અમેરિકાની મિડટર્મ ચૂંટણીમાં ટેસ્લા અને સ્પેસએક્સના માલિક ઇલોન મસ્કને મોટો ઝટકો લાગ્યો છે. રિપબ્લિકન પાર્ટીના ઉમેદવારોના પ્રચાર માટે મસ્કે અંદાજે 500 મિલિયન ડોલર (રૂ. 4,000 કરોડથી વધુ) ખર્ચ્યા હોવા છતાં ડેમોક્રેટ્સે કોંગ્રેસના બંને ગૃહો પર કબજો જમાવી લીધો છે. આ પરિણામ બાદ મસ્કને ચૂંટણીના સૌથી મોટા 'પરાજિત ઉમેદવાર' તરીકે ગણવામાં આવી રહ્યા છે.
મસ્ક પોતે આ ચૂંટણીમાં ઉમેદવાર નહોતા, પરંતુ તેમણે રિપબ્લિકન ઉમેદવારોને જીતાડવા માટે જંગી ભંડોળ ખર્ચ્યું હતું. નિષ્ણાતોના મતે આ ખર્ચ અસરકારક સાબિત થયો નહીં.
મસ્કના પરાજયના કારણોમાં મોંઘવારી અને જીવનનિર્વાહનો વધતો ખર્ચ મુખ્ય છે. યુએસ-ઇઝરાયેલ-ઇરાન યુદ્ધને કારણે ઈંધણના ભાવ વધ્યા હતા અને રોજિંદી ચીજો મોંઘી થઈ હતી. સામાન્ય મતદારોએ મસ્કના નાણાકીય પ્રભાવ કરતાં પોતાના આર્થિક પ્રશ્નોને વધુ મહત્ત્વ આપ્યું.
ડેમોક્રેટિક ઉમેદવારોએ પ્રચારમાં મસ્કને મુખ્ય નિશાન બનાવ્યા. તેમણે દલીલ કરી કે અબજોપતિઓ પૈસાના જોરે રાજકારણ ખરીદી રહ્યા છે. આ 'જનતા વિરુદ્ધ અબજોપતિઓ'ના નારાએ મતદારોને આકર્ષ્યા.
ડિપાર્ટમેન્ટ ઓફ ગવર્નમેન્ટ એફિશિયન્સી (DOGE)ના વડા તરીકે મસ્કે 2.5 લાખથી વધુ સરકારી નોકરીઓ ખતમ કરી અને કલ્યાણકારી યોજનાઓ બંધ કરી, જેનો રોષ સરકારી કર્મચારીઓ અને મધ્યમ વર્ગમાં જોવા મળ્યો.
ટેક્સાસમાં મસ્કની કંપનીઓના કારણે વીજળી અને પાણીનો વપરાશ વધ્યો હતો, જેથી સામાન્ય નાગરિકોના બિલમાં વધારો થયો હતો. આ સ્થાનિક અસંતોષ પણ રિપબ્લિકનોને ભારે પડ્યો.
મસ્કના બિઝનેસ સામ્રાજ્ય માટે મહત્ત્વપૂર્ણ ગણાતા ટેક્સાસમાં ડેમોક્રેટ્સે ઐતિહાસિક જીત મેળવી છે. ગવર્નરની ચૂંટણીમાં ડેમોક્રેટ ગિના હિનોજોસાએ રિપબ્લિકન ગ્રેગ એબટને હરાવીને છેલ્લા ત્રણ દાયકામાં ટેક્સાસના પ્રથમ ડેમોક્રેટિક અને પ્રથમ લેટિના ગવર્નર બનવાનો ઇતિહાસ રચ્યો છે. સેનેટની ચૂંટણીમાં ડેમોક્રેટ જેમ્સ તાલારિકોએ રિપબ્લિકન કેન પેક્સટનને પરાજય આપ્યો છે. તાલારિકોએ પોતાના પ્રચારમાં મસ્ક જેવા અબજોપતિઓના રાજકીય પ્રભાવને મુખ્ય મુદ્દો બનાવ્યો હતો.
ચૂંટણીના પરિણામો આવતાં જ મસ્કની કંપનીઓના શેરમાં ઘટાડો નોંધાયો હતો. સ્પેસએક્સના શેરમાં 5.5% અને ટેસ્લાના શેરમાં 5.1%નો કડાકો બોલ્યો હતો, જ્યારે નાસ્ડેક ઇન્ડેક્સ 2% સુધર્યો હતો.
ટેક્સાસના નવા ચૂંટાયેલા ડેમોક્રેટ ગવર્નર હિનોજોસાએ મસ્કના AI ડેટા સેન્ટર પ્રોજેક્ટ્સ પરની સબસિડી બંધ કરવા અને વીજળી-પાણીના રક્ષણ માટે કડક નિયમો લાવવાની જાહેરાત કરી છે.
હાઉસ ઓફ રિપ્રેઝન્ટેટિવ્સ અને સેનેટમાં ડેમોક્રેટ્સ બહુમતીમાં આવતાં મસ્ક વિરુદ્ધ તપાસની તૈયારી શરૂ થઈ ગઈ છે. DOGEના વડા તરીકે મસ્કના કાર્યકાળમાં 2.5 લાખથી વધુ સરકારી કર્મચારીઓની છટણી અને ગ્રાન્ટ રદ કરવાના નિર્ણયો સામે તપાસ સમિતિ રચવામાં આવશે. સ્પેસએક્સના 'સ્ટારશિલ્ડ' નેટવર્કમાં મસ્કની ભૂમિકા અને સરકારી કોન્ટ્રાક્ટ્સ અંગે પણ તપાસ થઈ શકે છે.