નરક ચતુર્દશી, જેને 'નાની દિવાળી' અથવા 'રૂપ ચૌદશ' પણ કહેવાય છે, તે 7 નવેમ્બર 2026, શનિવારના રોજ ઉજવવામાં આવી રહી છે. હિન્દુ ધર્મમાં આ તિથિનું વિશેષ આધ્યાત્મિક મહત્ત્વ છે. આ દિવસે ભગવાન શ્રીકૃષ્ણની પૂજા, અભ્યંગ સ્નાન અને દીપદાનની પ્રાચીન પરંપરા છે. ધાર્મિક માન્યતાઓ અનુસાર, આ દિવસે કેટલીક ભૂલો ટાળવી જોઈએ, જેથી ઘરની સુખ-શાંતિ અને સમૃદ્ધિ પર નકારાત્મક અસર ન પડે.
નરક ચતુર્દશી પર આ ભૂલો ટાળો:
1. ઘરમાં ગંદકી ન રહેવા દો: દિવાળીના તહેવારોમાં સ્વચ્છતાનું વિશેષ મહત્ત્વ છે. શાસ્ત્રોક્ત માન્યતા છે કે જ્યાં સ્વચ્છતા હોય ત્યાં જ માતા લક્ષ્મીનો વાસ થાય છે. તેથી ઘરના ખૂણા, પૂજા સ્થાન અને મુખ્ય પ્રવેશદ્વાર સ્વચ્છ રાખો અને નકામી વસ્તુઓ કે કચરો એકઠો ન થવા દો.
2. કોઈનું અપમાન ન કરો: આ દિવસે વાણી અને વર્તન પર સંયમ રાખવો જરૂરી છે. કોઈ સાથે વાદ-વિવાદ કરવો, અપશબ્દો બોલવા કે અન્યનું અપમાન કરવું અશુભ ગણાય છે. પરિવાર અને આસપાસના લોકો સાથે પ્રેમપૂર્વક વ્યવહાર કરો અને મનમાં કડવાશ ન રાખો.
3. સાંજે દીવો પ્રગટાવવાનું ન ભૂલો: નરક ચતુર્દશીએ યમરાજ માટે દીપદાન કરવાની પરંપરા છે. સાંજે દક્ષિણ દિશા તરફ મુખ રાખીને યમરાજના નામે ચાર મુખવાળો દીવો પ્રગટાવવામાં આવે છે, જેને 'યમ દીપદાન' કહે છે. માન્યતા છે કે આવું કરવાથી અકાળ મૃત્યુનો ભય ટળે છે, તેથી ઘરના આંગણે કે બહાર સાંજે દીવો અવશ્ય પ્રગટાવો.
4. ઘરમાં અંધારું ન રાખો: નાની દિવાળી પ્રકાશનું પર્વ છે. આ દિવસે ઘરને દીવડાઓ અને રોશનીથી ઝળહળતું કરવાની પરંપરા છે. ઘરના મુખ્ય દરવાજા અને પૂજા ઘરની આસપાસ અંધારું ન રહે તેનું ધ્યાન રાખો અને સાંજે દીવા પ્રગટાવીને ઘરને પ્રકાશિત કરો.
નરક ચતુર્દશી કેમ ઉજવવામાં આવે છે?
પૌરાણિક કથા અનુસાર, આ તિથિએ ભગવાન શ્રીકૃષ્ણએ અત્યાચારી અસુર નરકાસુરનો વધ કર્યો હતો. નરકાસુરે હજારો નિર્દોષ કન્યાઓને બંદી બનાવી રાખી હતી. શ્રીકૃષ્ણએ તેનો સંહાર કરી તમામ કન્યાઓને મુક્ત કરાવી હતી. અસુરી શક્તિના અંત અને અનિષ્ટ પર ઇષ્ટના વિજયની ખુશીમાં દર વર્ષે આ પર્વ મનાવવામાં આવે છે, જે આપણને સત્યની જીતનો સંદેશ આપે છે.