પ્રસ્તુત કરવામાં આવ્યો છે.