સુપ્રીમ કોર્ટના પૂર્વ જસ્ટિસ રોહિન્ટન ફાલી નરીમને રાજકોટમાં ચૂંટણી પંચની કામગીરી અંગે ગંભીર ચિંતા વ્યક્ત કરી છે. ગઈકાલે (4 ઓક્ટોબર) રાજકુમાર કોલેજમાં 'બંધારણ અને સામાન્ય માણસ' વિષય પર બોલતા તેમણે કહ્યું કે, પશ્ચિમ બંગાળમાં 9 મિલિયન મતદારોના નામ મતદાર યાદીમાંથી કાઢી નાખવામાં આવ્યા હોવા છતાં સુપ્રીમ કોર્ટે સ્પેશિયલ ઇન્ટેન્સિવ રિવિઝન (SIR) રોકવા માટે કોઈ નક્કર પગલાં લીધા નથી. તેમણે કહ્યું કે, આનાથી સામાન્ય માણસ સહિતના નાગરિકોને યાદીમાંથી બહાર કરી દેવાયા છે, જેથી સરકાર જે ઇચ્છે તે મેળવી શકે. તેમણે ભારપૂર્વક જણાવ્યું કે મતદાનનો અધિકાર ગંભીર જોખમમાં છે.
નરીમને સરકાર દ્વારા ચૂંટણી કમિશનરોની નિમણૂકનો અધિકાર સંપૂર્ણપણે પોતાના હાથમાં લઈ લેવાના નિર્ણયને લોકશાહી માટે 'ખતરાની ઘંટી' ગણાવ્યો છે. તેમણે સ્પષ્ટ કર્યું કે આ પ્રકારે યોગ્ય રીતે કે સ્વતંત્ર રીતે કાર્ય ન કરી શકે તેવું ચૂંટણી પંચ હોવું અત્યંત ચિંતાજનક છે. તેમણે કહ્યું કે સર્વોચ્ચ અદાલતે મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનર અને અન્ય ચૂંટણી કમિશનર અધિનિયમ (CEC Act)ની બંધારણીય માન્યતા પર વહેલામાં વહેલી તકે યોગ્ય આખરી નિર્ણય લેવો જોઈએ.
રાજકોટ રાજકુમાર કોલેજમાં રાજવી માંધાતાસિંહ જાડેજાએ પૂર્વ જસ્ટિસ નરીમનનું સ્વાગત કર્યું હતું. તેમણે યાદ કર્યું કે અનુપ બરનવાલ વિરુદ્ધ ભારત સંઘ (2023)ના કેસમાં સુપ્રીમ કોર્ટે વચગાળાના પગલા તરીકે આદેશ આપ્યો હતો કે CECની નિમણૂક વડા પ્રધાન, લોકસભામાં વિરોધ પક્ષના નેતા (અથવા સૌથી મોટા વિરોધ પક્ષના નેતા) અને ભારતના મુખ્ય ન્યાયાધીશ (CJI)ની બનેલી સમિતિ દ્વારા કરવામાં આવે. જોકે, સરકારે ટૂંક સમયમાં મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનર અને અન્ય ચૂંટણી કમિશનરો (નિમણૂક, સેવાની શરતો અને કાર્યકાળ) અધિનિયમ, 2023 લાગુ કર્યો, જેનાથી CJIને સમિતિમાંથી દૂર કરવામાં આવ્યા અને તેમના સ્થાને વડાપ્રધાન દ્વારા નિયુક્ત કેન્દ્રીય કેબિનેટ મંત્રીને નિયુક્ત કરવામાં આવ્યા.
નરીમને સમજાવ્યું કે મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનરને ફક્ત સુપ્રીમ કોર્ટ અથવા હાઇકોર્ટના ન્યાયાધીશની જેમ જ દૂર કરી શકાય છે, જેથી તેમનો કાર્યકાળ સુરક્ષિત રહે. આ તેમની સ્વતંત્રતાનું રક્ષણ કરવા માટેનું એક પગલું હતું. તેમણે કહ્યું કે, જો ચૂંટણી કમિશનરોની નિમણૂક વર્તમાન સરકારના હાથમાં હોય, તો દૂર કરવાની પ્રક્રિયા તેમની સ્વતંત્રતા અને નિષ્પક્ષતાને નોંધપાત્ર રીતે અસર કરતી નથી. દુઃખની વાત છે કે આ બધું તાજેતરમાં કોર્ટ સમક્ષ આવ્યું. બે ન્યાયાધીશોના અલગ અલગ મંતવ્યો હતા. હવે આ મામલો પાંચ ન્યાયાધીશોની બેન્ચ સમક્ષ છે જે નક્કી કરશે કે આ કાયદો સાચો છે કે નહીં. દરમિયાન, વર્તમાન સરકાર દ્વારા આ નિમણૂકો ચાલુ છે.
તેમણે ઉમેર્યું કે, અમે તાજેતરમાં આનો ભય જોયો છે. તમે બધાએ જોયું હશે કે પશ્ચિમ બંગાળની ચૂંટણીમાં 9 મિલિયન મતદારોને મતદાનનો અધિકાર નકારવામાં આવ્યો હતો; આ એક ચોંકાવનારો આંકડો છે. 9 મિલિયન મતદારોના મતાધિકારથી વંચિત હોવા છતાં, સુપ્રીમ કોર્ટે આને રોકવા માટે કોઈ નક્કર પગલાં લીધાં નથી. જેમના અધિકારોથી વંચિત હતા, તેમાંથી આશરે 22 લાખ મતદારોએ અપીલ કરી હતી. બાકીના લોકો પાસે ન્યાય મેળવવાના સાધનો અથવા પહોંચનો અભાવ હોઈ શકે છે. આ 22 લાખ મતદારોમાંથી આશરે 1,00,000 મતદારોની અપીલનો નિર્ણય 93% મતદારોના પક્ષમાં લેવામાં આવ્યો હતો. તેથી, તમે કલ્પના કરી શકો છો કે આ સંપૂર્ણપણે ગેરકાયદેસર છે. સામાન્ય માણસ, ભારતીય નાગરિકોને હાંકી કાઢવા માટે, જેથી સરકાર પોતાના હેતુઓ પ્રાપ્ત કરી શકે. પશ્ચિમ બંગાળમાં, અમે જોયું કે તેણે વર્તમાન સરકારને ઉથલાવી દીધી અને તેની જગ્યાએ કેન્દ્ર સરકાર બનાવી. આજે આપણા દેશમાં આ ખૂબ જ ચિંતાજનક ઘટનાક્રમ છે.
તેમણે ઇન્ડિયન એક્સપ્રેસના એક અહેવાલનો પણ ઉલ્લેખ કર્યો હતો, જેમાં જણાવાયું હતું કે બે ચૂંટણી કમિશનરોએ CECના કેટલાક નિર્ણયો સામે વાંધો ઉઠાવ્યો હતો. તેમણે કહ્યું કે, આ ત્રણ સજ્જનોએ કોઈ કરાર કર્યો, સંયુક્ત નિવેદન જારી કર્યું. તેમણે આમ કર્યું નહીં કારણ કે તેમની નિમણૂક પણ વર્તમાન સરકારે જ કરી હતી.